Қазақстанның ғарыштық проблемаларыӘлемдегі ең көп пайдаланылатын ғарыш айлағы бар Қазақстанның космостық державаға айналуына ракеталық технологиясының жоқтығы кедергі болып отыр
Қазақстанның ғарыштық проблемалары
Әлемдегі ең көп пайдаланылатын ғарыш айлақтарының бірі Қазақстанда орналасқанымен, елдің толыққанды ғарыштық державаға айналуына өз ракеталық технологиясының жоқтығы кедергі болып отыр. Адамзат тарихындағы тұңғыш ғарыш айлағы — Байқоңыр космодромы — Қазақстан жерінде орналасқан.
Қазақстан билігі кеңес дәуірінен қалған инфрақұрылымды жаңғыртып, Ресейге тәуелсіз жоғары технологияларды дамытуға мүмкіндік беретін заманауи ғарыштық инфрақұрылым құруға талпынып келеді. Бұл салада бірқатар қадамдар жасалғанымен, бастамалардың көпшілігі қаржылық немесе техникалық қиындықтарға тіреледі.
«Бәйтерек» жобасы
2004 жылы Ресей мен Қазақстан президенттері Байқоңырда «Бәйтерек» деп аталатын жаңа старт кешенін салу туралы келісімге келді. Қазақстан жобаны қаржыландыруды өз міндетіне алды. Бастапқы құны 223 миллион доллар деп жарияланды.
Ресей жағы Байқоңырды жалға алу туралы келісім бойынша Қазақстанға жыл сайын аударылатын қаражат есебінен жұмысты бастауға болатынын ұсынды. Кешен құрылысы 2010 жылға қарай аяқталады деп жоспарланды.
Жобаны жүзеге асыратын «Бәйтерек» бірлескен кәсіпорнының ресми сайтындағы мәліметке сәйкес, старт кешені «Ангара-5» зымыран-тасығышын техникалық кешеннен қабылдауға, орнатуға, жанармай құюға және ұшыруға арналған болатын. «Ангара-5» Байқоңырдан жиі ұшырылатын «Протонмен» салыстырғанда экологиялық тұрғыдан анағұрлым қауіпсіз деп бағаланды.
Жобаның тоқырауы
Алайда жобаны қаржыландыру іс жүзінде басталмады. 2012 жылдың соңында Ресейдің «Известия» газеті Роскосмос агенттігіндегі дереккөзге сілтеме жасап, «Бәйтерек» жобасын жүзеге асырудың сол кезеңде мүмкін еместігін жазды.
Сол басылымда ғарыш тақырыбын жазатын ресейлік журналист Иван Чеберко «Ангара» зымыран-тасығышына арналған ұшыру қондырғысын құру үшін Ресей сұраған 1,6 миллиард доллар сомасы қазақстандық әріптестерді алаңдатқан болуы мүмкін деген пікір білдірді.
«Өгей» спутниктер
Қазғарыш ұлттық ғарыш агенттігі 10 сәуірде, Космонавтика күні қарсаңында, үшінші қазақстандық спутникті (іс жүзінде жұмысқа қабілетті екінші спутник) ұшыру 2013 жылдың соңына жоспарланғанын хабарлады.
Қазақстан жаңалықтары оны Қазақстанның тұңғыш жерді қашықтан зондтау (ЖҚЗ) спутнигі ретінде таныстырғанымен, бұл ақпарат ҚазСат ұлттық спутниктік бағдарламасымен байланыстырылмады.
ҚазСат бағдарламасы: тәжірибе мен сабақ
ҚазСат-1
2006 жылы ұшырылды. Қызмет ету мерзімі 10 жылға жетеді деп жоспарланғанымен, екі жылдан кейін істен шықты.
ҚазСат-2
2011 жылы ұшырылды. Қазіргі уақытта тұрақты режимде жұмыс істеп тұр.