Әміре кім
Сабақтың мақсаттары
1) Білімдік
Тақырып мазмұнымен таныстыру, мәтіндегі негізгі ой мен идеяны меңгерту.
2) Дамытушылық
Оқу мен жазу арқылы ойлау қабілетін жетілдіру, мәнерлеп оқу дағдыларын және шығармашылық ізденісті дамыту.
3) Тәрбиелік
Адамгершілікке, әдептілікке, әсемдік пен сұлулықты бағалауға, Отанды сүюге және еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу өлеңі
Сәлем, достар, аман ба?
Мынау бейбіт заманда.
Бізге білім үйреткен,
Ұстаздарым аман ба?
Шәкірттерін ойлайтын,
Ұстаздарым аман ба?
II. Үй тапсырмасын сұрау
Алдыңғы мәтін бойынша сұрақ-жауап арқылы түсінік тексеріледі:
- 1 Мәтінде қандай кейіпкерлер туралы айтылған?
- 2 Қ. Жандарбеков туралы қандай мәлімет жинап келдіңдер?
- 3 Қ. Жандарбеков неге мұңайды?
- 4 Қ. Жандарбековтің көңілін кім көтерді?
- 5 Әміре кім?
- 6 Халқымыз Әмірені неге мақтан тұтады?
- 7 Қазіргі атақты халық әншілерінен кімдерді білесіңдер?
- 8 Қандай әншілер ұнайды? Неліктен?
III. Жаңа сабақ
1) Сабаққа кіріспе
Жаңа сабақты бастамас бұрын әнұран орындалады. Одан кейін мына сұрақтар талқыланады:
- Әнұранның сөзін және әнін жазған кімдер?
- Сөзі: Н. Назарбаев, Ж. Нәжімеденов
- Әні: Ш. Қалдаяқов
Осылайша бүгінгі сабақтың тақырыбы таныстырылады: Оразбек Бодықовтың «Аққұс туралы аңыз» шығармасы — автордың Шәмші Қалдаяқовпен жүзбе-жүз әңгімелесуі негізіндегі мәтін.
2) Автор туралы қысқаша мәлімет
Оразбек Бодықов (1927) — Қызылорда облысы, Шиелі ауданында туған. Жазушы, аудармашы, драматург.
Шығармаларының қатарына: «Қанжар мен домбыра», «Дала тұтқыны», «Әл‑Фараби» және т.б. кіреді.
Тапсырма: мәтінді оқып отырып, таныс емес кісі аттарын түртіп жазып, астын сызып белгілеңдер.
3) Музыкалық тұлғалар туралы шолу
Сабақ барысында оқушыларға Бетховен және Байқадамов туралы қысқаша мәлімет беріледі (музыка пәнімен байланыс).
4) Оқулықпен жұмыс
Мәтін мазмұнын талдау, негізгі ойды табу, кейіпкерлер әрекетін бағамдау арқылы әрі қарай жүйелі жұмыс жүргізіледі.
5) Ш. Қалдаяқов туралы сұрақтар
Оқушылардың алдын ала біліміне сүйеніп, әнші-сазгер туралы мәліметтер толықтырылады және төмендегі сұрақтар арқылы талдау жасалады:
- Әншінің бойында қандай ерекше қасиет болған?
- Автор Ш. Қалдаяқовтан не туралы сұрады?
- «Аққұс туралы аңыз» әңгімесін Шәмші аға кімнен естіген?
- Аққұстың әніне табиғат пен адамдар қалайша табынған?
- Қарақұс неліктен Аққұстың көзін жоймақ болды?
- Аққұстың ақырғы өтініші қандай болды?
- Аққұс ажалдан қалай құтылды?
- Автор ән құдіретін қандай тәсілдер арқылы көрсеткен?
IV. Дәптермен жұмыс
Тапсырма: мәтіннен табиғаттың Аққұс әніне табынғанын суреттейтін тұстарды тауып, дәптерге көшіріп жазыңдар.
V. Сергіту сәті
Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейіні сергітіледі.
VI. Шығармашылық жұмыс
1) Кейіпкерлерге мінездеме
Аққұс пен Қарақұс бейнелеріне мінездеме беріп, олардың әрекеттері арқылы шығарма идеясын талдаңдар.
2) Музыканы тыңдау
Ш. Қалдаяқовтың әні күйтабақтан (немесе үнтаспадан) тыңдалады. Тыңдау барысында әннің көңіл күйі, әуені және әсері туралы пікір айту ұсынылады.
VII. Қорытынды
Қорытынды бөлімде Ш. Қалдаяқовтың өнері мен ғұмырына қатысты ой түйінделеді. Оның қазақ музыкасына қалдырған ізі — ұлттық мәдениетіміздің қастерлі қазынасы.
Шәмші Қалдаяқов — ән өнерінде жарық жұлдыздай із қалдырған, қазақ халқының ұлттық мақтанышы.
Өлең жолдары
Құйрықты жұлдыз секілді,
Туды да көп тұрмады.
Көрген-білген өкінді,
Мін тағар жан болмады.
VIII. Оқушыларды бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, жауаптарының мазмұндылығы, мәнерлеп оқуы, жазба жұмысы және шығармашылық тапсырмаларды орындауы бойынша бағалау жүргізіледі.