Ғабит Мүсірепов романдары

Сабақ тақырыбы мен өзегі

Бұл сабақта ХХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі — жазушы, драматург, аудармашы, публицист және сыншы Ғабит Мүсіреповтің шығармашылығы жан-жақты талданады. Негізгі назар «Ұлпан», «Қазақ солдаты» романдарының көркемдігіне және ана тақырыбындағы әңгімелеріне аударылады.

Тірек ой: «Әдебиеті мен өнері ұлы болмаған ұлт та ұлы болмайды…» — Ғ. Мүсірепов

Сабақтың мақсаттары

Білімдік мақсат

Оқушыларға Ғ. Мүсіреповтің өмірі мен шығармашылығы туралы толық мәлімет беру; қазақ кеңес әдебиеті тарихындағы орнын айқындау; көркемдік әлемін таныту; шығармаларын талдап, көркемдік ерекшеліктерін танып оқуға үйрету.

Тәрбиелік мақсат

Ізгі қарым-қатынас қалыптастыру; адамды, ананы қадірлеу; табиғатты аялау; ерлікке, отансүйгіштікке, еңбексүйгіштікке, мейірімділікке тәрбиелеу; гумандық және патриоттық құндылықтарды нығайту.

Дамытушылық мақсат

Ой еркіндігін және эстетикалық талғамды ояту; мәтіндегі көркем сөз өрнектерін талдап, жүйелі мазмұндау арқылы тіл дамыту; сөйлеу мәдениетін қалыптастыру; өздігінен білім алуға баулу.

Кәсіби мақсат

Педагог ретінде әдіс-тәсілдерді орынды қолдану дағдыларын қалыптастыру; түрлі оқыту стратегияларын дұрыс таңдауға және үйлестіруге үйрету.

Сабақ форматы мен ресурстар

Сабақ сипаттамасы

Типі:: білім, білік, дағдыны қалыптастыру
Түрі:: практикалық сабақ

Көрнекіліктер

тірек-сызбалар, электронды оқулық, интерактивті тақта
компьютердегі деңгейлік тапсырмалар, жұмыс дәптері
бағалау ведомосі, бағалау мониторингі, тест тапсырмалары, оқулықтар

Қолданылатын технологиялар мен әдістер

Технологиялар

деңгейлеп-саралап оқыту
дамыта оқыту
сын тұрғысынан ойлау стратегиялары
кіріктірілген технология

Әдістер

сұрақ-жауап, түсіндіру, баяндау
әдеби талдау, семантикалық карта толтыру
деңгейлік тапсырмалар, шығарма құрылысына талдау

Күтілетін нәтиже

Нені біледі?

Ғ. Мүсіреповтің проза, драма және әдеби сын саласындағы негізгі тақырыптарын
шығармалардың мазмұнын, тарихи контекстімен байланысын
әдеби-теориялық ұғымдарды дұрыс ажыратуды
жазушының әдеби ойдың жаңаруына ықпалын

Нені меңгереді?

сөз астарын ұғып, мағынасына талдау жасауды
әңгімелердің композициялық құрылысын жүйелі талдауды
көркем тіл құралдарын орынды қолдануды

Сабақ құрылымы: кезең-кезеңімен

I

Ұйымдастыру кезеңі

Қызығушылықты ояту, ынталандыру.
II

Қайталау және пысықтау

Бұрын өтілген материалды еске түсіру, тірек білімге сүйену.
III

Өз бетінше жұмыс

Білімді бекіту және қолдану: талдау, тапсырма, карта, жүйелеу.
IV

Қорытынды және бағалау

Нәтижені жинақтау, белсенділік пен ұпайға сүйеніп бағалау.
V

Үй тапсырмасы

Шығармашылық және зерттеу жұмыстары.

Сабақ барысы: негізгі мазмұн

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылар түсті қағаздан мозаика құрастырады. Мозаика толық жиналғанда тақтада жазушының сөзі көрінеді: «Әдебиеті мен өнері ұлы болмаған ұлт та ұлы болмайды…»

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру үшін «Жылы лебіз» әдісі қолданылады: оқушылар бір-біріне ізгі тілек айтып, жылы сөздің жалғасын ұйқастырып құрастырады.

«Сіз, біз деген жылы сөз, жылытады жүректі…» — оқушылар жалғастырып, қысқа өлең жолдарын құрастырады.

