Оқушыларға сұрақтар қою арқылы жаңа тақырыптың мақсатын анықтау
Сабақтың мақсаты
Бұл сабақта оқушылар компьютерлік вирустардың мәнін түсініп, ақпаратты қорғаудың негізгі қағидаларын меңгереді. Сондай-ақ антивирустық бағдарламалардың рөлі мен оларды қолдану тәсілдері қарастырылады.
Білімділік
Тақырыпты өз бетінше түсінуге жағдай жасау; ақпаратты қорғау, компьютерлік вирус, антивирустық бағдарламалар ұғымдарын түсіндіру; кешенді профилактикалық қорғау шараларын үйрету.
Тәрбиелік
Информатикалық терминдерді дұрыс айтуға және сауатты қолдануға дағдыландыру.
Дамытушылық
Есте сақтау мен логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру.
Сабақ форматы мен ресурстар
Сабақ түрі
Мультимедиялық техникамен жабдықталған дәстүрлі сабақ.
Көрнекіліктер
- Оқулық
- Интерактивті тақта
- Флипчарт
- Электронды оқулық
- Үлестірмелі карточкалар
Жаңа сабақ: мәселе қою (15 минут)
Жаңа тақырыптың мақсатын анықтау үшін мұғалім оқушыларға сұрақтар қояды. Күнделікті өмірде: «Компьютеріме вирус түсті», «компьютерім вирустан істен шықты» деген сөздерді жиі естиміз. Бұл нені білдіреді? Вирус компьютерге қайдан жұғады? Вирус жұқса не істейміз?
Проблемалық сұрақтар
- Компьютерлік вирус дегеніміз не?
- Ол қандай жолдармен таралады?
- Зиянды әсері әрқашан бірден байқала ма?
- Қорғанудың тиімді тәсілдері қандай?
Компьютерлік вирус ұғымы
Компьютерлік вирус — көбейе алатын және басқа бағдарламаларға «жұға» алатын, көлемі шағын (шамамен 200–5000 байт) арнайы жазылған компьютерлік бағдарлама. Ол өз кодын басқа бағдарламалардың басына немесе соңына қосып, оларды бүлдіруге кіріседі және компьютерде басқа да келеңсіз әрекеттер орындауы мүмкін.
Вирус табылған бағдарлама «жұққан» немесе «бүлінген» деп аталады. Адамдарда жұқпалы аурудың таралуы бөгде адам арқылы жүрсе, компьютерде вирус көбіне зақымдалған файл немесе тасымалдаушы (дискета және т.б.) арқылы енеді.
Неліктен вирус бірден байқалмайды?
Вирустар көбіне өз әрекетін жасыруға тырысады. Сондықтан басқа бағдарламаларды бүлдіруі мен зиян келтіруі әрдайым сырттай бірден көріне бермейді: кері әсері тек белгілі бір шарттар орындалғанда ғана іске қосылады.
Көп жағдайда вирус зиянды әрекеттерін орындағаннан кейін басқаруды негізгі бағдарламаға қайта береді. Ал негізгі бағдарлама әдеттегідей жұмыс істей береді. Сөйтіп, пайдаланушыға «бәрі қалыпты» сияқты көрініп, жұққанын аңғару қиынға соғады.
Вирустың алғашқы зиянды әсері тым жылдам орындалуы немесе көзге бірден түспеуі мүмкін. Сондықтан компьютерде әдеттен тыс жағдай болып жатқанын дер кезінде байқау әрдайым оңай емес.
Вирустардың қауіпті түрлері
Резиденттік вирустар
Ең қауіптілердің бірі — жедел жадта (RAM) резиденттік түрде сақталып, орындалатын әрбір бағдарламаны зақымдап отыратын вирустар.
Файлдық вирустар
Әдетте әрбір вирус файлдың бір немесе екі түріне ғана «жұғады». Ең жиі кездесетіні — орындалатын файлдарға жұғатын вирустар. Мұндай түрлері файлдық вирустар деп аталады.
Соңғы үрдіс
Соңғы кезде дискідегі файлдық жүйені өзгертетін вирустардың жаңа түрлері көбейіп, кең таралуда.