Оқушылардың зиянды әдеттерге негативті көзқарасын дамыту
Сабақ туралы мәлімет
Сыныбы
5-сынып
Тақырыбы
Салауатты өмір — жарқын болашақ
Сабақтың мақсаты
- Оқушылардың салауатты өмір туралы түсінігін кеңейту; ішімдік, темекі, есірткі сияқты зиянды әдеттердің адам ағзасын бұзатын әсерін ашып көрсету.
- Зиянды әдеттерге қатысты теріс көзқарасты қалыптастыру, саналы таңдау жасауға үйрету.
- Салауатты өмір салтын ұстануға тәрбиелеу, өз ісіне жауапкершілікпен қарауға баулу.
Көрнекіліктер мен құралдар
Интерактивті тақта, плакаттар, «Біз жағымсыз әдетке қарсымыз», «Салауатты өмірді қолдаймыз» тақырыбындағы сурет көрмесі, сұрақтар салынған қоржын.
Оқу форматы
Оқушылар 2 топқа бөлініп, тапсырмаларды топтық талқылау және ойын элементтері арқылы орындайды.
Кіріспе: салауатты өмірдің 3 бағыты
1) Темекі шегуді тоқтату
Темекінің зиянын түсіну және темекіден бас тарту — денсаулықты сақтаудың негізгі қадамы.
2) Нашақорлыққа және наркобизнеске қарсы күрес
Есірткі — ағзаны біртіндеп улайтын, тәуелділікке әкелетін аса қауіпті зат.
3) Маскүнемдік пен араққа қарсы күрес
Ішімдік адамды физикалық та, психологиялық та әлсіретіп, ұзаққа созылатын ауруларға ұрындырады.
Денсаулық — тек жеке адамның емес, баршаға ортақ ең үлкен байлық. «Ауру патшадан дені сау қайыршы артық» деген сөз бекер айтылмаған: денсаулық өмірдің басқа игіліктерінен де қымбат.
Зиянды әдеттер: түрлері және салдары
Зиянды әдеттердің негізгі түрлері
Бұл әдеттердің барлығы адам өміріне өте зиян. Олар ағзаны біртіндеп улап, түрлі ауыр дерттердің пайда болуына себеп болады.
Темекінің әсері
- Алғаш тартқанда жөтелу, қақалу, тыныстың тарылуы байқалады.
- Ерте жастан тартқан балада ұмытшақтық, ашуланшақтық, дауыс өзгеруі болуы мүмкін.
- Тіс сарғаюы, бет әлпетінің солғындануы байқалады.
- Қатерлі ісік, асқазан жарасы, қан тамырларының тарылуы сияқты ауруларға әкелуі мүмкін.
- Ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш аурулары және өкпенің қатерлі ісігі қаупін арттырады.
Ішімдіктің әсері
Маскүнемдік — емделуі қиын, ұзаққа созылатын дерт. Ішімдік ағзаның көптеген мүшесіне бірдей зиян келтіреді.
- Миға және жүйке жүйесіне зиян келтіреді.
- Жүрек, асқазан, бауыр, бүйрек ауруларын тудырады.
Есірткі және токсикоманияның әсері
- Бас жиі ауырады, жүрек айнып, құсуы мүмкін.
- Ми зақымданып, ойлау қабілеті төмендейді.
- Өсу тежеледі, иммунитет әлсіреп, түрлі ауруларға бейімділік артады.
Талқылауға арналған сұрақтар
Оқушылардың ойын тыңдау үшін төмендегі сұрақтар ұсынылады:
- 1 Бұл аурулардан қалай сақтануға болады?
- 2 Салауатты өмір салты дегеніміз не?
- 3 Жаман әдетке үйір болмай өмір сүру мүмкін бе?
Сабақтың барысы: қонақтар және тапсырмалар
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар екі топқа бөлініп отырады. Сәлемдесу, түгелдеу жүргізіліп, сабаққа дайындығы тексеріледі.
Сабақ басталар алдында оқушылар орындарынан тұрып, бір-біріне сәттілік тілейді.
Медбикенің тапсырмасы
Сабаққа медбике қонаққа келіп, оқушылардың түсінігін тексеру мақсатында тапсырма ұсынады: зиянды әдеттердің адам ағзасында қандай аурулар тудыратынын атау.
Оқушылар плакатқа кесте түрінде түсіріп, топпен қорғап шығады.
Нәтиже
Тапсырма сәтті орындалып, медбике оқушылардың белсенділігіне ризашылық білдіреді.
Сергіту сәті және дене тәрбиесі мұғалімінің тапсырмасы
Дене тәрбиесі мұғалімі қонаққа келіп, 5-сынып оқушыларының денсаулықты қалай нығайтатынын, салауатты өмір салтын ұстану дағдыларын байқайды.
Тапсырма: зиянды әдеттерге қатысты сөзжұмбақты шешу. Екі топ тапсырманы «қаппен секіру» ойыны арқылы орындайды.
Сөзжұмбақ сұрақтары
- 1 Бензин, ацетон, желім сияқты улағыш заттарды иіскейтін адам қалай аталады?
- 2 Арақ, сыра, шарап ішетін адам қалай аталады?
- 3 Қандай жағымсыз әдет өкпеде қатерлі ісік қаупін арттырады?
- 4 Есірткі қабылдайтын адам қалай аталады?
- 5 Бұл зиянды заттардың барлығы қандай заттар қатарына жатады?
- 6 Қай зат қан тамырларының тарылуына және бауыр циррозына әкелуі мүмкін?
- 7 Күшті у деп нені айтамыз?
Дұрыс жауап берген оқушылар мадақталып, дене тәрбиесі мұғалімі зиянды әдеттерден аулақ болып, дене шынықтырумен тұрақты айналысуға шақырады.
Сурет көрмесімен жұмыс
«Біз жағымсыз әдетке қарсымыз»
Оқушылар «Салауатты өмірді қолдаймыз» тақырыбындағы суреттерді талдап, негізгі ойды анықтайды: денсаулықты сақтау — күнделікті таңдаудан басталады.
Негізгі акцент
Зиянды әдеттерге «жоқ» деп айту және пайдалы әдеттерді тұрақты дағдыға айналдыру.
Қорытындылау
«Қоржындағы сұрақтар» әдісі
Екі топ бір-біріне арнап сұрақ дайындайды, сұрақтарды қоржынға салып, кезекпен таңдап алып жауап береді. Бұл әдіс сабақта алған білімді бекітуге және ойды нақты жеткізуге көмектеседі.
Тәрбиелік түйін
Сабақ соңында оқушылар зиянды әдеттерден аулақ болу ниетін бекітіп, сынып атынан бата-тілек айтады: деніміз сау, ойымыз сергек, болашағымыз жарқын болсын.