Әлия мен Мәншүкті ардақтау - иісі қазақты ардақтау
Ерлік өнегесі — жастарды патриоттық рухта тәрбиелеудің қуатты құралы
Қазақстан тәуелсіздік алып, еңсесін тіктегелі жиырма жылдан астам уақыт өтті. Біреуге аз, біреуге көп көрінетін осы жылдар ішінде сол кезеңде дүниеге келген ұрпақ бүгін елдің ертеңін ойлайтын азамат жасына жетті. Ең бастысы — тәуелсіздік бізге оңайлықпен келген жоқ.
Негізгі ой
Ерлік үлгісі — жас ұрпақтың бойына елжандылық пен жауапкершілікті сіңірудің табиғи жолы.
Тірек ұғымдар
Тәуелсіздік, ұлттық сана, тіл, тарихи жады, азаматтық борыш.
Бүгінгі міндет
Батырлардың есімін ұмытпай, олардың өнегесін тәрбие өзегіне айналдыру.
Тарихтың үзілмес желісі: халық еңсесін түсірмеген кезеңдер
Қазақ елі жоңғар шапқыншылығы, Ресей империясының ықпалы, ХХ ғасырдың ауыр қыспақтары мен тоқырау кезеңдері сияқты талай сыннан өтті. Соған қарамастан ұлт жер бетінен жоғалып кеткен жоқ. Бұған себеп — өз жұрты үшін жанын қиюға даяр, намыс оты кеудесін кернеген азаматтардың аз болмағаны.
Ел жадында сақталған ерлік тарихы ұмытылмайды: ол ұрпақ санасын сергек ұстап, тәуелсіздіктің құнын сезіндіреді.
Ерлік — тек өткеннің әңгімесі емес
Ерлік — қоғамның ішкі тірегі. Ол халықтың өзін-өзі сақтау қуатын күшейтеді, қиын сәтте бағыт береді, ал бейбіт күнде құндылықтарды орнықтырады.
Аңыз бен ақиқат: батырлар жырының тәрбиелік өзегі
Қазақ тарихы тереңнен бастау алады. Батырлар жырының кейіпкерлері — Қобыланды батыр, Алпамыс батыр, Қамбар батыр, Ер Тарғын — ұлттың өр рухын, қайсар мінезін танытатын көркем әрі тағылымды бейнелер. Олардың жауға қарсы жалғыз шабуы — елін сүйгендіктің, халық үшін жауапкершілікті сезінудің символы.
Нені үйретеді?
- Отанды қорғау — намыс пен парыз.
- Бірлік пен адалдық — жеңістің негізі.
- Қайсарлық — қиындыққа берілмеудің мектебі.
Бүгінгі оқырманға әсері
Батырлар жыры жасөспірімнің қиялын ғана емес, мінезін де қалыптастырады: өзіне талап қоя білу, елге қызмет ету, ұлттық құндылықтарды құрметтеу сияқты ұстанымдарды күшейтеді.
Ұлт рухын оятқан зиялылардың ерлігі
Қазақстан Ресей қарамағына өтіп, автономия кезеңдерін бастан кешкен тұста да ел болуды, дербес мемлекет болуды көксеген А. Байтұрсынұлы, М. Жұмабаев, С. Сейфуллин сынды тұлғалардың еңбегі — ұлтқа қызмет етудің биік үлгісі. Қатаң саясаттың қыспағына түсіп, жазықсыз жапа шеккен арыстар көзден кетсе де, көңілден кеткен жоқ.
Олардың отты жырлары талайдың санасын оятты: аналар Мағжанның бесік жырымен сәбиін әлдиледі, жастар Сәкеннің өлеңдерінен махаббат пен азаматтықтың қадірін таныды.
Түйін
Ұлтты сақтау тек қарумен емес, сөзбен, оймен, рухпен де жүзеге асады.
Екінші дүниежүзілік соғыс: қаһармандықтың биік белесі
Соғыс Қазақстан жерінде өтпесе де, біздің жерлестеріміз майдан даласында ерлікпен көзге түсіп, батыр атанды. Төрт жыл бойы әлемді қан қақсатқан фашизмге қарсы күресте қазақ халқы жүрегімен, қанымен, рухымен қарсы тұрды. Отты жылдардағы ерлік ешқашан ел есінен кетпейді.
Есте қалатын есім
Рейхстагқа алғаш ту тіккендердің бірі — Рахымжан Қошқарбаев. Оның ерлігі жас ұрпақтың еңсесін көтеріп, патриоттық рухты нығайтады.
Қазақ қыздарының қаһармандығы
Қазақ қыздары да ер-азаматтармен қатар жойқын шайқастарға қатысып, табандылық танытты. Әлия мен Мәншүк — намысы биік, ерлігі елге үлгі батырлар. Оларды ардақтау — ел рухын ардақтау.
