Қазақша рефераттар

Оқушыларға Мағжанның өмірі жайлы деректі фильмді көрсету

Қысқа мерзімді жоспар

Мағжан Жұмабаев: өмірі мен шығармашылығын оқытуға арналған сабақ құрылымы

Бұл жоспар 11-сынып оқушыларына Мағжан Жұмабаевтың тұлғасын жан-жақты таныстыруға, лирика табиғатын түсіндіруге және шығармашылық ойлауын дамытуға бағытталған.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

«Жыр пырағы — Мағжан» туралы деректерді меңгерту, шығармалары жайлы түсінік қалыптастыру арқылы жаңа тақырып бойынша білімді бекіту.

Дамытушылық

Оқушыларды өздігінен ізденуге баулу, ой-өрісін кеңейту, рухани дүниесін байыту және сөйлеу дағдысын жетілдіру.

Тәрбиелік

Елжандылыққа, адамгершілікке, әдебиетті сүюге, бірін-бірі тыңдауға және өзара қолдауға тәрбиелеу.

Күтілетін нәтижелер

  • 1

    Оқушылар М. Жұмабаев туралы негізгі мәліметтерді меңгереді.

  • 2

    Туған елге, Отанға деген сүйіспеншілігі күшейеді.

  • 3

    Өз бетімен білім алуға талпынып, интербелсенді тапсырмаларды орындайды.

  • 4

    Шығармашылық жұмысқа дағдыланады: жоба қорғау, постер, эссе, өлең құрастыру.

Сілтеме және ресурстар

Оқулық

11-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті оқулығы. Авторлары: Р. Бердібай, Р. Нұрғали, Б. Ыбырайым. Алматы: «Мектеп», 2011.

Қосымша ресурстар

  • Интернеттен алынған деректі фильм
  • Суреттер топтамасы
  • Үлестірмелі парақшалар, оқулық материалдары

Қамтылатын модульдер

  • 1-модуль: Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер (ынтымақтастық атмосферасы, топтық жұмыс)
  • 2-модуль: СТО (Блум таксономиясы, талдау, эссе, РАФТ, Sinkuein)
  • 3-модуль: Бағалау (топ басшысының бағалауы, мұғалімнің қорытындысы)
  • 4-модуль: АКТ пайдалану (интербелсенді тақта)
  • 5-модуль: Талантты және дарынды балаларды оқыту (ізденіс, жоба)
  • 6-модуль: Жас ерекшелігіне сай оқыту (парақша, оқулықпен жұмыс)
  • 7-модуль: Көшбасшылық (топты басқару, белсенді қатысу)

Сабақ қадамдары (қысқа алгоритм)

  1. 1

    Ынтымақтастық атмосферасын құру, оқушыларды топқа бөлу.

  2. 2

    Өткен тақырыпқа шолу жасап, үй тапсырмасын тексеру.

  3. 3

    Ассоциациялық қатар құру арқылы жаңа сабаққа бейімдеу.

  4. 4

    Деректі фильм көрсету арқылы тақырыпқа қызығушылық ояту.

  5. 5

    Оқушы дайындаған жобаны тыңдау және талқылау.

  6. 6

    Сергіту: «Сен сұлу» әнін тыңдау, өлеңдерді жатқа айту.

  7. 7

    Топтық жұмыс: постер арқылы өмірі мен шығармашылығын қорғау.

  8. 8

    Оқулықпен жұмыс: өлеңді мәнерлеп оқу, көркемдегіш құралдарды талдау (интербелсенді тақтада).

  9. 9

    RAFT: әр топ өз ойын бірінші жақта жазып ұсынады.

  10. 10

    Sinkuein: Мағжанға арнап бес жолды өлең шығару.

Сабақ барысы (толық құрылым)

Ұйымдастыру кезеңі

Сыныпта ынтымақтастық атмосферасын «Сын есімді қос» тренингі арқылы қалыптастыру. Оқушыларды топқа бөліп, топ ережесін бекіту, топ басшысын тағайындау.

Өткен тақырыпқа шолу және үй тапсырмасын тексеру

Алдыңғы сабақта Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасы қарастырылды. Үйге: поэманың бір тарауынан үзінді жаттау, туған өлке тарихынан қысқаша мәлімет келтіру, табиғат көрінісін сипаттап шағын эссе жазу тапсырылды.

«Жұлдыздар әлемі» сұрақтары (Көкшетау поэмасы бойынша)

  1. «Көкшетау» поэмасы қай жылы жазылды?
  2. Ол қандай поэма?
  3. «Оқжетпес» тарауында таудың зәулімдігін білдіретін сөздер мен тіркестерді табыңыз.
  4. Портрет дегеніміз не?
  5. Ақын суреттеуіндегі қалмақ қызы қандай?
  6. Поэмада «Адақты» қалай суреттеледі?

Жаңа сабаққа кіріспе

Мұғалім сабақтың тақырыбына жетелейтін өлең жолдарын оқиды. Оқушылар авторын анықтап, жаңа тақырыпты өздері тұжырымдайды.

