Құдайшылық - жүректе

Абайдың өсиеті: болашақ ұрпаққа аманат

Қазақтың ұлы ойшылы Абай Құнанбайұлының кейінгі ұрпаққа қалдырған өсиеттері — иман, мінез, білім, намыс, адамшылық һәм жауапкершілік туралы терең қағидалар. Төмендегі тұжырымдар мәтіні грамматикалық тұрғыдан өңделіп, мәні сақтала отырып ықшам-пішінделді.

Иман Мінез Ғылым Намыс Адамшылық

Өсиет-қағидалар

  1. 1

    Иман сақтауға қорықпас жүрек, айнымас көңіл, босамас буын керек.

  2. 2

    Құдайшылық — жүректе. Қалпыңды таза сақта.

  3. 3

    Құдайдан қорық, пендеден ұял: балаң адам болсын десең, оқыт — мал аяма.

  4. 4

    Ғылым мен ақылды сақтайтын сауыт — мінез.

  5. 5

    Көрсеқызарлыққа, жеңілтектікке немесе орынсыз сөзге бола шайқала берсең, мінездің беріктігі бұзылады.

  6. 6

    Ауруды жаратқан — Құдай, бірақ ауыртқан — Құдай емес.

  7. 7

    Өзің үшін еңбек қылсаң — өзі үшін оттаған хайуанның бірі боласың; адамшылықтың қарызы үшін еңбек қылсаң — Алланың сүйген құлының бірі боласың.

  8. 8

    Жылуы жоқ бойыңның жылынбағаны несі?

  9. 9

    Бұрынғы ата-бабамыздың бұл замандағылардан артық екі мінезі болған: ел басы, топ басыларға тоқтай білуі және намысқойлығы.

  10. 10

    Егер менің ішімді жарып өрсең, жылауыңды тыйып, шошыр едің.

  11. 11

    Қайғысыздың бәрі — асау.

  12. 12

    «Өлейін» деп өлмейді — өлермен жан.

  13. 13

    Распен таласпа.

  14. 14

    Қайғы келсе — қарсы тұр, құлай берме. Қызық келсе — қызықпа, оңғаққа ерме.

    Жүрегіңе сүңгі де, түбін көзде; сонан тапқан шын асылды тастай көрме.

    Бұл жолдар — сезімге ермеу, түпкі ақиқатты іздеу туралы ескерту.

  15. 15

    Бір жерде бірге жүрсең, басыңды қосып, біріңнің бірің сөйлеген сөзін тосып тыңда.

  16. 16

    Көп шуылдақ не табар, билемесе бір кемел?

  17. 17

    Сұлуды сүю — пайғамбар сүннеті.

  18. 18

    Бір қайғыны ойласаң, жүз қайғыны қозғайды.

  19. 19

    Жүректен қызық кеткенде, тәннен қуат кетеді.

  20. 20

    Мұңдасқан көңілде кір қалмайды.

  21. 21

    Өзге елде қайыршылық қылып жүріп, елін «бай» деп мақтайтындар — Құдай қарғағандар.

  22. 22

    Малыңды жауға, басыңды дауға салып қор қылма.

  23. 23

    Жүректі қозғайтын — жастықтың оты.

Ой түю

Абайдың бұл өсиеттері адамды өзіне есеп беруге шақырады: жүректі таза ұстау, білімге ұмтылу, мінезді бекемдеу, пайдалы еңбек ету және қоғам алдындағы жауапкершілікті ұмытпау. Әр сөйлем — күнделікті өмірге қолдануға болатын өлшем.