Көкек пайдалы құс
Сабақтың жүру барысы
Бұл сабақта оқушылар «Кім?», «Кімдер?», «Не?», «Нелер?» сұрақтарына жауап беретін сөздердің заттың, адамның және жануардың атауын білдіретінін тәжірибе арқылы бекітеді. Сонымен қатар «Сауысқан мен Көкек» ертегісін оқып, түсінігін сұрақтар арқылы дәлелдейді, ойындар мен тапсырмалар арқылы ойлау мен сөйлеу дағдыларын дамытады.
Негізгі екпін
- •Зат есімге қатысты сұрақтар: «Кім?», «Не?»
- •Мәтінді түсініп оқу және мазмұндау
- •Қамқорлық, достық құндылықтары
Тірек мысалдар
«Кім?» сұрағына: Айсұлу, апа. «Не?» сұрағына: кітап, дәптер. Жануар атаулары да «кім?» сұрағына жауап береді: қоян.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім оқушылармен амандасып, сабаққа назар аудартуға бағытталған қысқа сұрақтар қояды:
- «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Қазір бізде қандай сабақ?»
- «Зейінімізді сабаққа аударайық.»
2) Үй тапсырмасын тексеру
Өлеңді жатқа айту және талқылау
«Келіңдер, құстарым» өлеңін жатқа сұрау арқылы жыл құстары туралы түсініктері тексеріледі.
Талқылау сұрақтары
- Олар неге жылы жаққа ұшып кетеді?
- Қайтып келген соң не істейді?
- Қандай пайдасы бар?
Мақсат
Оқушының табиғат туралы білімін, сөйлеу мәдениетін және ой қорыту дағдысын дамыту.
Ережені қайталау
«Кім? Кімдер? Не? Нелер?» сұрақтарына жауап беретін сөздер адамның, жануарлардың және заттардың атын білдіреді.
Үлгілер
Айсұлу, кітап, қоян
Оқушылар суретке қарап, «Кім?» және «Не?» сұрақтарына жауап беретін сөздерді бөлек атап шығады.
3) Мақсат қою
Бүгін оқушылар «Сауысқан мен Көкек» ертегісін оқиды және «Заттың атын білдіретін сөздер» тақырыбы бойынша жаттығу жұмыстарын орындайды.
4) Жаңа сабақ
Оқушылар дәптерін ашып, күннің жадын және бүгінгі ереженің атауын жазады.
Жаттығу
Оқулықтағы 87-жаттығу терме диктант түрінде орындалады.
5) «Иә, жоқ» ойыны
Ереже: берілген сөйлем дұрыс болса, оқушы орнынан тұрады. Мақсат — шатаспай, дұрыс жауап беру.
Тілдік тапсырмалар
- «Дәптер» — «не?» сұрағына жауап береді.
- «Апа» — «кім?» сұрағына жауап береді.
- «Кім?» сұрағы жануарларға және адамға қойылады.
- «Не?» сұрағы заттарға қойылады.
Тәрбиелік мазмұн
- Құстардың балапанын ұядан алуға болмайды.
- Құстарға қамқорлық жасау керек.
- Құстар — біздің досымыз.
- Құстар ағаштарды құрттардан қорғайды.
- Көкек — орман құсы (үй құстарына жатпайды).
Құстардың топтары
Оқушылар құстардың неше топқа бөлінетінін айтып, әр топқа қысқаша мінездеме береді:
Жұмбақ
1-жұмбақ
Ала шапан кигені,
Сескенгіш болған соң.
Қыпылықтап жүргені.
Жауабы: Сауысқан
2-жұмбақ
Бірақ сөз біледі,
Өз аты — онысы.
Соны айтып жүреді,
Және жоқ қонысы.
Жауабы: Көкек
Сауысқан мен Көкекке мінездеме
Сауысқан
- Ала қанатты, ұзын құйрықты, өте сақ құс.
- Жылтыр, әшекейлі заттарға әуес.
- Ұғымтал: қараторғай мен тоты сияқты адамның сөзін қайталауға бейім.
- Қарға тұқымдасына жатады, тұмсығы қысқалау.
- Денесінің көбі қара, кеудесі ақ.
- Негізгі қорегі: құрт-құмырсқа және кейде шөп тұқымдары.
Көкек
- Орман құсы.
- Өзі ұя салмай, жұмыртқасын басқа құстардың ұясына тастап кетеді.
- Пайдалы құс: басқа құстар жей бермейтін түкті жұлдызқұрттарды жейді.
Оқулықпен жұмыс: «Сауысқан мен Көкек»
Мұғалім ертегіні оқып береді, кейін оқушылар тізбектеп оқиды. Түсінігі сұрақтар арқылы тексеріледі.
Талқылау сұрақтары
- Ертеде қандай құстар болған?
- Олардың нелері болмаған?
- Сауысқан Көкекке қандай кеңес береді?
- Көкек не деп жауап береді?
- Сауысқан ұясын қалай салады?
- Көкекке не болады?
6) Тапсырма: «Жоқ буынды тап»
Кестеде берілген сөздердің жетіспейтін буындарын тауып, сөздерді дұрыс қалпына келтіріп көшіріп жазады. Әр қатардағы сөздердің біріне сөйлем құрастырады.
7) Қорытынды бөлім
Қайталау сұрақтары
- Бүгін қандай ертегімен таныстық?
- Ертегі ұнады ма?
- Ертегінің мазмұнын түсіндік пе?
«Бәйге» ойыны
Шарты: сұраққа дұрыс әрі жылдам жауап берген оқушы жеңіске жетеді.
- Сауысқанның Көкекке ұя салуды ұсыну себебі неде?
- Көкектің қандай ойы бар?
- Сауысқан ұяны қалай салды?
- Көкек қандай құс?
8) Салыстыру: Эйлер–Венн диаграммасы
Оқушылар Эйлер–Венн диаграммасы арқылы Сауысқан мен Көкектің ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды. Қосымша ретінде көкектің ән салған даусы тыңдалады.
Ұқсастықтары
- Екеуі де құс.
- Табиғатқа пайдасы бар.
Айырмашылықтары
- Сауысқан ұя салады, ал көкек көбіне өз ұясын салмайды.
- Сауысқанның сыртқы бейнесі (ала қанат, ұзын құйрық) айқын, көкек — орман құсы.
9) Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- 88-жаттығу: орындалу шартын түсіндіру.
- «Сауысқан мен Көкек» ертегісін оқып, түсінгенін айтып беру.
Бағалау
Оқушылардың оқу мәнері, тапсырмаларды орындауы, сұрақтарға жауап беруі және сабаққа қатысу белсенділігі негізінде бағаланады.