Тағы бір тағылымды тұлға
Жау ұшақтары мен техникаларын жойып, әуе кеңістігін қорғауда ерлігімен танылған Хиуаз Доспанова — ұрпаққа үлгі болатын асқақ есім. Осындай ерлер мен ержүрек қыздардың атын жас буын жадында сақтау — азаматтық борыш.
Батыс майданда, Сталинград түбінде, Мәскеуді қорғауда ерекше батылдық көрсеткен қазақстандықтардың жан аямай күрескенін білу — жас ұрпақ үшін маңызды рухани сабақ.
Бауыржан Момышұлы: Отанға адалдықтың өлшемі
Ел тәуелсіздігі мен Отан қорғаудың өшпес өнегесі — аңыз тұлға Бауыржан Момышұлы шығармашылығының алтын арқауы. Ел мен жерді көздің қарашығындай қорғау, Отан алдындағы парызды адал атқару — бүгінгі күннің де басты талабы.
Бұл оның адамдық болмысын ғана емес, әдебиетке адалдығын, ой мен сөзге жауапкершілігін, ар мен ұрпақ алдындағы аманатын да айқын көрсетеді.
Желтоқсан — тәуелсіздікке апарған жолдың шындығы
Әр халықтың тарихында ұрпаққа үлгі болатын, аты аңызға айналған абзал адамдар мен тағдырлы оқиғалар бар. Солардың бірі — 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы. Қазақтың қазақтығын сақтап қалу, өз жерін өзі басқару, тәуелсіз ел болу жолында қыршын жастар жазықсыз жазаланып, қан төкті.
Ол күндер алыстап бара жатса да, сол жылдардың жаңғырығы жүректе сақтаулы. Тәуелсіздікке қол жеткізуіміздің басты себептерінің бірі — осы Желтоқсанның рухы.
Бүгінгі ұрпаққа аманат
Бейбіт күнде өмірге келген жастар өткеннің азабын тартпаса да, оның құнын бағалай білуі керек. Тәуелсіздік — дайын күйінде келген сыйлық емес, ол — күреспен келген жауапкершілік.
Жаһандану дәуіріндегі сын: ұлттық сана мен тіл
Қазақ жастары ел басына күн туған шақта су кешіп, от кешкен ерлердің ерлігін танып, оларды идеал тұтса — бұл құптарлық іс. Алайда жаһандану заманында өзге жұртқа еліктеп, ұлттық сана мен тілден алыстау үрдісі байқалады. Бұл — кезінде ел үшін жанын беруге даяр тұрған нәубет жылдарының куәгерлері үшін ауыр соққы.
Еліміздің болашағын айқындайтын, тұрақты дамуға жетелейтін басты құндылықтардың бірі — жасөспірімді отаншылдық рухта тәрбиелеу.
Патриотизм деген не?
Патриотизм — әр адамның бойында өздігінен пайда болатын туа біткен сезім ғана емес. Ол — Отанға сүйіспеншілік, өз халқына беріктік, оның мүддесі үшін қажет болса құрбандыққа да, ерлікке де дайын тұру.
Өткен тарихымызға үңілсек, отансүйгіштіктің айқын үлгілерін көп көреміз. Бүгінгі күні егемен ел болып, қазақ деген ұлт ретінде сақталып отырғанымыз — ата-бабаларымыздың теңдесі жоқ ерлігінің нәтижесі.
Тәрбиенің қайнары
Батырлар тұлғасы, ақын-жыраулардың елдікке шақырған жырлары, көсем-билердің шешендік сөздері — жасөспірім бойында патриоттық сезім қалыптастыруға ықпал етеді.
Патриотизмнің мақсаты
Отанды қастерлеуге, елге қызмет етуге, ұлттық құндылықтарды ардақтауға тәрбиелеу.
Үлгі болатын есімдер
Бауыржан мен Рахымжанның, Мәншүк пен Әлияның, Қайрат пен Ләззаттың ерлігі — бүгінгі ұрпаққа өнеге.
Тәрбиенің ортақ жауапкершілігі: отбасы, мектеп, қоғам
Жастарды патриоттық рухта тәрбиелеу — әрбір мұғалімнің де, әрбір ата-ананың да міндеті. Жас жеткіншектерді Отанымыздың байлығымен, тілімен, дінімен, тарихымен, батыр тұлғаларымен отбасында да, мектепте де жүйелі таныстырған кезде ғана жүрегі «ұлтым» деп соғатын, өмірін «Отаным» деп өрнектейтін ұрпақ қалыптасады.
Қорытынды ой
Ерлік өнегесі — ұлттық жадыны жаңғыртып, тәуелсіздіктің қадірін ұғындыратын, жас буынды жауапкершілікке тәрбиелейтін рухани тұғыр. Сол тұғырды берік ұстау — бәрімізге ортақ парыз.