Қазақша рефераттар

Электр өрісі

Сабақ тақырыбы

Электр өрісі. Электр өрісінің кернеулігі

Сынып

8-сынып, Физика

Сабақ түрі

Білімді жинақтау және жүйелеу

Өткізу әдісі

Әңгіме түрінде түсіндіру, көрнекілікпен жұмыс

Көрнекіліктер

  • Электронды оқулық
  • Сызбалар мен иллюстрациялар
  • Электроскоп арқылы демонстрациялық тәжірибе

Сабақ мақсаты

Білімділік

Электр өрісі ұғымын қалыптастыру, өрістің күштік сипаттамасы ретінде кернеулік түсінігін енгізу және электр өрісінің кернеулігі туралы ғылыми түсінік беру.

Дамытушылық

Физикалық құбылыстарды түсіндіру арқылы оқушылардың ойлау қабілетін дамыту және себеп–салдарлық байланыстарды талдай білуге үйрету.

Тәрбиелік

Адамгершілікке тәрбиелеу, пәнге деген қызығушылықты арттыру және жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру

Сыныпты сабаққа дайындау, қауіпсіздік пен тәртіп талаптарын еске түсіру.

2) Өткен сабақты тексеру

  • Нүктелік заряд деп қандай зарядты айтады?
  • Кулон заңының тұжырымдамасы қандай?
  • Электр зарядтарының өзара әрекеттесуі қалай жүзеге асады?

3) Жаңа сабақ: негізгі идеялар

Оқушы нені білуі керек

  • Жердің және оның бетінен белгілі бір биіктіктегі денелердің өзара әрекеттесуі туралы жалпы түсінік.
  • Зарядталған денелердің өзара әрекеттесуі өріс арқылы жүретінін түсіну.
  • Электроскоп жапырақшалары арқылы заряд әсерін бақылау (тәжірибе).
  • Зарядталған денелердің айналасында электр өрісі болатынын білу.

Теориялық материал (қысқаша)

Электр өрісін тікелей көру немесе сезу мүмкін емес, алайда оның бар екенін зарядтарға әсер ететін күш арқылы анықтаймыз. Электр өрісі — материялық өріс.

Материя өзін екі түрде көрсете алады: зат түрінде және өріс түрінде.

Электр өрісін көрнекі түрде көрсету үшін күш сызықтары қолданылады. Өрісті күш сызықтарымен кескіндеуді М. Фарадей ұсынған.

Күш сызығы (өріс сызығы)

Күш сызығы — электр өрісінің белгілі бір нүктесіне орналастырылған сынама оң зарядқа әсер ететін күш бағытына әрбір нүктесінде жанама болатын сызық.

Басталуы мен аяқталуы

Күш сызықтары оң зарядтан басталып, теріс зарядта аяқталады.

Кулон заңы

Нүктелік зарядтар арасындағы өзара әсер күші:

F = k · q1 · q2 / r2

Мұндағы r — зарядтар арақашықтығы, k — пропорционалдық коэффициент.

Электр өрісінің кернеулігі

Электр өрісінің белгілі бір нүктесінде сынама зарядқа әсер ететін күштің сол зарядқа қатынасы өріс кернеулігі деп аталады:

Негізгі формула

E = F / q

Мұнда E — кернеулік, F — күш, q — сынама заряд.

Өлшем бірлігі

Кернеуліктің SI жүйесіндегі өлшем бірлігі:

Н/Кл В/м

(Тәжірибеде бұл екі бірлік өзара тең мәндес.)

Өрістің сипаттамалары

  • Күштік сипаттама: кернеулік E.
  • Энергетикалық сипаттама: потенциал.

Оқушы нені меңгеруі керек

  • E = F / q формуласы бойынша есептер шығару.
  • Кернеуліктің өлшем бірліктерін дұрыс қолдану.

Жаттығулар (есептер)

№ 3.58

Электр өрісіндегі 4 · 10−6 Кл зарядқа 0,02 Н күш әсер етеді. Осы нүктедегі электр өрісінің кернеулігін табыңдар.

№ 3.59

Кернеулігі 4 · 105 В/м болатын біртекті электр өрісіндегі электронның үдеуін және оған әсер ететін күшті табыңдар.

№ 3.60

Оқулықтағы № 3.60 есепті орындаңдар (шартын дәптерге толық жазыңдар).

№ 3.61

Оқулықтағы № 3.61 есепті орындаңдар (шешу жолын ретімен көрсетіңдер).

Үй тапсырмасы

§ 32 оқу, негізгі анықтамалар мен формулаларды қайталау, есептерге дайындалу.