Тексіздікті қалай танимыз
Сабақтың тақырыбы
«Тектілік деген не? Тексіздік деген не?»
Мақсаты
Білімділік
Тек, ататек, рушылдық (белгілері) және тектіліктің белгілері туралы түсініктерді кеңейту.
Дамытушылық
Ұғымдарды халық педагогикасымен, мақал-мәтелдермен, ақын-жыраулар мұрасымен байланыстыра талқылап, пікірталас жүргізу арқылы сөйлеу мәдениетін дамыту; ұлттық сананы күшейтіп, рухты биіктету.
Тәрбиелік
Тәрбиелілік пен зиялылық негіздерін таныту, болашақты ойлауға үйрету.
Ұраны
«Атадан ұл туса — игі, ата жолын қуса — игі».
Сабақтың жүрісі: талқылау сұрақтары
1) Тегін білу
«Тегін білу» дегенді қалай түсінесіз? Ата-баба дәстүрінде осы ұғымға неге ерекше мән берілген?
2) Ататек және рушылдық
«Ататек» ұғымын кей адамдар қалай түсінеді? Рушылдық деген не? Оның пайдасы бар ма, әлде зияны басым ба?
3) Саясат және тектің әлсіреуі
Тектің азып-тозуына саясаттың әсері болды ма? Қандай тетіктер арқылы ықпал етуі мүмкін?
4) Табиғаттан үйрену
Текті сақтауды, «тек» ұғымының мәнін табиғаттан үйренуге бола ма? Нақты мысал келтіріңіз.
Оқу үшін ұсынылатын дерек: Светқали Нұржанов, Мұхтар Шаханов («Барселона аэропортындағы сұңқарлар»).
5) Тектіліктің негізгі белгілері
Тектіліктің басты белгілері қандай? Бауыржан Момышұлының әкесінен алған батасы туралы не айтар едіңіз?
6) Отбасы құру және тектілік
Отбасы құруда тектіліктің орны бар ма? Бұл ұғымдарды қазіргі қоғамда қалай түсіндіреміз?
7) Тексіздікті тану
Тексіздік неден байқалады? Қандай әрекеттер мен әдеттер арқылы көрініс береді?
8) Тектіліктің жаулары
Тектілікке қарсы құбылыстарға нелер жатады? «Асыл тектің аузына қауіп» неден туады?
Ой қозғау: пікірталасқа негіз болатын дәйек
Шалкиіз жырау мен Махамбет ақынның ойына қатысты көзқарасыңыз қандай?
«Жақсыдан жаман туады — бір аяқ асқа алғысыз,
Жаманнан жақсы туады — адам айтса нанғысыз».
1) «Жаманнан жақсы тумайды»
Рахат Қосбармақовтың «Тектілік» тақырыбындағы ойларымен салыстырып талдаңыз.
2) «Жаманнан жақсы туады»
Сырым Датұлы туралы мәліметтер арқылы дәлелдеуге бола ма? Мысал келтіріңіз.
3) «Жаманнан жақсы туады»
«Жас Алаш» газетінің материалдары негізінде дәйек келтіріп, ой қорытыңыз.
4) Тілек пен жауапкершілік
«А, Құдай, бала бер, бала берсең — сана бер,
Сана берсең — бір-бірлеп ала бер».
Бұл ойдың «тек сақтау» ұғымымен байланысы қандай?
Мәтіндік талдау: тамыр және жалғастық
Ғаламдық жаһандану үдерісінің көлеңкесінде бір өзі бір мемлекетті асырай алатын байлардың, билікке бас ұрған еліктегіш пен тоғышарлықтың және оған ашынған қоғамдық ойлардың арасында өз ата-бабамыз, өз ана тіліміз, өз санамыз бар екенін ұмытпау маңызды.
Тамырсыз дарақты, тамырсыз көк майсаны, тамырсыз гүлді тамырлы тірлікте кім көрді?
Дәл сол сияқты адам да заманнан заманға, санадан санаға, бабадан балаға — жай көзге байқалмайтын тамырлар арқылы жалғасады. Адамды «тамырсыз» деу — қателік. Сол тамыр арқылы бабаларымыз ұрпағын қорғаштап, мазмұнды мақсаттың нарқын сақтап келген.
Қорытынды
Тектілік дегеніміз
- имандылық
- ар-ұятты сақтау
- әділетті, ақ жолдан таймау
- жаман әдеттерден сақтану
- салт-дәстүрді қадірлеу
Қоғамдық және ұрпақ алдындағы жауап
- ел баласы болу
- болашақ қамын ойлау
- ұлттық сананы сақтау
- ұрпақ қамын жеу, өнегелі із қалдыру
Тегімізді сақтайық, қорғайық. Ар-ұятты аттайтын әрекеттен аулақ болайық.