Жемістер мен көкөністер туралы
Білім беру саласы және оқу іс-әрекеті
Білім беру саласы
Қатынас
Оқу іс-әрекет түрі
Тіл дамыту
Тақырып
Жемістер мен көкөністер
Мақсаты
- Жемістер мен көкөністер туралы түсінік беру, оларды ажырата білуге үйрету.
- Ойын арқылы есте сақтау қабілетін, дүниетанымын және тілін дамыту.
- Жеміс ағаштарын қорғауға, оларға қамқор болуға тәрбиелеу (тәрбиелік әңгімелер арқылы).
Әдіс-тәсілдері
Сұрақ-жауап, түсіндіру, көрсету, ойын.
Көрнекілігі
Слайд, суреттер, үлестірмелі материалдар, ойын құралдары.
Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу сәті
Сәлеметсіздер ме, апайлар!
Бақшамызға барамыз,
Досымызды табамыз.
Сәлемет пе, міне мен,
Доспын енді сенімен.
Сұрақ-жауап: Күз мезгілі
Қазір жылдың қай мезгілі?
Күз.
Күзде табиғатта қандай өзгерістер болады?
Жапырақтар сарғаяды, күн суыта бастайды.
Күзде жиі не жауады?
Жаңбыр.
Күз туралы кім тақпақ айтып береді?
Аруна, Ақниет және басқа балалар.
Жұмбақтар арқылы тақырыпты ашу
Төмендегі жұмбақтардың шешуі — бүгінгі оқу іс-әрекетіміздің негізгі тақырыбы. Дайынсыңдар ма?
Бұтақта ілініп тұрамын,
Піскенде себетке құладым.
Жауабы
Жеміс
Үлкендігі алмадай,
Сырты жанған қызыл от.
Ішін ашып қарасаң,
Майда-майда қызыл шоқ.
Жауабы
Анар
Үстіне тігіп көк шатыр,
Астында қызыл дәу жатыр.
Жауабы
Қызылша
Қалың киім ұнатады,
Шешіндірсең жылатады.
Жауабы
Пияз
Негізгі бөлім: Жемістер мен көкөністер
Қайда өседі?
Жемістер
Бақшада, яғни ағашта өседі.
Көкөністер
Бақта өседі.
Жемістер мен көкөністерді күтіп-баптайтын адамды бағбан дейміз.
Жемістерге мысалдар
- Алма
- Алмұрт
- Жүзім
- Шабдалы
- Өрік
- Шие
Көкөністерге мысалдар
- Картоп
- Қызылша
- Пияз
- Сәбіз
- Қияр
- Қызанақ
Тағы басқа түрлері де бар.
Дәрумендердің маңызы
Жемістер мен көкөністердің құрамында көптеген дәрумендер бар. Көкөністерді көбіне көктемде тұқым себу арқылы өсіріп, күзде жинап аламыз.
Пайдалы ақпарат: Жеке өнімдер туралы
Алма
- Көп жеу ағзаның түрлі ауруларға қарсы тұруына көмектеседі.
- Көру қабілетін жақсартуға, шаш пен тырнақтың өсуіне ықпал етеді.
- Дәрумен жетіспесе тері құрғап, жарылып, түсі күңгірттенуі мүмкін.
Лимон
- Лимон қосылған шай қан айналымын реттеуге көмектеседі.
- Қан қысымының көтерілуін бәсеңдетуге ықпал етеді.
- Жүйкені тыныштандырып, бірқалыпты күйге келтіруге жәрдемдеседі.
Банан
- Қан қысымының бірқалыпты болуына ықпал етеді.
- Сүйек, тырнақ және шаштың өсуіне оң әсер етеді.
Қызанақ
- Тағам ретінде өте пайдалы, құрамында С дәрумені мол.
- Жас қызанақ пен томат шырынының шипалық қасиеті бар.
- Томат шырыны ағзадағы кейбір тұздардың жиналуын азайтуға көмектесуі мүмкін; бауыр үшін де пайдалы.
Ескерту: Денсаулыққа қатысты нақты кеңес үшін дәрігер маманға жүгінген дұрыс.
Гигиена ережесі
Бақшада өсіп тұрған жеміс-жидек пен көкөністі сабағынан үзіп алып, жумаған күйде жеу зиян. Бұл іш ауруын және басқа да сырқаттарды тудыратын микробтардың ағзаға түсуіне себеп болуы мүмкін.
Қалай қолданамыз?
Дәрумен көзі
Ағзаға қажетті пайдалы заттарды береді.
Тағам
Салат, ас, түрлі тағам түрлеріне пайдаланылады.
Дастархан сәні
Көркімен де, дәмімен де қуантады.
Жемістерден тосап пен компот қайнатуға болады, ал көкөністерден — салат жасауға болады.
Ойындар арқылы бекіту
Ойын: «Сиқырлы қапшық»
Шарты: Бала қапшықтан бір затты алып, оның қасиеттерін сипаттайды.
- Пішінін, түсін, дәмін айтады.
- Қайда өсетінін және қалай қолданылатынын түсіндіреді.
- Жемістер мен көкөністер туралы тақпақтарын айтады.
Ойын: «Салат» (қимылды ойын)
Балалар «ингредиенттер» болып, өз жұптарын тауып, топтасады. Нәтижесінде әр топ «салаттың» құрамын құрастырады.
Жарайсыңдар! Салаттарымыз өз жұптарын тапты.
Күтім және табиғатты аялау
Жемістер мол өнім беруі үшін ағаштың түбін қопсытып, арам шөбін жұлып, уақытында суару керек. Жер-Ана көкөніс өсіреді, ал Күн мейірімін төгіп, жылуын береді.
Көкөністер жылу сүйгіш және суыққа төзімді түрлерге бөлінеді.
Шикідей жеуге болатын көкөністер
Мысалы: қызанақ, қызылша, сәбіз, баклажан, картоп.
Ескерту: Кейбір көкөністерді шикідей жеу әр адамға бірдей сәйкес келе бермейді; ал картопты көбіне пісіріп жеген дұрыс.
Қорытынды сұрақтар
Бүгін біз не туралы өттік?
Жемістер мен көкөністер туралы.
Олардың бізге пайдасы бар ма?
Иә, дәрумен береді, тағам ретінде пайдалы, дастарханға сән болады.
Алманы жеміске ме, әлде көкөніске жатқызамыз?
Жеміске.
Қауын ше?
Жеміске жатады.
Жемістер мен көкөністердің құрамында не бар?
Дәрумендер.
Жемістерді жумай жеуге бола ма?
Жоқ. Іш ауыруы мүмкін.
Балаларды мадақтау
Жарайсыңдар, балалар! Сұрақтарға да дұрыс жауап бердіңдер, ойындарды да жақсы ойнадыңдар.