Қазақша рефераттар

Тәрбие сағатын қорыту

Тәрбие сағатының тақырыбы

«Жемқорлық — індет, жою — міндет»

Негізгі ой

Жемқорлықтың қоғамға қауіпті құбылыс екенін түсіндіру және оған қарсы азаматтық ұстанымды қалыптастыру.

Формат

Сергіту, дөңгелек үстел, сахналық көріністер, талқылау, сұрақ-жауап және шығармашылық жұмыс.

Нәтиже

Құқықтық сауат артады, өз ойын еркін айту дағдысы қалыптасады, патриоттық тәрбие нығаяды.

Мақсаты

  • 1

    Оқушылардың адам құқықтары туралы түсінігін қалыптастыру және жемқорлықтың мәнін ашып түсіндіру.

  • 2

    Ойды еркін жеткізу қабілетін дамыту, дүниетанымды кеңейту, дәлелмен сөйлеуге дағдыландыру.

  • 3

    Патриоттық тәрбие беру: Отанға адал қызмет ету, әділдік пен жауапкершілікті жоғары қою.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сабақтың мақсаты таныстырылады, сыныптың жұмыс ережелері (тыңдау, сыйлау, пікірді дәлелдеу) бекітіледі.

2) Сергіту сәті

«Атамекен» әуенімен қысқа би-қимылдар орындалып, жағымды көңіл күй қалыптастырылады.

3) Дөңгелек үстел: «Отан»

Әр топ бір параққа «Отан» тақырыбында әр оқушы бір сөйлемнен жазып шығады. Кейін топтар мәтінді оқып, өз ойларын қорғап шығады.

4) Үй тапсырмасы: сахналық көріністер

Үш топ өмірлік жағдайларды сахналайды. Әр көріністен кейін құқық, жауапкершілік және әділдік туралы сұрақтар талқыланады.

Көрініс 1: Ерлан, Марат және Қайрат

Ерлан мен Марат компьютер ойнауға ақша таба алмай, Қайратты қорқытып ақша тартып алуды жоспарлайды. Асханада ақшасын майдалатып жүрген Қайратты Марат алдап шақырады. Ерлан келіп ақша талап етеді. Қайрат бастапқыда оны қалжың деп ойлағанымен, жағдайдың шын екенін түсініп, қалтасындағы ақшасын береді. Кейін бұл туралы анасына айтатынын ескерткенде, Ерлан мен Марат қорқытып-үркітіп, ешкімге айтпауын талап етеді.

Талқылауға сұрақтар

  • 1) Осы көріністе баланың қандай құқығы шектелді?
  • 2) Ерлан мен Марат қандай құқық бұзушылық жасады?
  • 3) Бұл әрекетке баруына қандай себептер әсер етті?

Көрініс 2: Нұрлан және ата-ана жауапкершілігі

Нұрлан 5-сыныпта оқиды, оқуға ынтасы жоғары және қабілеті жақсы. Алайда ата-анасы бала тәрбиесіне жауапсыз қарап, оны сабақтан жиі қалдырады, кейде тіпті апталап мектепке жібермейді. Мектептегі ата-аналар жиналысына қатыспайды. Сынып жетекшісі бірнеше рет үйіне барып сөйлескенімен, нәтиже болмайды: ата-анасы тек уәде беріп, кейін жағдай қайта қайталанады. Білім алу — баланың негізгі міндеті екенін біле тұра, ата-ана салғырттық танытады.

Талқылауға сұрақтар

  • 1) Нұрланның ата-анасының әрекетін қалай бағалайсыз?
  • 2) Сынып жетекшісінің орнында болсаңыз, қандай қадам жасар едіңіз?
  • 3) Ата-ананың бала алдындағы міндеттері қандай?

Көрініс 3: Жалғас және таңдау еркіндігі

4-сыныпты сәтті аяқтаған Жалғас жазда демалып, жаңа оқу жылына тың күшпен келеді. 5-сыныпқа өткен соң өзін ересектеу сезініп, әр ісіне жауапкершілікпен қарауға тырысады. Ол қабілетін дамыту үшін мектептегі «Тұмар» пікірсайыс клубына жазылуды жоспарлап, бұл ойын ата-анасына айтады. Алайда ата-анасы қарсы болып, оны ағылшын тілінен үйірмеге алдын ала жаздырып қойғанын жеткізеді. «Қазіргі заманға ағылшын тілі мамандары керек» деген уәжбен Жалғастың өз таңдауы ескерусіз қалады. Соңында ол ата-анасының шешімімен келісуге мәжбүр болады.

Талқылауға сұрақтар

  • 1) Жалғастың ата-анасының іс-әрекетін қалай бағалайсыз?
  • 2) Бұл жерде баланың қандай құқығы шектеліп тұр?
  • 3) Жалғастың ата-анасының шешімімен келісуі дұрыс па? Неліктен?

Жемқорлыққа қатысты өмірлік мысалдар

Төмендегі жағдайлар бойынша пікір айтып, «қай кезде алғыс, қай кезде жемқорлық тәуекелі» туындайтынын ажыратып көріңіз.

1) Мұғалімге сыйлық беру

Мерекелерде мұғалімге гүл шоғын сыйлау жемқорлыққа жата ма? Шекарасы қай жерде?

2) Дәрігерге алғыс білдіру

Емделіп болғаннан кейін дәрігерге гүл, сағат, портрет сияқты сыйлық беру жемқорлыққа жата ма?

3) Емтихан кезіндегі «құрмет»

ЖОО-да емтихан уақытында оқытушыға «үстел жасау» немесе бағалы сыйлық әперу жемқорлық па?

4) Тендер және тасымал сапасы

Қалаішілік автобустар тендер ұтып алып, кейін ережені бұзады: адамды шамадан тыс отырғызу, аялдамасы жоқ жерде тоқтау, «сыбайластық» арқылы жауапкершіліктен жалтару. Бұл жемқорлыққа жата ма?

Талқылау үшін: «Шелектің бетін жалаған да тұтылады, түбін жалаған да тұтылады» деген мақалдың осы тақырыпқа қатысын дәлелдеңіз.

5) Кеден, заң және есірткі айналымы

Нашақорлықтың таралуына сырттан келетін тасымал әсер етеді. Кей жағдайда кеден қызметкерлері міндетін адал орындамай, заң бұзушылыққа барады. Бұл әрекет жемқорлыққа жата ма? Қоғамға зияны қандай?

Қорытынды бөлім

Сұрақ-жауап

Оқушылар өз ойларын нақты дәлелмен айтып, пікірталас мәдениетін сақтайды.

Оригами жасау

Еңбек сабағымен байланыстыра отырып, қағаздан бұйым жасау арқылы ұқыптылық пен шыдамдылықты дамыту.

«Жүрек жылуы» тілек

Көгершін — бейбітшілік нышаны туралы ой қозғап, бір-біріне ізгі тілек арнау.

Негізгі түйін

Әділдік — қоғамның тірегі. Жемқорлыққа қарсы тұру әр азаматтың саналы таңдауы мен күнделікті әрекетінен басталады: адал еңбек, заңды құрметтеу, өзара жауапкершілік.