Қазақша рефераттар

Өлеңді мәнерлеп оқыту

Сабақтың тақырыбы

Мұқағали Мақатаев — «Үш бақытым», Дихан Әбілев — «Туған тілім».

Сабақтың мақсаты

  • Білімдік: М. Мақатаевтың өмірі мен шығармашылық жолын жан-жақты таныстыру, өлеңді мәнерлеп оқуға жаттықтыру.
  • Дамытушылық: оқушылардың өлеңге қызығушылығын арттыру, көркем сөз оқу шеберлігін қалыптастыру, рухани танымын кеңейту.
  • Тәрбиелік: Отанын, елін, ұлтын сүюге; өнерді, өлеңді бағалауға; адамгершілікке және білімпаздыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі

Материалдар

  • М. Мақатаевтың суреті
  • Пікір ағашы
  • Өлең жолдары жазылған плакаттар

Негізгі ұғым

Сабақтың өзегі — туған тіл, Отан, халыққа сүйіспеншілік идеяларын поэзия арқылы түсіну.

Сөздік

Нарқым
— бағам, қадірім.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

1) Қиықшалармен жұмыс (сұрақтар)

  • Шәкәрім Құдайбердіұлы кім?
  • Ақын тәуелсіз елдің балалары қандай болуы керек дейді?
  • Нелерден аулақ болу керектігін айтады?

2) Өлеңді мәнерлеп оқыту

Дауыс ырғағын, тыныс белгілерін және көркемдік әсерді сақтай отырып оқу.

III. Жаңа сабақ

Кіріспе бөлім

  • Кіріспе әңгіме
  • Сөзжұмбақ шешу: «Мұқағали»
  • Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау

Пікір ағашы: Мұқағали Мақатаев туралы негізгі деректер

Туған жері

Қарасаз

Туған жылы

1931 жыл

Қызметі

Ақын, аудармашы

Шығармалары

«Аманат», «Өмірдастан» және т.б.

Қарасаз, қара шалғын өлеңде өстім,

Жыр жазсам, жұртым оған елеңдестің.

Өлсе өлер, Мұқағали Мақатаев,

Өлтіре алмас, алайда өлеңді ешкім!

— Мұқағали Мақатаев

Ақынның өз сөзімен айтқанда, адам өмірден өтсе де, өлең өлмейді: ол ұрпақтан ұрпаққа жалғасып, рухани мұраға айналады. 2015 жылы Мұқағали Мақатаевтың туғанына 84 жыл толатыны да осы мұраның мәңгілігін еске салады.

Мұқағали Махамбет пен Абайдан бірдей қуат алғанын айтып, Абайдың тілдік қуатына сүйенетінін өлеңмен де білдірген:

Қуат алып Абайдың тіл күшінен,

Жыр жазамын Абайдың үлгісімен.

Туған жерге, туған елге, халқына, Отанына деген махаббат — ақын шығармашылығының басты тақырыбы. Өз ұлты мен туған тілін ерекше қастерлеген ақынның мына толғанысы соның айғағы:

Қара өлеңі қазақтың қаза болса,

Қара көзден неге қан ағызбайын?!

Бүгін біз Мұқағали Мақатаевтың «Үш бақытым» және Дихан Әбілевтің «Туған тілім» өлеңдерімен танысамыз (дәптерге күнін, тақырыбын жазу).

Оқулықпен жұмыс

  1. 1 Мұғалімнің «Үш бақытым» өлеңін мәнерлеп оқуы.
  2. 2 Сөздік жұмыс: «Нарқым» — бағам, қадірім.
  3. 3 Д. Әбілевтің «Туған тілім» өлеңін мәнерлеп оқу.

Өлеңдерге талдау

Әр шумақты оқи отырып, мазмұнын бірден түсіндіру. Оқу барысында асықпай, тыныс белгілеріне кідіріс жасап, дауыс интонациясын сақтап, көтеріңкі көңіл күймен оқуға мән беріледі.

Оқушылардың мәнерлеп оқуы

Топпен немесе жеке оқыту арқылы сөйлеу мәдениетін бекіту.

Сергіту сәті

Мұқағали Мақатаевтың «Туған күніңмен» әнін орындау.

Тапсырмалар

№6. Екі өлеңнің ұқсастығы мен айырмашылығы қандай?

Венн диаграммасы арқылы салыстыру.

Ұқсастығы

Екі өлең де тіл тақырыбын арқау етеді.

Айырмашылығы

М. Мақатаев өлеңінде тілмен қатар халық, Отан ұғымдары кеңірек қамтылады; Д. Әбілев өлеңінде туған тілдің қадір-қасиеті айқын дараланады.

№7. «Оты сөнген», «От ал менен», «Жүрегімді суырып алыңдар» тіркестері нені білдіреді?

«Оты сөнген» — өз елін, жерін, халқын, тілін қадірлемейтін, Отанын құрметтемейтін адамға меңзеу.

«От ал менен» — Отанға деген шексіз сүйіспеншілікті бөлісуге дайын екенін, үлгі алуға шақыруды білдіреді.

«Жүрегімді суырып алыңдар» — тілі жоғалса, өз тіршілігінің де мәні қалмайтынын, жан дүниесінің күйреуін астарлайды.

IV. Поэзия минуты

Мұқағали Мақатаевтың соңғы өлеңдерінің бірінен үзінді оқу.

V. Қорытынды

  • Сабақтан қандай әсер алдыңдар?
  • М. Мақатаевтың өлеңі неге «Үш бақытым» деп аталған?

VI. Бағалау

Оқушылардың сабақ барысындағы белсенділігі мен мәнерлеп оқу дағдысына қарай бағалау.

VII. Үй тапсырмасы

Қалаған өлеңін жаттап келу.