Қазақша рефераттар

Көптілді білім - көп мәдениетті тұлғаны қалыптастырудың өзегі

«Билингвалды білім беру»

Қазақстан Республикасының тіл туралы заңында елімізде тілдердің қолданылуының құқықтық негіздері, мемлекеттің оларды оқып-үйрену мен дамыту үшін жағдай жасау жөніндегі міндеттері айқындалған. Заң барлық тілге бірдей құрметпен қарауды қамтамасыз етуге бағытталған.

Тіл мәселесі күштеуді көтермейді. Салмақты саясат сабырмен, жүйелі түрде жүзеге асқанда ғана нәтижелі болады. Мемлекет басшысы қазақстандықтарға халықтың мәдени мұрасын зерделеу мен білім беру саласын дамыту мәселелерін алға тарта отырып, мемлекеттік тілде әлемдік ғылыми ойдың, мәдениет пен әдебиеттің үздік жетістіктері негізінде гуманитарлық білім берудің толыққанды қорын жасаудың маңызын атап көрсетті.

Қазақ тілінің мәртебесі және қоғамдық қажеттілік

Қазіргі қазақ тілінің әлеуметтік-лингвистикалық мәртебесі анықталған: бұл — дүниежүзіндегі өзге ұлт тілдерімен бір қатарда тұрған қазақ ұлтының тілі. Сөздік қоры аса бай, өрісі кең қазақ тілі өткен ғасырдың өзінде-ақ көптеген ғалым мен оқымыстының назарын аудартқан.

Белгілі филолог Б. Хасанов еңбектерінде қазақ тілін білу — республика халқы үшін әлеуметтік қажеттілік екенін дәлелдеген. Бұл ой тіл саясатының өзегін құрайтын қағида ретінде бүгін де өзектілігін жоғалтпайды.

Негізгі ұстаным

Тілге қатысты шешімдер қоғамды бөлмей, керісінше біріктіретін, құрмет пен теңгерімге сүйенген саясатқа негізделуі тиіс.

Жаһандану және білім беру құзыреттері

Қазіргі таңда адам қызметінің барлық саласында жаһандану үрдісі күшейгендіктен, білім беру жүйесі де қайта қарастырылып, жетілдірілуде. Осыған байланысты ақпараттық-коммуникативтік құзыреттілікпен қатар, полимәдениеттілік те бүгінгі әлемдік білім беру кеңістігін қалыптастыратын басты бағыттардың бірі ретінде айқындалды.

Көптілді білім — көпмәдениетті тұлға қалыптастырудың өзегі. Бүгінгі таңда көп тілде оқыту жас ұрпақтың білім кеңістігінде еркін дамуына, әлемдік ғылымға тереңірек бойлауына және өз қабілетін танытуына мүмкіндік беретін маңызды қажеттілікке айналды.

Әлеуметтік бейімделу

Көптілді ортада еркін қарым-қатынас жасау және қоғам өміріне белсенді қатысу.

Кәсіби бағдар

Еңбек нарығында бәсекеге қабілетті болуға қажетті тілдік құралдарды меңгеру.

Мәдениаралық байланыс

Толеранттылықты, ұлтаралық қатынас мәдениетін және кең дүниетанымды қалыптастыру.

Үш тілде оқытудың мақсаты

Үш тілде оқыту — заман талабы. Оның негізгі мақсаты — бірнеше тілді меңгерген, әлеуметтік және кәсіби бағдарға қабілетті, мәдениетті тұлғаны дамыту және қалыптастыру.

Тілдердің рөлі

  • Қазақ тілі — мемлекеттік тіл.

  • Орыс тілі — аймақтық және көпсалалы коммуникация мүмкіндігін кеңейтеді.

  • Шетел тілі — әлемдік білім мен ғылымға шығудың тиімді құралы.

Күтілетін тұлғалық нәтижелер

Бұл бағыт халықаралық деңгейде ойлай алатын, өзін өркениетті әрі тарихи субъект ретінде танып, өз елі мен адамзат алдындағы жауапкершілікті сезінетін тұлғаны тәрбиелеуге қызмет етеді. Мұндай тұлға өзара тәуелділік пен әлем тұтастығын түсініп, мәдениаралық қатынастың маңызын мойындайды, азаматтық құқықтарды құрметтейді және қоғамдағы гуманизм идеалын жүзеге асыруға дайын болады.

Мемлекеттік саясат және педагогикалық басымдық

Н. Ә. Назарбаевтың жыл сайынғы Жолдауларында «Тілдердің үш тұғырлығы» мәдени жобасын іске асыруды жеделдету қажеттігіне ерекше мән берілді. Сонымен қатар қоғамды топтастыратын мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін оқытудың сапасын арттыру міндеті айқын көрсетілді.

Сондықтан қазақ тілін тереңдетіп оқыту және көптілділікті жүйелі түрде меңгертуді жолға қою — бүгінгі орта білім беру жүйесіндегі педагогикалық үдерістің негізгі бағыттарының бірі.

Маңызды ескерту

Әлемдік білім беру тәжірибесінде көптілді және билингвалды білім беру — бұрыннан бар, өзін дәлелдеген бағыт. Ғылыми әдебиеттерде бұл ұғымдарға түрлі анықтама берілгенімен, мектеп тәжірибесіне барынша жақын түсіндірмелер төмендегідей.

Анықтамалар: көптілді және билингвалды білім беру

Көптілді білім беру

Мектепте оқу пәндерін екі немесе одан да көп тілде аудармасыз оқыту.

Билингвалды білім беру

Оқу және оқудан тыс жұмыстардың негізгі бағыттарын екі тілде іске асыру, педагогикалық үдерісте екі тілді оқыту құралы ретінде пайдалану.

Оқу-тәрбие үдерісінен күтілетін нәтижелер

  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті орта білім стандарттары талаптары деңгейінде қалыптасқан білімін ана тілінде, мемлекеттік тілде және орыс тілінде еркін жеткізе алатын мектеп бітірушісі.

  • Бітірушінің көптілді коммуникативтік және ақпараттық құзыреттілігі.

  • Көпмәдениеттілік, рухани-адамгершілік құндылықтар және ұлтаралық қатынас мәдениетінің жоғары деңгейі.