Шаттық шеңбері - сабақтың бас кезінде қолданылатын әдістемелік тәсіл

Жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселелерінің бірі — жас ұрпаққа адамгершілік-рухани тәрбие беру және мектепте ізгілікті білім беру ортасын қалыптастыру. Құнды қасиеттерге ие, рухани бай адамды тәрбиелеу баланың дүниеге келген сәтінен басталуы тиіс.

Халық даналығында: «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» делінеді. Демек, баланың бойына ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық сияқты адамгершілік құндылықтарды ерте жастан сіңіру — ең тиімді жол.

Баланың өзіне сенімді болуы, дұрыс таңдау жасай алуы, жауапкершілікті сезінуі — мұның бәрінде отбасы мен педагогтердің рөлі шешуші. Рухани-адамгершілік тәрбие — екі жақты үдеріс: бір жағынан, ересектердің ықпалы болса, екінші жағынан, тәрбиеленушінің белсенділігі, мінез-құлқы, сезімі мен қарым-қатынасы арқылы көрінеді.

Адамгершілік тақырыбы — мәңгілік. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру — ата-ана мен ұстаздың басты міндеті. Адамгершіліктің қайнар көзі халықтың рухани мұрасында, отбасылық тәлімде, өнер мен салт-дәстүрде жатыр. Әр адам бұл құндылықтарды күнделікті тіршілігінен, өзін қоршаған табиғатпен үндестіктен де бойына сіңіреді.

В. Сухомлинскийдің ойы «Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек, ол бала сондай бола алады».

Демек, шәкірттің жүрегіне адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз ұялата отырып, жан-жақты терең білім беру — ертеңгі азаматтың өзіндік көзқарасын қалыптастырып, қоғаммен санаса білуіне ықпал етеді.

Қай заманда да адамзат алдындағы басты мұрат — ісін, өмірін жалғастыратын салауатты әрі саналы ұрпақ тәрбиелеу. 12 жылдық білім беру тұжырымдамасында қоғам мен өзінің мүддесінде әрекет ете алатын, өзгермелі ортада өмір сүруге бейім, бәсекеге қабілетті, құзыретті, шығармашыл және білімді тұлғаны дамыту негізгі мақсат ретінде айқындалған.

Осы мақсатты жүзеге асыру жолында Бөбек қорының президенті Сара Алпысқызы Назарбаеваның бастамасымен енгізілген «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру жобасы мектептерде пән ретінде оқытылып келеді.

Рухани-адамгершілік тәрбиеде баланы ең алдымен жақсылыққа — қайырымдылыққа, мейірімділікке, ізгілікке бағыттау маңызды. Бұл — ұстаз үшін де, ата-ана үшін де болашағы зор бағыт.

«Өзін-өзі тану» пәні баланы жастайынан отаншылдыққа, әдептілікке, достыққа, тазалыққа, ұқыптылыққа, мейірімділікке баулиды; табиғатты сүюге, отбасын құрметтеуге, ұйымшылдыққа үйретеді. Пән мазмұны жалпыадамзаттық құндылықтарды өмірлік ұстанымға айналдыратын тұлға қалыптастыруға бағытталған.

Жезқазған қаласындағы №10 жалпы білім беретін орта мектепте «Өзін-өзі тану» пәні мазмұнына сай жүйелі түрде жүргізіледі. Мұғалімдер арнайы даярлықтан өтіп, курстардан өткен. Пәнге арналған жабдықталған кабинет бар.

Ата-аналар мен мектеп ұжымы бірлесе отырып, кабинет талапқа сай жасақталды. Мұнда бағдарламаның негізгі авторы С.А. Назарбаеваның жүрекжарды ойлары мен пәннің негізгі құндылықтары көркем әрі анық берілген. Оқушылардың өзін еркін сезінуі мен сабақ кезінде психологиялық жайлылықта болуы да ескерілген.

Қысқа мерзімнің өзінде мектеп ұжымы тәжірибе жинақтап, әдістемелік құралдарды жаңаша саралап, өз жетістіктерін толықтыра отырып, жұмысты жүйелеуге күш салуда.

2012 жылдың 20–27 ақпаны аралығында мектепте «Ата-аналар үшін өзін-өзі тану мектебі» тақырыбында пән апталығы ұйымдастырылды. Апталық барысында сыныптарда және шағын орталықта ашық сабақтар, тренингтер, мейірімділік сабақтары өткізілді. Нәтижесінде ата-аналардың пәнге қызығушылығы мен қолдауы жоғары екені байқалды.

Жинақталған іс-тәжірибені әріптестермен бөлісу мақсатында қалалық семинар аясында бірнеше жұмыс түрі көрсетілді: 8-сыныпта Г.Б. Ташетованың ашық сабағы, В.И. Кобелеваның ата-аналармен жүргізген жұмысы, сондай-ақ мектеп психологы К.Т. Алиякпарованың тренингі. Семинарға қатысқан мұғалімдер мен ата-аналар пәннің тиімділігіне оң пікір білдірді.

Әсіресе сабақ мазмұнында балалардың танымдық қызығушылығын арттыруға, әлеуметтік дағдыларын және адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруға арналған ойындар мен жаттығулардың көптігі жоғары бағаланды; ұсыныстар да айтылды.

«Өзін-өзі тану» бағдарламасында көзделген эмоциялық тұрғыдағы алуан түрлі іс-әрекеттер баланың рухани-адамгершілік дамуының негізін қалыптастырып, өмірлік дағдыларын бекітуге ықпал етеді. Бұл білім мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың бойында ең маңызды қажеттіліктердің бірі — өзін-өзі дамыту қажеттілігін қалыптастыруы тиіс.

«Өзін-өзі тану» тек өзіңді танып-білумен шектелмейді: оның мазмұны терең, әлеуметтік қатынастарға, өмірлік таңдауларға, құндылықтық бағдарға тікелей әсер етеді. Сондықтан бұл курстың бүгінгі таңда жалпы адамзат үшін маңызы ерекше.