Өзендер және көлдер
Өзендер мен көлдер: адам өміріндегі судың маңызы
Бұл сабақ жоспары оқушылардың өзендер мен көлдер туралы білімін сұрақ-жауап арқылы анықтауға, әр оқушының ойын жүйелі жеткізуіне және сөйлеу мәдениетін дамытуға бағытталған. Негізгі ұстаным — суды қорғау, үнемдеу және су ресурстарының адам тіршілігіндегі рөлін терең түсіндіру.
Мақсаты
- Сұрақ арқылы білім-біліктілікті анықтау.
- Ойды дәл әрі мәдениетті жеткізу дағдысын дамыту.
- Суды қорғауға және үнемдеуге үндеу.
Күтілетін нәтиже
- Ойын анық әрі жүйелі жеткізе алады.
- Орындаған жұмысының нәтижесін көрсетеді.
Сабақ форматы мен әдіс-тәсілдері
Сабақ түрі
Жаңа сабақ.
Тапсырмалар
- Топтастыру әдістері
- Постермен жұмыс
- Диалог, жұптық жұмыс
Қолданылатын стратегиялар
- Блум таксономиясы
- «Алтын балыққа арналған аквариум»
- «Білемін — Білгім келеді — Білдім» (БББ)
- «Ойлан — жұптас — бөліс»
- «Бес жол өлең»
Көрнекіліктер
Карта, слайдтар, суреттер, үлестірмелі «тамшылар».
Сабақ барысы
Психологиялық ахуал
Оқушылар шеңберге жиналып, мұғаліммен бірге сабаққа сәттілік тілейді. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру үшін төмендегі тілек айтылады:
Күн мен түнді сүйемін,
Басымды соған иемін.
Нұр, мейірлі шуақ бер,
Ырыс, несібе, қуатпен.
Үй жұмысын тексеру: «Алтын балыққа арналған аквариум»
Бір оқушы тақтаға шығады, қалған оқушылар тақырып бойынша сұрақ қояды. Бұл тәсіл оқушының білімін жандандырып, тез ойлауына және дәл жауап беруіне көмектеседі.
Қызығушылықты ояту
Топтарға атау беру
- Мұхит
- Теңіз
- Өзен
Дәптермен жұмыс
Күн жадын жазу. Тақырып: «Өзен және көл. Суды қорғау».
БББ тәсілі арқылы бастапқы сұрақтар
- Жер шарының неше пайызы судан тұрады?
- Жер шарында неше мұхит бар?
- Қандай теңіздер, өзендер мен көлдерді білесіңдер?
Мағынаны тану: оқулықпен жұмыс («Ойлан — жұптас — бөліс»)
Оқушылар мәтінді оқиды, жұппен талқылайды, кейін сыныппен бөліседі. Мұғалім негізгі деректерді нақтылап, түсіндіреді.
Мұғалімнің түсіндірмесінен негізгі тұжырымдар
- Қазақстанда ірілі-ұсақты 85 мың өзен бар.
- Олардың ішінде 7 өзеннің ұзындығы 1000 км-ден асады.
- Ірі көлдер: Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш, Зайсан, Алакөл.
- Жазықтағы өзендер баяу ағады, тау өзендерінің ағысы қатты болады.
- Жайық өзені Каспий теңізіне құяды.
Шығармашылық жұмыс
I топ
«Өзен», «көл» сөздеріне бес жол өлең құрастыру.
II топ
«Суды қорғау» тақырыбына суретті сызба (кластер) салу.
III топ
Тақырып бойынша сан есім қатыстырылған сөйлемдерді көшіріп жазу.
Картамен жұмыс
Қазақстанның физикалық картасынан ірі өзендерді табу: Ертіс, Тобыл, Есіл, Жайық, Сырдария, Іле, Шу.
Сергіту сәті: «Молекула» ойыны
Шарты: мұғалім «өзен» дегенде — жұп сан, «көл» дегенде — тақ сан бойынша оқушылар саусақпен тізбектеліп жұптасып, топ құрастырады.
Мақал-мәтелді жалғастыру
Мақсаты: түсіп қалған сөзді тауып, мағынасын ажырату.
Таулы жер бұлақсыз болмас, сулы жер құрақсыз болмас.
Сөздің басы — құлақ, судың басы — бұлақ.
Азған елде намыс жоқ, сусыз жерде қамыс жоқ.
Ой толғаныс: «Аққала құрастыру» (Блум таксономиясы)
Қарапайым сұрақ
Қазақстанның физикалық картасынан ірі өзендерді тап.
Дәлелдеуші сұрақ (жұмбақ)
Еліміздегі ең сулы өзен,
Таситын кезі — ең жылы кезең.
Шаруашылықта маңызы зор,
Табасың оны ойлансаң, сезем.
Жауабы: Ертіс
Интерпретациялық сұрақ
Неліктен суды қорғауымыз керек?
Шығармашылық сұрақ
Егер Жер бетінде су жойылып кетсе, онда не болар еді?
Практикалық сұрақ
Егер сен су болсаң, адамдарға қандай үндеу айтар едің?
Бағалау сұрақтары
- Сабақ несімен ұнады? Неліктен?
- Не қиын болды, нені жақсартуға болады?
EXPO-2017 және су энергиясы туралы әңгіме
- EXPO-2017 көрмесіне кім барды? Қандай әсер алдың?
- Қандай энергия көздері туралы айтылды?
- Су энергиясын неге пайдалануға болады?
- Су энергиясын тиімді қолдану жолдарын талқыла.
Үй тапсырмасы
Шығармашылық тапсырма
Ерекшеленіп тұрған әріптерді қосып, сөз шығару. Сонымен бірге суды үнемдеу туралы шағын шығарма жазу.
Ұйымдастыру
Тапсырмаларды күнделікке жазу.
Бағалау және кері байланыс
Сабақ соңында оқушылар БББ әдісі арқылы өз білімін саралап, кері байланыс береді. Мұғалім оқу мақсаттарына сәйкес бағалау жүргізеді.
Қорытынды ой: су — тіршіліктің негізі. Өзен-көлдерді қорғау — табиғатты ғана емес, өз болашағымызды қорғау.