Қазақша рефераттар

Ежелгі мұхиттың аталуы

Танымдық ойын

«Сынып жүлдегері»

Бұл танымдық ойын жаратылыстану пәнінің «Жер – Күн жүйесінің ғаламшары» бөлімі бойынша оқушылардың білімін жүйелеуге, толықтыруға және тереңдетуге бағытталған. Ойын нәтижесінде сынып жүлдегері анықталады.

Мақсаты (білімдік)

  • Тақырып бойынша алған білімді жүйелеу.
  • Білімді толықтыру және тереңдету.
  • Сынып жүлдегерін анықтау.

Мақсаты (тәрбиелік)

  • Ұйымшылдыққа, топпен бірлесе жұмыс істеуге үйрету.
  • Бірін-бірі тыңдай білуге, сыйластыққа тәрбиелеу.
  • Өзіндік пікір айту және сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.

Мақсаты (дамытушылық)

  • Карта, атлас, оқулық және қосымша материалдармен жұмыс дағдысын дамыту.
  • Білімді шығармашылықпен қолдана білу іскерлігін қалыптастыру.
  • Қисынды ойлау қабілетін жетілдіру.

Ұйымдастыру деректері

Әдісі

Топтық жұмыс

Сабақтың типі

Қайталау

Түрі

Ойын, жарыс

Көрнекілігі

Дүниежүзінің физикалық картасы, глобус, интерактивті тақта

Ойынның өткізілу барысы

Ойынға 7 үміткер қатысады. Мұғалім ойынның мақсаты мен кезеңдерін таныстырады. Қазақ халқында жеті саны киелі саналады. Сол сияқты әлемде де «дүниенің жеті кереметі» туралы ұғым бар. Бүгінгі ойын бағдарламасы да жеті үміткерге негізделеді.

Кезеңдер тізімі

  1. Ұйымдастыру
  2. Таныстыру
  3. «Бәйге» (сұрақ-жауап)
  4. «Полиглот»
  5. Көрермендерден жанды сауал
  6. «Кім жылдам?» (тест)
  7. Көрермендермен ойын (жұмбақ)
  8. «Тоғыз шаршы»
  9. «Егер мен… болсам» (шығармашылық)
  10. «Шешендік өнер»

Бағалау қағидасы

Әр кезең бойынша ұпай беріліп отырады. Нәтижелерді әділқазылар алқасы қорытындылап, ұпайы төмен үміткерлерді алғыс айтып шығарып салады.

Маңызды: Әр тапсырмада дәлдік, жылдамдық және ойды сауатты жеткізу ескеріледі.

1) Таныстыру кезеңі

Әр үміткер өзінің аты-жөнін және өмірлік ұстанымын қысқаша таныстырады. Содан кейін әділқазылар алқасы алғашқы әсер бойынша бағалау жүргізеді.

2) «Бәйге» кезеңі (сұрақ-жауап)

Бұл кезеңде бағыт айқын: білімді шапшаң әрі нақты көрсету. Төменде қойылатын үлгі сұрақтар берілген.

Сұрақтар (1–4)

  • 1)

    A: Ең ежелгі құрлық — Пангея.

    B: Алғашқы глобусты жасаған — М. Бехайм.

    C: Ғаламшар саны — 9.

  • 2)

    A: Экватор ұзындығы — 40 000 км.

    B: Аспан денелерін зерттейтін ғылым — астрономия.

    C: Философ, энциклопедист ғалым — Әл-Фараби.

  • 3)

    A: Солтүстік бағытты көрсететін жұлдыз — Темірқазық.

    B: Жер шарының кішірейтілген моделі — глобус.

    C: Жер бетінің жалпы ауданы — 510 млн км².

  • 4)

    A: Күнге ең жақын ғаламшар — Меркурий.

    B: Қазақтың тұңғыш ғарышкері — Т. Әубәкіров.

    C: Солтүстік полюске тұңғыш ту тіккен зерттеуші — Р. Пири.

Сұрақтар (5–7)

  • 5)

    A: Ежелгі мұхиттың атауы — Панталасса.

    B: Жердің ішкі құрылысы: жер қыртысы, мантия, ядро.

    C: Гранит пен базальт — магмалық жыныстар.

  • 6)

    A: Топырақтану ғылымының негізін салған — В. В. Докучаев.

    B: Емдік сулар шығатын жер — арасан.

