ОттегіАуада тыныс алу мен жануды қолдайтын түссіз, иіссіз және дәмсіз бір газ бар
Оттегі: тіршіліктің тынысы және жанудың тірегі
Ауада тыныс алуды да, жануды да қолдайтын түссіз, иіссіз әрі дәмсіз газ бар. Ол — оттегі. Барлық тіршілік иесі күн сайын орасан көп оттегіні пайдаланып тыныс алады.
Күнделікті өмірдегі көрінбейтін сұраныс
Біздің планетамызда күн сайын жағылатын ірілі-ұсақты пештің саны қаншама! Олар тек үй жылыту пештері ғана емес, өндірістік пештер де: домна, мартен, өртеу пештері. Мұндай процестердің бәрі оттегінің қатысуын қажет етеді.
Егер жасыл өсімдіктер болмаса, оттегінің жетіспеуінен адамзат баяғыда-ақ тұншығып қалған болар еді. Өсімдіктер күн сәулесі түскен кезде ауадан көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөліп шығарады да, атмосферадағы қорын үздіксіз толықтырып отырады.
Оттегі тек ауада ғана емес
Оттегі ауа құрамында ғана кездеспейді. Ол сутегімен қосылып су түзеді. Сонымен қатар жер қыртысында да оттегі өте көп: ондағы әрбір екі атомның бірі — оттегі.
Ашылу тарихы және атауының мәні
Бұдан шамамен екі жүз жыл бұрын адамдар оттегінің бар екенін білмеген. Тек 1770 жылдары химиктер кейбір заттарды қыздырғанда газ бөлінетінін және сол газда май шамның ауадағыдай жана беретінін байқайды.
Француз ғалымы Антуан Лавуазье бұл газдың қышқылдар түзуге қатысатынын анықтап, оны латынша оксигениум — «қышқыл түзуші» деп атаған.
Ал қазақ тіліндегі «оттегі» атауы оның қасиетін одан да дәл сипаттайды: бұл сөз «от тудырушы» деген мағынаны білдіреді.