Қазақша рефераттар

Программалық утилитаға мысал келтір

Сабақтың барысы

Бұл сабақта оқушылар программалық қамтамасыз етудің мәнін, оның жіктелуін және операциялық жүйенің компьютер жұмысындағы рөлін жүйелі түрде меңгереді. Төменде сабақ кезеңдері құрылымдалып берілген.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың дайындығын тексеру, оқу мақсаттарын қысқаша нақтылау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Қысқаша тест және карточкалар арқылы білімді жедел бағалау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

1) Қысқаша тест

  1. 1-сұрақ. Артығы қайсы?
    • A) жүйелік блок
    • B) пернетақта
    • C) парта
    • D) тышқан
  2. 2-сұрақ. Компьютерді қандай жағдайда пайдалануға болмайды?
    • A) ақпаратты сақтауда
    • B) ақпаратпен жұмыс істеуде
    • C) шаң сорғызу үшін
    • D) мәлімет беру үшін
  3. 3-сұрақ. Ақпаратты өңдеу құрылғысы:
    • A) тышқан
    • B) процессор
    • C) пернетақта
    • D) монитор
  4. 4-сұрақ. Компьютер деген не?
    • A) сандық ақпаратты өңдеу құрылғысы
    • B) графикалық ақпаратты өңдеу құрылғысы
    • C) кез келген ақпаратты автоматты түрде өңдеу құрылғысы
    • D) қағаздағы мәтін мен суретті жазатын және сақтайтын құрылғы

2) Карточкалармен жұмыс

Оқушылар білімін тексерумен қатар, жаңа білімді бекіту үшін карточканы толтырады:

  1. Компьютердің негізгі құрылғыларын ата (енгізу және шығару құрылғылары).
  2. Жүйелік блоктың ішіндегі құрылғыларды ата.
  3. Құрылғылардың қызметін жазып аяқта:
    Процессор — …
    Жедел жад — …
    Қатты диск — …
    Видеокарта — …
    Дыбыс картасы — …
  4. Ақпарат өлшем бірліктерін жаз.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру

Компьютерде сақталатын барлық программалар жиынтығы программалық қамтамасыз ету (ПҚ) деп аталады. Ол компьютердің мүмкіндігін кеңейтеді, құрылғыларды үйлестіреді және пайдаланушыға ыңғайлы орта ұсынады.

ПҚ-ның негізгі жіктелуі

Жүйелік ПҚ

ОЖ, драйверлер және утилиталар. Компьютер жұмысының негізін қамтамасыз етеді.

Қолданбалы программалар

Пайдаланушының нақты тапсырмаларын орындайтын программалар (мәтінмен жұмыс, кесте, графика, т.б.).

Программалау жүйелері

Басқа программаларды құруға арналған орта және құралдар жиыны.

Жүйелік ПҚ құрамдастары

Операциялық жүйе (ОЖ)

негізгі басқарушы

Компьютердің жұмысын басқаратын басты программа. ОЖ болмаса, пайдаланушыға компьютермен жұмыс істеу едәуір қиын болар еді: құрылғыларды пайдалану, файлдармен жұмыс және программаларды іске қосу тікелей ОЖ арқылы орындалады.

Драйверлер

құрылғыға “аудармашы”

Компьютерге қосылған әртүрлі құрылғылардың (принтер, бейнеадаптер, дыбыс құрылғылары және т.б.) дұрыс жұмыс істеуі үшін қажет программалар.

Утилиталар

қызметтік құралдар

Компьютерге қызмет көрсететін шағын программалар: мұрағаттау, дискідегі ақпараттың тұтастығын тексеру, файлдарды іздеу және басқа да көмекші әрекеттер.

ОЖ-ның жүктелуі қалай жүреді?

Компьютер іске қосылған сәтте операциялық жүйе дискілік жадыдан оқылып, жедел жадқа орналастырылады. Бұл үдеріс операциялық жүйенің жүктелуі деп аталады.

  1. Қадам 1
    Іске қосу
    Компьютер қосылады.
  2. Қадам 2
    ОЖ оқылады
    ОЖ қатты дискіден жүктеледі.
  3. Қадам 3
    Жедел жадта жұмыс істейді
    Компьютер өшкенге дейін RAM-да сақталады.

Әдетте операциялық жүйені компьютер сататын фирмалар алдын ала орнатады. Қазіргі тәжірибеде ОЖ-сыз компьютерді пайдалануға даяр күйде сатып алу қиын.

IV. Сабақты бекіту және қорытындылау

Деңгейлік тапсырмалар

Оқушылар 63–65-беттер бойынша деңгейлік тапсырмаларды орындайды.

Қайталау сұрақтары

  1. 1) Компьютерді программалық қамтамасыз ету деген не?
  2. 2) Операциялық жүйенің жүктелуі қашан орындалады?
  3. 3) Программалық драйвер не үшін қажет?
  4. 4) Программалық утилитаға мысал келтір.

V. Үй тапсырмасы

  • 8-тақырып: анықтамаларды, ПҚ-ның жіктелуін және сызбасын жаттау.
  • Сұрақтарға жауап беру және тапсырмаларды орындау.
  • Тест сұрақтарына жауап беру.

Қысқа еске салу

Программалық қамтамасыз ету жүйелік ПҚ, қолданбалар және программалау жүйелеріне бөлінеді. Жүйелік ПҚ құрамындағы ОЖ — компьютер жұмысын ұйымдастыратын негізгі қабат, ал драйверлер құрылғыларды “таныстырады”, утилиталар жүйеге қызмет көрсетеді.