Салқын түстермен туған жердің көктемін бейнелеу
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән
Бейнелеу өнері
Сынып
5-сынып
Тақырып
Табиғатты бейнелеу (пейзаж)
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Сабақ типі
Алған білімді практикамен ұштастыру
Әдістер мен тәсілдер
Әңгімелесу, сұрақ-жауап, ауызша баяндау, тақтамен жұмыс, топтастыру стратегиясы, «Мозайка» ойыны
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
- Перспективаның негізгі заңдылықтарын ескере отырып, заттың көлемін және кеңістіктегі орнын толық бейнелеуге үйрету.
- Пейзаж жанрымен таныстырып, қазақ және шетел суретшілерінің көркем туындылары арқылы талдау дағдысын қалыптастыру.
- Ақын-жазушылардың өлеңдері бойынша иллюстрация құрастыруға бағыт беру.
Тәрбиелік
- Оқушыларды өз еліне, жеріне, туған өлкенің табиғатына сүйіспеншілікпен қарауға тәрбиелеу.
- Табиғатты құрметтеу, эстетикалық талғамды нығайту.
Дамытушылық
- Кескіндеме және пейзаж жанры туралы білімді тереңдету.
- Логикалық ойлау, тапқырлық және шапшаңдық қабілеттерін дамыту.
Құралдар мен байланыстар
Көрнекі құралдар
Иллюстрациялар, репродукциялар, оқулық, слайд-презентациялар, аудио жазбалар
Қажетті құрал-жабдықтар
Сурет альбомы, түрлі түсті акварель бояуы
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, тарих, әдебиет
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.
- Кезекшіні тағайындау.
- Сабаққа дайындығын тексеру.
II. Өткен тақырыпқа шолу (үлестірме карточка)
«Миға шабуыл» ойыны: өткен тақырып бойынша бос орындарды толықтыру және сұрақтарға жауап беру.
5 (өте жақсы)
7–8 сұраққа толық жауап
4 (жақсы)
5–6 сұраққа жауап
3 (қанағаттанарлық)
2–4 сұраққа жауап
Қайталау сұрақтары (мүсін тақырыбы)
- Мүсін дегеніміз не?
- Мүсіндеуде пайдаланылатын материалдарды ата.
- Адамды мүсіндеу неше түрге бөлінеді?
- Адамның тұлғалық мүсіні қалай аталады?
- Қазақтың тұңғыш кәсіби мүсіншісін ата.
- Сазбалшықпен және ермексазбен жұмыс істеуде не пайдаланылады?
- Рельеф нешеге бөлінеді?
- Рельеф дегеніміз не?
Жауап үлгілері
- Кеңістікте сомдалған көркем шығарма.
- Ағаш, темір, мәрмәр, қола, мыс, сүйек, гипс, тас, ермексаз, сазбалшық.
- Екі түрі: кеуделік және тұлғалық.
- Тұлғалық мүсін: статуя.
Жауап үлгілері (жалғасы)
- Хакімжан Наурызбаев.
- Қаңқа (каркас).
- Екіге бөлінеді: барельеф және горельеф.
- Жазықтық бетінде орындалатын, көбіне бір жағынан қарағанда айқын көрінетін мүсіндік бейне.
III. Жаңа сабақ (проблемалық сұрақтар)
- Қазір жылдың қай мезгілі? Көктем.
- Көктемнің басқа жыл мезгілдерінен қандай ерекшеліктері бар?
Топтастыру стратегиясы арқылы оқушының танымдық белсенділігі артады.
1-тапсырма
Тірек сызбаны «Мозайка» ойыны арқылы толықтыру.
Мысал: бәйшешек
2-тапсырма
«Көктем мерекелері» тірек сызбасын «Мозайка» ойыны арқылы толықтыру.
Пейзажды бейнелеудің негізгі қағидалары
- Алдымен түстік үйлесімді таңдаудан бұрын реңдік қатынастарды анықтау қажет.
- Табиғат көрінісі ауа райына және тәулік уақытына қарай өзгеріп отырады: таңсәрі, түс, кеш, түн.
- Жыл мезгіліне сай түстік шешімді табу үшін түстер шеңберін қолдану пайдалы.
- Кеңістік әсерін беру үшін перспективалық заңдылықтарды міндетті түрде қолдану керек.
- Табиғатты бейнелеу өнерде де, әдебиетте де жоғары көркемдікке жетелеген: мысалы, А. Құнанбаев, І. Жансүгіров.
IV. Сарамандық бөлім
Ілияс Жансүгіровтың «Жазғытұры» өлеңі бойынша иллюстрация құрастыру.
Жұмыс барысы
- Өлеңді тыңдау және мәнерлеп оқу.
- Көктем көрінісін елестету: жарық, ауа, су, қозғалыс.
- Композицияны таңдау: алдыңғы, ортаңғы, артқы жоспар.
- Алдымен реңдік қатынасты, кейін түстік шешімді анықтау.
Өлеңдегі негізгі идея
Ақын қыстың суық ызғары қайтып, көктемнің жылы лебі келгенін, жылғалардан су тасып тіршіліктің оянғанын, жылы жақтан құстардың келуін және жердің жаңарып, құлпыруын көркем тілмен бейнелейді.
V. Қорытынды (ұлттық ойын «Бәйге»)
Сынып екі топқа бөлінеді. Жаңа сабақ бойынша сұрақтар қойылып, жылдам әрі нақты жауап берген топ ұпай жинайды.
- Пейзаж жанры дегеніміз не?
- Көктем тақырыбында шығарма жазған орыс суретшісін ата.
- Туған елдің бай табиғатын шабытпен жырлаған қазақ суретшілері мен ақын-жазушыларынан кімді білесіңдер?
VI. Көрме ұйымдастыру және бағалау
- Оқушылардың жұмыстарынан шағын көрме ұйымдастыру.
- Жиі кездесетін қателерді атап, талдау жасау (композиция, перспектива, рең, түстік үйлесім).
- Жұмыстарды критерий бойынша бағалау және кері байланыс беру.
VII. Үй тапсырмасы
Салқын түстерді қолдана отырып, туған жердің көктем көрінісін бейнелеу.