Құдайшылық - жүректе
Абайдың өсиеті: болашақ ұрпаққа аманат
Қазақтың ұлы ойшылы Абай Құнанбайұлының кейінгі ұрпаққа қалдырған өсиеттері — иман, мінез, білім, намыс, адамшылық һәм жауапкершілік туралы терең қағидалар. Төмендегі тұжырымдар мәтіні грамматикалық тұрғыдан өңделіп, мәні сақтала отырып ықшам-пішінделді.
Өсиет-қағидалар
-
1
Иман сақтауға қорықпас жүрек, айнымас көңіл, босамас буын керек.
-
2
Құдайшылық — жүректе. Қалпыңды таза сақта.
-
3
Құдайдан қорық, пендеден ұял: балаң адам болсын десең, оқыт — мал аяма.
-
4
Ғылым мен ақылды сақтайтын сауыт — мінез.
-
5
Көрсеқызарлыққа, жеңілтектікке немесе орынсыз сөзге бола шайқала берсең, мінездің беріктігі бұзылады.
-
6
Ауруды жаратқан — Құдай, бірақ ауыртқан — Құдай емес.
-
7
Өзің үшін еңбек қылсаң — өзі үшін оттаған хайуанның бірі боласың; адамшылықтың қарызы үшін еңбек қылсаң — Алланың сүйген құлының бірі боласың.
-
8
Жылуы жоқ бойыңның жылынбағаны несі?
-
9
Бұрынғы ата-бабамыздың бұл замандағылардан артық екі мінезі болған: ел басы, топ басыларға тоқтай білуі және намысқойлығы.
-
10
Егер менің ішімді жарып өрсең, жылауыңды тыйып, шошыр едің.
-
11
Қайғысыздың бәрі — асау.
-
12
«Өлейін» деп өлмейді — өлермен жан.
-
13
Распен таласпа.
-
14
Қайғы келсе — қарсы тұр, құлай берме. Қызық келсе — қызықпа, оңғаққа ерме.
Жүрегіңе сүңгі де, түбін көзде; сонан тапқан шын асылды тастай көрме.
Бұл жолдар — сезімге ермеу, түпкі ақиқатты іздеу туралы ескерту.
-
15
Бір жерде бірге жүрсең, басыңды қосып, біріңнің бірің сөйлеген сөзін тосып тыңда.
-
16
Көп шуылдақ не табар, билемесе бір кемел?
-
17
Сұлуды сүю — пайғамбар сүннеті.
-
18
Бір қайғыны ойласаң, жүз қайғыны қозғайды.
-
19
Жүректен қызық кеткенде, тәннен қуат кетеді.
-
20
Мұңдасқан көңілде кір қалмайды.
-
21
Өзге елде қайыршылық қылып жүріп, елін «бай» деп мақтайтындар — Құдай қарғағандар.
-
22
Малыңды жауға, басыңды дауға салып қор қылма.
-
23
Жүректі қозғайтын — жастықтың оты.
Ой түю
Абайдың бұл өсиеттері адамды өзіне есеп беруге шақырады: жүректі таза ұстау, білімге ұмтылу, мінезді бекемдеу, пайдалы еңбек ету және қоғам алдындағы жауапкершілікті ұмытпау. Әр сөйлем — күнделікті өмірге қолдануға болатын өлшем.