Бәрі қанша

1-оқушы

Цифрлардан әртүрлі сандар құрастырылады. Бар болғаны он цифр бар. Ендеше, әр санның сырына үңілейік.

2-оқушы — 1 саны

• 1 — жалғыз, дара, жеке.
• Бір елі ауызға екі елі қақпақ.
• Екі жарты — бір бүтін.
• Жақсы сөз — жарым ырыс.
• Бір құдірет: 18 мың ғаламды жаратушы — жалғыз Алла.

3-оқушы — 2 саны

• 2 — жұп, қос, егіз, пар.
• Екі құлағы екі езуінде.
• Құтты қонақ келсе, қой егіз табады.
• Екі арыс: ата, ана.
• Екі мәңгілік: ай мен күн.
• Екі дүние: бұл дүние, о дүние.

4-оқушы — 3 саны

• 3 — орта баға.
• Ер кезегі үшке дейін.
• Үш жұрт: ағайын жұрт, нағашы жұрт, қайын жұрт.
• Үш байлық: денсаулық, ақ жаулық, қорадағы бес саулық.
• Үш дана: Абай, Шоқан, Ыбырай.
• Үш арсыз: ұйқы, тамақ, күлкі.

5-оқушы — 4 саны

• 4 амал, 4 бұрыш, 4 құбыла.
• Төрт тұлға: от, су, жел, жер.
• Төрт құбыла: шығыс, оңтүстік, батыс, солтүстік.
• Төрт маусым: көктем, жаз, күз, қыс.
• Төрт мұрат: дау мұраты — біту; саудагер мұраты — ұту; қыз мұраты — кету; жол мұраты — жету.

6-оқушы — 5 саны

• 5 — үздік баға.
• Бес қару: садақ, мылтық, найза, қылыш, айбалта.
• 5 асыл іс, 5 дұшпан, 5 парыз туралы ұғымдар.

7-оқушы — 6 саны

• 6 — жұп сан.
• Төртеу түгел болса, төбедегі келеді; алтау ала болса, ауыздағы кетеді.
• Алты алаш: қазақ, қарақалпақ, өзбек, түрікмен, қырғыз және т.б.

8-оқушы — 7 саны

• 7 қазына, 7 жетім, 7 жоқ.
• Аптаның 7 күні, «Жеті жарғы», 7 ата.
• Жеті атасын білмеген ер, жеті жұрттың қамын жер.
• Жеті қазына: ер жігіт, сұлу әйел, ақыл, білім, жүйрік ат, қыран бүркіт, берен мылтық (жүйрік тазы).

9-оқушы — 8 саны

8 — «сегіз қырлы, бір сырлы» деген ұғыммен үндес. «Сегіз сері» атауы да жиі айтылады.

10-оқушы — 9 саны

9 құмалақ — ұлттық ойын әрі ой-өрісті шыңдайтын зияткерлік дәстүр.

1-оқушы

Халық тұрмыста қазақтың байырғы өлшемдерін қолданған. Адамдардың іс-әрекеті мен қадір-қасиетін салыстыру үшін «Бес саусақ бірдей емес» деген мәтел де айтылады.

2-оқушы — сыйымдылық (саусақпен)

Шым, шөкім, бір уыс, қос уыс.

3-оқушы — ұзындық (қолмен)

Білем, шынтақ, қолтық, құлаш, кере.

4-оқушы — ұзындық (саусақпен)

Елі, тұтам, сүйем, сынық сүйем, қарыс сүйем, сере, қарыс, кере қарыс.

5-оқушы — қашықтық

Аттам жер, бөрік тастам жер, иек артпа жер, қозы көген жер, құлаш созым жер, қырық қадам, тас лақтырым жер, таяқ тастам жер, сідік шаптырым жер.

6-оқушы — тереңдік (адам бойына байланысты)

Тобыққа дейін, тізе бойы, белуар (белбуар) бойы, кіндік бойы, кісі бойы.

7-оқушы — ауырлық

• Мысқал — шамамен 5 г.
• Қадақ — шамамен 400 г.
• Пұт — шамамен 16 кг.
• Қап — шамамен 4 пұт.
• Батпан — шамамен 10 пұт.

8-оқушы — көлем

Титімдей, бас бармақтай, жұдырықтай, кесектей, қазандай.