Көкшетау - ұлттық мақтанышымыз
Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Кеңқияқ орта мектебі
Бастауыш сынып мұғалімі: Оразова Гүлшат Базархановна
Сабақ тақырыбы: Көкшетау
Сабақ Ілияс Жансүгіровтің өмірі мен шығармашылығын таныстыру арқылы оқушылардың көркем мәтінді түсініп оқу дағдысын дамытуға, туған ел табиғатының әсемдігін сезінуге және бейнелі сөздерді ажырата білуге бағытталған.
Сабақ түрі
Жаңа білімді меңгерту
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, түсіндіру, «түртіп алу»
Көрнекіліктер
І. Жансүгіров шығармаларының көрмесі, бейнефильм, аудиожазба, слайдтар
Негізгі құндылық
Туған жерді сүю, ұлттық құндылықтарды білу, құрметтеу және мақтан тұту
Мақсаттар мен күтілетін нәтиже
Білімдік
- І. Жансүгіров туралы білімді толықтыру.
- Өлеңді түсініп оқу, мазмұнын талдау.
- Бейнелі сөздерді таба білу дағдысын қалыптастыру.
Дамытушылық
- Дүниетанымдық көзқарасын, ой-өрісін кеңейту.
- Сөздік қорын, тіл байлығын дамыту.
- Шығармашылық қабілетін шыңдау.
Тәрбиелік
- Туған елді, жерді, Отанды сүюге тәрбиелеу.
- Ұлттық құндылықтарды білуге, құрметтеуге баулу.
- Туған өлкенің табиғи сұлулығын танып, бағалауға үйрету.
- Елдік мақтаныш сезімін қалыптастыру.
Сабақ барысы
I. Бағдарлау–мотивациялық кезең
Сабақтың басында оқушыларға көңіл күй қалыптастыру және тақырыпқа бағыттау жұмыстары жүргізіледі.
Психологиялық дайындық
Туған жерді сүю — парыз,
Сүю үшін білу — парыз,
Қасиетін ұғу — парыз,
Күзетінде тұру — парыз.
Ұран: «Туған жердің жері де жұмсақ, ауасы да шипа» — сөйлемнің мағынасын ашу.
Үй тапсырмасын тексеру
- Н. Айтовтың «Алтын сөз» өлеңін мәнерлеп оқу.
- Жаттаған бата мәтінін сұрау (әр топтан бір оқушы).
- Қорытындылау және туған жерге қатысты мақал-мәтелдерді еске түсіру.
II. Операциялық–орындаушылық кезең
Негізгі бөлімде оқушылар көру, есту, сезіну арқылы табиғат көрінісін қабылдап, мәтінмен жұмыс жасайды.
«Миға шабуыл» сұрақтары
1-топ
Нені естідіңдер?
Құстардың үнін, судың сылдырын, малдың дауысын.
2-топ
Нені сездіңдер?
Қуанышты, шаттықты, масаттануды, тыныштықты.
3-топ
Нені көрдіңдер?
Көркем жерлерді, тау-көлдерді, орман-тоғайды, құстар мен жануарларды.
4-топ
Нені білдік?
Бұл — табиғаты бай, көрікті әрі әсем өлке.
Бейнефильм бойынша әңгіме
Оқушыларға көріністегі жердің қайда орналасуы мүмкін екені сұралады. Мұғалім Көкшетаудың Қазақстан аумағында орналасқанын, табиғатының ерекше екенін түсіндіреді. Көкшетауды «екінші Швейцария» деп атау да жиі кездеседі.
Көкшетаудың сұлулығы мен 80 көлінің көркемдігі көптеген шығармаларға арқау болған. Сабақта І. Жансүгіровтің «Құлагер» поэмасынан алынған «Көкшетау» үзіндісімен танысу ұсынылады.
Авторға кіріспе
«І. Жансүгіров туралы не білеміз?» сұрағы арқылы оқушы білімдері тыңдалады. Кейін слайд арқылы мына бағыттар нақтыланады:
- Қашан және қай жерде дүниеге келді?
- Кім болды?
- Негізгі шығармалары қандай?
Сонымен қатар кітап көрмесімен таныстыру жүргізіледі.
Оқулықпен жұмыс
1) Тыңдау
Аудиожазбаны тыңдау.
2) Оқу
Іштей оқу, «түртіп алу» әдісі.
3) Орындау
Мәнерлеп оқу және мазмұнын ашу.
Сөздік жұмысы
- Маужыраған
- Тып-тыныш, мамыражай күй.
- Малта тас
- Су ағынымен жұмырланып қалған майда тас.
- Жақпар
- Қатпар-қатпар, кертпештенген жартас.
- Маржан, Ақық, Меруерт
- Әсемдік үшін қолданылатын қымбат бағалы асыл тастар.
Талдау сұрақтары
- Ақын тауды кімге (немесе неге) теңейді?
- Таудың биіктігі өлеңнің қай жолдарынан байқалады?
Өлеңде бір нәрсені ерекше көрсетіп, әсерін күшейту үшін көркем-бейнелі сөздер қолданылады. Мысалы, «момақан тау», «жомарт тау» тіркестері таудың бейнесін айқындап, суретті әсерлі етеді.
Сергіту сәті
Көкшетау туралы С. Сейфуллиннің әнін тыңдау.
Дәптермен жұмыс
Өлеңнен әдеби-теориялық ұғымдарға сай көркем сөздерді тауып жазу: 1–2 шумақтан, 3–4 шумақтан, 5 шумақтан, 6–8 шумақтардан.
Сәйкестендіру тапсырмасы
Слайдтағы суреттер мен жазбаларды сәйкестендіріп, өлеңде кездесетін таулардың атын анықтау.
III. Рефлексиялық–бағалау кезеңі
Соңында оқушылар өз әсерін шығармашылық жұмыс арқылы білдіреді және білімін тексеру тапсырмаларын орындайды.
Шығармашылық тапсырма
Көкшетаудың сұлулығына тамсанбаған ақын, жазушы, суретші жоқ. Сол дәстүрді жалғап, топтар өз бағыты бойынша жұмыс орындайды (фон ретінде С. Сейфуллиннің «Көкшетау» әні қосылады).
1-топ: Ақындар
Өлең жазу
2-топ: Жазушылар
Әңгіме жазу
3-топ: Суретшілер
Сурет салу
4-топ: Тілшілер
Репортаж дайындау
Кейін сыныптас ақындар, жазушылар, суретшілер мен тілшілердің жұмыстары тыңдалып, талқыланады.
Тест тапсырмасы
Сабақта меңгерілген білім тест сұрақтары арқылы тексеріледі. Жауаптар интерактив тақта арқылы қаралады.
Қорытынды ой
Қазақстанда Көкшетау секілді көрікті мекендер көп. Кей адамдар табиғаты әсем жерлерді көру үшін шетелге барады, ал шынайы сұлу табиғатты өз елімізден-ақ табуға болады. Көкшетау — ұлттық мақтаныш. Жер жаннатын шалғайдан емес, өз жерімізден іздейік.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге
218–219-беттер: мәнерлеп оқу. Көкшетау туралы тың мәлімет жинау.
Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, мәнерлеп оқуы, талдауы және шығармашылық жұмысы негізінде бағаланады.