Әке балаға сыншы

Әке туралы мақал-мәтелдер

Қазақ даналығында әкенің орны биік, оның ақылы мен жауапкершілігі ұрпақ тәрбиесінің өзегі ретінде айтылады. Төмендегі мақал-мәтелдер әке мен ана қадірін, баланың парызын және отбасылық тәрбие мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.

Әке — асқар тау

Бұл тіркес әкені тірек, қорған, биік өнеге ретінде сипаттайды: отбасы үшін әке — бағыт пен жауапкершіліктің символы.

Мақал-мәтелдер

  • Алты аға бірігіп әке болмас, жеті жеңге бірігіп ана болмас.

    Әке мен ананың орнын ешкім алмастыра алмайды; әрқайсысының отбасындағы қызметі бөлек әрі бірегей.

  • Әке балаға қарыз, бала далаға қарыз.

    Әкенің міндеті — балаға тәрбие мен қамқорлық беру; ал баланың міндеті — ержеткенде елге қызмет етіп, қоғамға пайдасын тигізу.

  • Әке — балаға сыншы.

    Әке баланың мінез-құлқы мен бағытын бақылап, кемшілігін түзетіп, жақсылығын ұштайтын әділ сыншы.

  • Әкеден — ақыл, анадан — мейір.

    Тәрбие теңдігі: әке — парасат пен тәртіптің, ана — жылулық пен жанашырлықтың қайнары.

  • Әкеден безген ұл болмас, анадан безген қыз болмас.

    Ата-ананы құрметтеу — адамдықтың өлшемі; олардан безу — тәрбиенің ең ауыр кемістігі ретінде қаралады.

  • Әке жүрегі таудан үлкен, ана жүрегі теңізден терең.

    Ата-ананың мейірімі мен кеңдігі шексіз: әкенің қамқорлығы — берік, ананың мейірімі — терең.