Әке балаға сыншы
Әке туралы мақал-мәтелдер
Қазақ даналығында әкенің орны биік, оның ақылы мен жауапкершілігі ұрпақ тәрбиесінің өзегі ретінде айтылады. Төмендегі мақал-мәтелдер әке мен ана қадірін, баланың парызын және отбасылық тәрбие мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Әке — асқар тау
Бұл тіркес әкені тірек, қорған, биік өнеге ретінде сипаттайды: отбасы үшін әке — бағыт пен жауапкершіліктің символы.
Мақал-мәтелдер
-
Алты аға бірігіп әке болмас, жеті жеңге бірігіп ана болмас.
Әке мен ананың орнын ешкім алмастыра алмайды; әрқайсысының отбасындағы қызметі бөлек әрі бірегей.
-
Әке балаға қарыз, бала далаға қарыз.
Әкенің міндеті — балаға тәрбие мен қамқорлық беру; ал баланың міндеті — ержеткенде елге қызмет етіп, қоғамға пайдасын тигізу.
-
Әке — балаға сыншы.
Әке баланың мінез-құлқы мен бағытын бақылап, кемшілігін түзетіп, жақсылығын ұштайтын әділ сыншы.
-
Әкеден — ақыл, анадан — мейір.
Тәрбие теңдігі: әке — парасат пен тәртіптің, ана — жылулық пен жанашырлықтың қайнары.
-
Әкеден безген ұл болмас, анадан безген қыз болмас.
Ата-ананы құрметтеу — адамдықтың өлшемі; олардан безу — тәрбиенің ең ауыр кемістігі ретінде қаралады.
-
Әке жүрегі таудан үлкен, ана жүрегі теңізден терең.
Ата-ананың мейірімі мен кеңдігі шексіз: әкенің қамқорлығы — берік, ананың мейірімі — терең.