Одан кейін сабақтың мақсаты мен міндеттері нақтыланып, бүгінгі тақырыптың маңызы қысқаша түсіндіріледі.

II. Қайталау, пысықтау

Қайталау кезеңінде «Ғабит Мүсіреповтің өмірі мен шығармашылығы» тақырыбы негізге алынады: романдарының көркемдік ерекшелігі және ана тақырыбындағы әңгімелері жүйеленеді.

кітап көрмесін таныстыру
тірек-сызба арқылы түсіндіру
«тосын хат» тапсырмалары және деңгейлік жұмыстар

III. Білімді бекіту және қолдану

Сабақ мазмұны деңгейлеп-саралап оқыту технологиясымен ұйымдастырылады. Жылнамалық кесте негізінде жазушы тұлғасы жинақталып, тірек-сызбамен мазмұндалады. Шығармалардан үзінділер оқылып, талдау жүргізіледі.

Негізгі бағыттар

өмірі, тәрбиесі, білім алған ортасы, ұстаздары, жазушылық шеберлігі
Мүсірепов — жазушы: әңгімелері мен тақырыптық жүйесі
романдары: «Қазақ солдаты», «Ұлпан» — негізгі идеялар мен көркемдік сипат
Мүсірепов — аудармашы: О. Генри, М. Горький, М. Шолохов; А. Островский, К. Симонов, А. Штейн пьесалары

Деңгейлеп-саралап оқытудың тиімділігі

білімді демократияландыру және ізгілендіру
қабілет пен мүмкіндікке сай деңгейге жетелеу
өзін-өзі тексеру, түзету және басқаруға жағдай жасау
жеке тұлға дамуын бақылауға арналған мониторинг жүргізу

Төрт деңгей

міндетті (оқушылық) деңгей

алгоритмдік деңгей

III

эвристикалық деңгей

шығармашылық деңгей

IV. Қорытындылау: «Миға шабуыл» сұрақтары

1 Жапон балладаларына енген әңгімелерінің тақырыптарын атаңыз.
2 «Ана туралы аңыздар» жинағына енген әңгімелерін атаңыз.
3 «Қазақ солдаты» романындағы жас оқырман сүйетін кейіпкерлерді атап, мінездеме беріңіз.
4 «Ұлпан» романының әдеби құнын жоймайтын мәңгілік ескерткіш ретіндегі маңызын өз пікіріңізбен дәлелдеңіз.
5 Жазушының ең көлемді, «төлқұжаты» іспетті шығармаларын атаңыз.
6 Әдеби сын және публицистика саласындағы еңбектерін атап өтіңіз.
7 Ғ. Мүсірепов сценарийі бойынша түсірілген фильмдерді атаңыз (мысалы: «Махаббат туралы дастан», «Қыз Жібек»).

Бағалау логикасы

Бағалау оқушылардың білім деңгейіне, сабақтағы белсенділігіне және деңгейлік тапсырмалар бойынша жинаған ұпайына сүйеніп жүргізіледі. Өзара бағалау ұйымдастырылып, қойылған бағаға қысқаша пікір айтылып, талдау жасалады.

Ой түюге арналған үзінді және пікір

«…Өкшелес буын ойыңа, ойыңа қараймын… Биік ұшсаң — қуаныш, төмен ұшсаң — өзің өкінерсің… Өзім ұшып жете алмаған биікті саған тілеймін. Өзің аспанда, ойың төменде жүргенше, өзің төменде, ойың аспанда жүрсін…»

Тапсырма: үзіндінің қай шығармадан алынғанын анықтап, негізгі ойды өмірмен байланыстыра түсіндіріңіз.

З. Қабдоловтың пікірі талқыланады: «Мүсіреповті мақтаудың қажеті жоқ, Мүсіреповпен мақтану керек».

Қосымша: Мұхтар Шахановтың «Туған елге соңғы сөз» естелігі бойынша мазмұндама.

V. Үй тапсырмасы

орындап үлгермеген IV деңгей тапсырмаларын аяқтау
Ғ. Мүсіреповтің 110 жылдығына орай «Сөз зергері» тақырыбында шығарма жазу (талдау және жеке пікір)
өтілген тақырыптармен салыстыра зерттеу жасап, сыншы-ғалымдар пікірлерін талқылау