Бұлшық еттердің жұмысы

§28

Бұлшық еттердің жұмысы және бұлшық ет қозғалысының реттелуі

Бұл бөлімде бұлшық еттердің статикалық және динамикалық жұмыс түрлері, қаңқа бұлшық еттерінің тез жиырылу қабілеті және қозғалыстың жүйке жүйесі арқылы реттелуі қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

A) Түсінік қалыптастыру

Бұлшық еттердің жұмысы мен қозғалыстың реттелуі туралы, сондай-ақ бұлшық еттердің статикалық және динамикалық жұмыс орындай алатыны жөнінде білім беру.

B) Білімді дамыту

Қаңқа бұлшық еттерінің тез жиырылу қабілетін түсіндіру және кез келген буындағы қозғалысты қарама-қарсы әрекет ететін кемінде екі бұлшық ет (бүгуші және жазушы) іске асыратынын баяндау.

C) Тәрбиелік мақсат

Күнделікті дене шынықтыру жаттығуларын жүйелі орындауға дағдыландыру.

Көрнекіліктер

  • Диаграммалар, сұрақтар, суреттер
  • Сантиметрлік жұмсақ таспа
  • Электронды оқулық

Сабақ форматы

Түрі
Ашық сабақ, зертханалық жұмыс
Әдісі
Баяндау, сұрақ-жауап, тақтамен жұмыс

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сабаққа дайындық, оқушылардың зейінін тақырыпқа шоғырландыру.

II. Үй тапсырмасын сұрау

  1. Көлденең жолақты бұлшық еттің құрылысы қандай?
  2. Қаңқа бұлшық еттерін қандай топтарға бөлеміз?
  3. Мимикалық бұлшық еттерге қай бұлшық еттер жатады?
  4. Дене бұлшық еттері қандай қызмет атқарады?
  5. Көкет дегеніміз не және оны қалай атаймыз?

III. Жаңа сабақ

Бұлшық еттер жиырылғанда иінтірек сияқты әрекет етіп, сүйектерді қозғалысқа келтіреді. Кез келген буындағы қозғалысты басқаратын бұлшық еттер саны екіден кем болмайды: қозғалысты әдетте бүгуші және жазушы бұлшық еттер атқарады.

Негізгі идея

Бұлшық еттердің жұмысын жүйке жүйесі басқарады: ол әрекеттердің үйлесімділігін қамтамасыз етеді, қозғалысты нақты жағдайға бейімдейді және бұл реттелу көбіне рефлекстік сипатқа ие.

Егер адам дене еңбегімен немесе тұрақты қозғалыспен айналыспаса, бұлшық еттер әлсіреп, жұмысқа қабілеті төмендеуі мүмкін. Ал ұзақ уақыт бойы күш түсіргенде бұлшық еттер қажиды. Қажу — бұл бұлшық еттердің физиологиялық күйі, және дұрыс демалғаннан кейін бұлшық ет қайта қалпына келеді.

Қажудың себептері

  • Орталық жүйке жүйесінде жүретін үдерістермен байланысты.
  • Бұлшық етте жиналатын зат алмасу өнімдеріне тәуелді.

Еңбек физиологиясын зерттеген орыс ғалымы — И. М. Сеченев.

IV. Қорытынды

Дене еңбегімен, дене шынықтырумен және спортпен үнемі айналысатын адамның қимылдары үйлесімді әрі дәл болады, бұлшық еттері жақсы жетіледі. Шыныққан адам әдетте күшті, төзімді және жұмысқа қабілетті келеді.

V. №7 зертханалық жұмыс

Организмнің дамуы мен өсу деңгейін анықтаудың антропометриялық әдісі.

VI. Үй тапсырмасы

  • Оқу

    §28. «Бұлшық еттердің жұмысы. Бұлшық ет қозғалысының реттелуі»

  • Дәптер жұмысы

    69–70-суреттерді дәптерге салу.

  • Жазба жұмыс

    §27–28 тақырыптары бойынша тест жұмысын жазу.