    C: Ауа қабығы — атмосфера.

  • 7)

    A: Ең терең шұңғыма — Мариан.

    B: Дүниежүзіндегі ең ұзын өзен — Ніл.

    C: Белгілі бір аймақта ұзақ жылдар бойы қайталанатын ауа райы жағдайы — климат.

Кезең соңында нәтижелер әділқазылар алқасына ұсынылады.

3) «Полиглот» кезеңі

Әр үміткерге анаграмма беріледі. Тапсырма: сөз құрастырып, оның қазақша, орысша және ағылшынша атауын айту. Кезең аяқталған соң әділқазылар ұпайды жариялайды.

4) Көрермендерден жанды сауал

Көрермендер қатысушыларға тақырыпқа қатысты сұрақтар қояды. Бұл бөлім ойды нақты жеткізу мен тез бағдарлауды тексереді.

5) «Кім жылдам?» кезеңі (тест)

Алдын ала дайындалған тест сұрақтары таратылады. Орындау уақыты — 5 минут. Тексеру мен бағалауды әділқазылар алқасы жүргізеді.

Көрермендермен ойын: жұмбақтар

Бар ма, жоқ па — оны анық көрмейміз,
Ол жоқ жерде өмір сүріп жүрмейміз.
Жауабы: Ауа
Жер бетінің кескінін түрлі түспен көрсеткен,
Болса да өзі құрметпен тиіпті орын ең шеттен.
Жауабы: Шартты белгілер
Өзім үшбұрышқа ұқсас келгем,
Жағама алғаш жүзіп Колумб жеткен.
Үндістанды таптым деп қателесіп,
Халқымды «үндістер» деп атап кеткен.
Жауабы: Оңтүстік Америка
Қаласы бар, үйі жоқ,
Өзені бар, суы жоқ,
Орманы бар, түбі жоқ,
Бақшасы бар, гүлі жоқ.
Жауабы: Карта

6) «Тоғыз шаршы» ойыны

Тақтадағы сандары бар таблодан үміткерлер ұяшық таңдайды. Әр үміткер тек 3 ұяшық таңдай алады.

20 ұпай

  1. Егер Жер шарында су ауданы 361 млн км² болса, құрлық ауданы қанша км²? Есептеңіз.
  2. Масштаб санмен көрсетілсе, ол қандай масштаб деп аталады?
  3. 8742 м тереңдік қай мұхитқа сәйкес келеді?

30 ұпай

  1. Ауаның қанша пайызы оттегіден тұрады?
  2. Атмосфераның төменгі қабаты қалай аталады? Тропосфера.
  3. 1 тонна бидай өсіру үшін қанша тонна су қажет? 1500 т.

40 ұпай

  1. Қызыл теңіздің тұздылығы қанша? 41‰.
  2. Судағы және газдағы молекулалардың таралу құбылысы қалай аталады? Диффузия.
  3. Бүкіләлемдік тартылыс заңын ашқан ғалым — Исаак Ньютон.

7) Шығармашылық тапсырма: «Егер мен… болсам»

Үміткерлер ұсынылған рөлдердің бірін таңдап (мысалы, президент, директор), сол қызметте болса қоғамға немесе мектепке қандай өзгеріс енгізер еді — қысқаша ой-толғау айтады. Бағалауды әділқазылар алқасы жүргізеді.

8) «Шешендік өнер»

Интерактивті тақтадан қоршаған ортаның ластануы туралы бейнеролик көрсетіледі. Сол материалға сүйене отырып, қатысушылар төмендегі тақырыптардың бірі бойынша өз ойын дәлелді әрі әсерлі жеткізеді:

«Табиғатты көркейтуге қосар үлесім»

Нақты қадамдар, жеке жауапкершілік, пайдалы бастамалар.

«Табиғатты аялайық»

Қоршаған ортаға ұқыпты қарау мәдениеті және әдеттер.

«Таза болса табиғат — аман болар адамзат»

Тазалықтың денсаулыққа, болашаққа әсері туралы ой.

Қорытынды

Ойын кезеңдері оқушылардың пәндік білімін ғана емес, сондай-ақ топпен жұмыс, сөйлеу мәдениеті, жылдам ойлау және шығармашылық көзқарас сияқты маңызды дағдыларын да дамытады. Қорытынды нәтижені әділқазылар алқасы шығарып, жеңімпазды анықтайды.