Қазақша рефераттар

Ахмет Байтұрсынұлы Аққу, Шортан һәм Шаян Сабақтың мақсаты

Ана тілі Сайыс сабақ Жаңа білімді игеру

Сабақтың тақырыбы

Ахмет Байтұрсынұлы: «Аққу, Шортан һәм Шаян» мысалы

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

Ахмет Байтұрсынұлы туралы мағлұмат бере отырып, оның шығармаларының мазмұнымен таныстыру.

2) Дамытушылық

Оқушылардың ауызша сөйлеуін, мәнерлеп оқуын, түсінуін, өз ойын жүйелі жеткізуін, шығарманы талдауын және шығармашылық қабілетін дамыту.

3) Тәрбиелік

Ахмет Байтұрсынұлының тұлғасын үлгі ете отырып, мысалдың мазмұны арқылы оқушыларды ынтымақтастыққа, ауызбіршілікке тәрбиелеу.

Көрнекілік пен әдістер

Көрнекілік

  • Ахмет Байтұрсынұлы мен И. А. Крыловтың портреттері.
  • Мысалға салынған сюжеттік суреттер.

Қолданылатын әдістер

  • Топтық жұмыс
  • Түсіндіру әдісі
  • Іздену
  • Өздігінен білім алу

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру, топтарға бөлінуге кірісу.

II. Сабақтың мақсатын таныстыру

Бүгінгі сабақта қазақ халқының ұлы ақыны Ахмет Байтұрсынұлының шығармашылығымен танысамыз. Сонымен бірге әдебиеттегі мысал жанры туралы сөз қозғап, мысал өлеңдердің ерекшеліктерін оқып үйренеміз.

III. Жаңа материалды түсіндіру (сайыс форматы)

Топқа бөліну шарты

Оқушыларға қағазға салынған аққу, шортан, шаян суреттері таратылады. Суретіне қарай:

  • Аққулар — 1-топ
  • Шортандар — 2-топ
  • Шаяндар — 3-топ

Алдын ала берілген тапсырмалар

Әр топ өз тақырыбы бойынша ізденіп, тірек-сызба дайындап, оны қорғап түсіндіреді:

  • 1-топ: Ахмет Байтұрсынұлының өмірі
  • 2-топ: Ахмет Байтұрсынұлының мысалдары
  • 3-топ: Ахмет Байтұрсынұлының өлеңдері

Қысқаша толықтыру: Ахмет Байтұрсынұлы туралы

Ахмет Байтұрсынұлы — қазақтың ұлы ағартушысы, ірі ғалым, ақын, аудармашы, бірнеше оқулықтың авторы. Туған жері — қазіргі Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, Ақкөл ауылы.

Ол алғаш рет «Әліпби» оқулығын жазып, қазақ ағарту ісіне зор үлес қосты. «Қырық мысал» және «Маса» жинақтары жарық көрді.

Байтұрсынұлы И. А. Крылов мысалдарын қазақ тіліне аударып, кітап етіп шығарған. Сол аудармалардың бірі — бүгін қарастыратын «Аққу, Шортан һәм Шаян» мысалы.

Ол өмірін халқына адал қызмет етуге арнады. Кейін оған «халық жауы» деген жалған айып тағылып, жазықсыз құрбан болды.

Қазақ әдебиетінде мысал жанрын дамытуға Абай Құнанбаев пен Ахмет Байтұрсынұлы сияқты аудармашы-ақындар үлкен үлес қосты. Сондай-ақ бастауыш сыныптарда оқылатын «Бидай мен қаңбақ» мысалының авторы Асқар Тоқмағанбетов — жаңашыл мысалшы. Осы қаламгерлердің еңбегі арқасында мысал жанры қазақ әдебиетінде орнығып, дамып келеді.

Оқулықпен жұмыс

Мұғалім мысалды мәнерлеп оқиды. Одан кейін бірнеше оқушыға кезекпен оқытып, сұрақ-жауап ұйымдастырылады:

  • Кейіпкерлер қалай өмір сүреді?
  • Олар не істемек болды?
  • Неліктен жүк қозғалмады?
  • Ақын бұл кейіпкерлер арқылы қандай адамдарды бейнелейді?

Мысалда автордың негізгі ойы болады. Негізгі ой — ақынның айтар өсиеті.

Ой қозғау: топтық тапсырмалар

1-топ — Аққулар

  • Ахмет Байтұрсынұлының түйінді ойы мысалдың қай жерінде берілген?
  • Бұл мысал бізді неге шақырады?

Тәрбиелік мәні: балаларды бірлікке, ынтымаққа шақырады.

2-топ — Шортандар

Негізгі ойға қатысты ынтымақ пен бірлік туралы мақал-мәтелдер жазып, мағынасын түсіндіріңіздер.

  • Бірлік болмай, тірлік болмас.
  • Алтау ала болса, ауыздағы кетеді. Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.

3-топ — Шаяндар

Мысалды сахналық қойылым ретінде дайындаңыздар. Алдын ала мәтінді диалогке айналдырып, рөлдерге бөліп ойнаңыздар.

Үлгі диалог (қысқаша)

Автор: Бір күні Аққу, Шортан, Шаян үшеуі кездеседі.

Автор: Олар жүк тиелген арбаны көріп, қуанады.

Аққу: Достар, арбаны әуеге тартып шығарайық!

Шортан: Жоқ, оны көлге апарайық.

Шаян: Одан да құмға қарай сүйрейік.

Автор: Үшеуі үш жаққа тартып, арбаны орнынан қозғалта алмайды.

Оқушылар өз ойларын қосып, импровизация жасауына болады.

Сергіту сәті

Ал, балалар, тұрайық,
Қане, қанат жазайық.
Аққу болып ұшайық,
Көлде жүзген балықтай,
Жүзіп, жүзіп алайық,
Қане, айналып қарайық.

Дәптермен жұмыс

Ынтымақ пен бірлікке қатысты мақал-мәтелдерді жазу:

  1. Алтау ала болса, ауыздағы кетер, Төртеу түгел болса, төбедегі келер.
  2. Бірлік болмай, тірлік болмас.
  3. Жұмыла көтерген жүк жеңіл.

Қорытынды

Талқылау сұрақтары

  • Не үйрендік?
  • Не білдік?

Негізгі түйін

Бір мақсатқа жұмылмай, әркім өз жағына тартса, ортақ іс алға баспайды. Ынтымақ пен бірлік — нәтижеге жеткізетін басты күш.

Үй тапсырмасы

  • Мысалды мәнерлеп оқып, мазмұнын түсініп келу.
  • Кейіпкерлердің суретін салып, әрқайсысына мінездеме жазу.

Бағалау

Оқушылардың белсенділігі, мәнерлеп оқуы, топтық жұмысқа қатысуы және тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағаланады.