Бірімжанов Ахмет Қорғанбекұлы 1871 - 1927 жылдары өмір сүрген алашорда үкіметінің мүшесі, Шақшақ Жәнібектің ұрпағы
Ахмет Қорғанбекұлы Бірімжанов (1871–1927)
Ахмет Қорғанбекұлы Бірімжанов — Алашорда үкіметінің мүшесі, Шақшақ Жәнібектің ұрпағы, қазақтың тұңғыш жоғары білімді заңгерлерінің бірі. Тарихта Алашорда қозғалысына белсене қатысқан «екі Ахмет» болғаны белгілі: ағартушы Ахмет Байтұрсынұлы және заңгер Ахмет Бірімжанов.
Білімі және алғашқы қызмет жолы
- 1891 — Орынбор ерлер гимназиясын күміс медальмен бітірді.
- 1899 — Қазан университетінің заң факультетін алтын медальмен тәмамдады.
- Осы жылдан бастап Орынбор және Троицк округтік, сондай-ақ Ақтөбе, Торғай, Бұзылық уездік соттарында заң қызметкері болып еңбек етті.
Мемлекеттік думадағы қызметі (1906–1907)
1906–1907 жылдары Ахмет Бірімжанов Ресейдің I және II Мемлекеттік думаларына Торғай облысы қазақтарының атынан депутат болып сайланды. Думада мұсылман фракциясының белсенді мүшесі ретінде танылды.
Негізгі бастамалары
- Ұлт аймақтары мен қазақ халқын аграрлық комиссия құрамына енгізу мәселесін көтерді.
- II Думада қазақ жеріне қатысты нақты мәселелерді жүйелі түрде талқылауға ұсынды.
Заң жобаларына қатысуы
Мұсылман фракциясының қатысуымен аграрлық заң жобасын әзірлеу жұмысына атсалысты.
1917 жыл: ұлттық-саяси қызметі
- 1917 жылдың көктемі: Уақытша үкіметтің Қостанай уездік комиссары болды.
- II Жалпықазақ съезі: Алашорданың Ұлт Кеңесі құрамына сайланды.
- 2–8 сәуір: Орынборда өткен қазақтардың бірінші Торғай облыстық съезіне делегат болды.
- 20–25 маусым: Ақтөбеде өткен қазақтар съезіне делегат болып сайланды.
- 1917 жылғы желтоқсан: Алаш партиясының Торғай облыстық комитеті құрамындағы 14 мүшенің бірі болды.
Алашордадағы рөлі және кейінгі қызметі
Бірімжанов Алашорда үкіметі мүшелерінің Уфада өткен кеңесіне қатысып, Алашорданың Әділет министрі қызметін атқарды.
1918–1920
Семей қаласында заң кеңесшісі болды.
1920–1926
Орынбор мен Қызылордада Қазақ АКСР-і істерінде, Жоғарғы Сот төралқасында кеңесші, алқа мүшесі, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды.
Қайтыс болуы және жерленуі
Ахмет Қорғанбекұлы Бірімжанов 1927 жылы 5 қаңтарда Ленинградта ауыр науқастан қайтыс болды. Ол сол қаладағы Волков қорымының мұсылман бөлігінде жерленді.
Соңғы сапарға шығарып салуға Ә. Бөкейханов пен Ә. Сейдалин бастаған Алаш қайраткерлері, сондай-ақ сол кезде Мәскеу мен Ленинградта оқып жүрген ұлы Батырбек Ахметұлы Бірімжанов, М. Әуезов және Ә. Марғұлан қатысты.
Арнау жырдан үзінді
Ақын Х. Мұсабаевтың Ахмет Бірімжановқа арнаған жыр жолдарынан:
Азаттықтың жолында күйіп-жанып,
Отқа түсіп, өртке еніп, киіп-жарып.
Төтеп беріп тозаққа тірліктегі,
Өтті барлық баһадүр Бірімжанов!
Болашаққа жетеді ақын даты,
Ғасырларға кетеді ғалым хаты.
Қатарынан бір емес, бірнеше рет,
Болды Ахмет Думаның депутаты.
Өз халқының аяулы ұлы болған,
Тұңғыш заңгер — жоғары білім алған.
Екінші Ахаң атанып заманында,
Тарихында Алаштың аты қалған.
Бақытты боп ерекше тумағансын,
Даңқ құсы басыңа қонбағансын.
Амал қанша, әулеті Бірімжанның
Әлі алған жоқ өзінің зор бағасын.