Өлең жолдары:

Арыстанмын, айбатыма кім шыдар?
Жолбарыспын, маған қарсы кім тұрар?
Көкте — бұлт, жерде — желмін гулеген,
Жер еркесі — желдің жөнін кім сұрар?

Оқушылардың жауабы: Мағжан Жұмабаев.

«Мағжан кім?» (тірек ұғымдар)

Ақын Лирик Аудармашы Прозашы Абайдың ізбасары «Бес арыстың» бірі

Белгілі өлеңдері (оқушы жауаптары)

«Түркістан», «Сорлы қазақ», «Қазағым», «Күз», «Толқын», «От» және басқа өлеңдер.

АКТ және зерттеу бөлімі

Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы деректі фильм көрсетіледі. Кейін Блум таксономиясы негізінде сұрақтар қойылып, оқушылардың пайымдауы тыңдалады. Оқушы алдын ала дайындаған жобасын қорғайды.

«Поэзия сәті»

Мағжан сөзіне жазылған «Сен сұлу» әні тыңдалып, оқушылар білетін өлеңдерін жатқа оқиды.

Топтық жұмыс: постер қорғау

Әр топ Мағжанның өмірі мен шығармашылығынан алған білімін жүйелеп, постер арқылы қорғайды. Негізгі талап: дәлел, дәйек, қысқа әрі нақты тұжырым.

Оқулықпен жұмыс: өлеңді оқу және талдау

Талдау нысаны: «Сағындым» өлеңі

Тақырыбы: еліне, жеріне, анасына деген сағыныш.

Идеясы: өмір шындығын суреттей отырып, еркіндік пен бостандықтың құндылығын таныту.

Шумақ: аяқталған синтаксистік тұтас ой (өлең 6 шумақтан тұрады).

Тармақ: өлеңнің әр жолы (шумақ 4 тармақты).

Бунақ: дауыс ырғағымен бөлінуі (3 бунақты).

Ұйқас: қара өлең ұйқасы (а-а-б-а).

Көркемдегіш құралдар: теңеу, эпитет, метафора.

Түсіндірме сөздік

  • Абақты — түрме
  • Ауыр иіс — жағымсыз иіс
  • Жүйрік жел — қатты жел

Өлеңнің түйіні: туған жерге, туған табиғатқа, туыс-бауырға деген махаббат.

Әдебиет теориясы: лирика

Адамның көңіл күйін, жүрек сезімін, сүйінуі мен күйінуін, ішкі жан сырын жырлайтын өлең түрі — лирикалық өлең. Лириканың бас кейіпкері — ақынның өзі.

Мағжан лирикасы: «ойландырады, мұңайтады, тебірентеді, жігер береді».

Шығармашылық тапсырмалар

RAFT стратегиясы

  • 1-топ: Мағжан бейнесіне еніп, анасына сағыныш туралы бірінші жақта шағын хат жазады.
  • 2-топ: осы үлгіде достарына сағыныш тақырыбында шағын хат жазады.

Sinkuein стратегиясы

Оқушылар Мағжанға арнап бес жолды өлең құрастырады (түйінді ой, ықшам тіл, образдылық талап етіледі).

Мұғалім мен оқушы әрекеттері

Мұғалімнің әрекеті

  1. Оқушыларды сабаққа жұмылдырып, оқу жағдайын тудырады.
  2. Топқа бөліп, ережемен таныстырады, басшы тағайындайды.
  3. Жаңа сабақты деректі фильммен байланыстырады.
  4. Тапсырмалар барысын түсіндіреді.
  5. Топтық тапсырмалар арқылы ой қозғап, пікір айтуға жетелейді.
  6. Жаңа білімді саралап, талдай білуге бағыттайды.

Оқушының әрекеті

  1. Өткен тақырып бойынша білімін көрсетеді.
  2. Мағжан Жұмабаев туралы деректі фильмді көреді.
  3. Негізгі ойды бөліп алып, жаңа білімді шығармашылықпен қолданады.
  4. Топта бірлесіп жұмыс істеп, ой бөліседі.
  5. Өздігінен ізденіп, дәлел келтіріп, қорытынды жасайды.
  6. Оқығанын түсініп, өз ойымен дамытуға ұмтылады.

Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы

Қорытынды бөлімде Мағжан мен Абайдың рухани сабақтастығы атап көрсетіледі: екеуі де ұлттық поэзияның мәуелі бәйтерегі іспетті. Сабақ соңында Абайдың бір әнін бірге орындап, әсерді бекіту ұсынылады.

Бағалау

Топ басшылары топ мүшелерін бағалайды, қорытынды бағаны мұғалім қояды.

Үй тапсырмасы

  • М. Жұмабаевтың қалаған бір өлеңін жаттау.
  • Эссе: «Мағжан — өз заманының сыршыл ақыны».

Ескерту

Тапсырмалар оқушының жас ерекшелігіне сай сараланып беріледі; интербелсенді тақта арқылы визуалды материалдар қолданылып, талдау жұмысы дәлелге негізделеді.