Ісмер қыз
Сабақ тақырыбы: «Олақ қыз. Ісмер қыз»
Бұл сабақ жоспары оқушылардың еңбекқорлық, ұқыптылық, шеберлік сияқты қасиеттерді түсінуіне және оларды күнделікті өмірде қолдануына бағытталған. Мазмұны өлең мен мәтін арқылы ашылып, шығармашылық тапсырмалармен бекітіледі.
Білімділік мақсаты
Өлең мен мәтін мазмұнын терең меңгерту, адам бойындағы қасиеттердің өмірдегі көрінісін байқату.
Дамытушылық мақсаты
Өзін-өзі ұстау, тыңдау мәдениетін қалыптастыру, мәнерлеп оқу техникасын жетілдіру.
Тәрбиелік мақсаты
Шығармашылық дағдыларын дамыту, өнер мен білімді үлгі ретінде ұстануға бағыттау.
Көрнекіліктер
- Оқулық
- Слайдтар
- Суреттер мен үлгі материалдар
Қызығушылықты ояту
Мұғалім оқушылармен жылы амандасып, сабақты сәтті өткізуге тілек білдіреді. Аптаның қасиетті күні — жұма екенін атап өтіп, сыныпты «жылулық шеңберіне» (шаттық шеңберіне) шақырады.
Шаттық шеңбері
Оқушылар шеңберге тұрып, бір-бірімен сәлемдеседі, бүгінгі күнге тілек айтады және А. Меңжанованың «Болайықшы осындай» әнін орындайды.
Ән мәтінінен үзінді
Жақсы бала еңбекшіл,
Таза бала мұнтаздай,
Қиындықты жеңіп кіл,
Құшағы гүлге толады.
Қайырмасы:
Еңбекшіл досым-ай,
Болайықшы осындай.
Үй тапсырмасын тексеру
Топтастыру
«Қамқорлық» сөзіне ассоциациялар мен мысалдар жинақталады. Оқушылар өз әңгімелерін айтып, пікір алмасады.
Мәнерлеп оқу
Оқушылар өлеңді мәнеріне келтіріп оқиды, дауыс ырғағы мен екпінге назар аударады.
Өлең: «Шеберін-ай аяздың!»
Оқушылар аяздың «шеберлігін» сипаттайтын бейнелі жолдарды талдайды: терезеге салынған ою-өрнек, гүлдер мен жапырақтардың сан алуан түрі, таудың өркеші, арқардың мүйізі сияқты көріністер.
Талқылау сұрақтары
- Өлеңдегі «шебер» кім?
- Оның өрнектерінде нелер бейнеленген?
- Сендер де аяз сияқты ісмер болғыларың келе ме? Неліктен?
Құралдармен танысу
Практикалық бөлікте төмендегі құралдар туралы шағын тапсырмалар беріледі:
- Ине
- Жіп
- Қайшы
- Қылқалам
Мағынаны тану
Өлеңдегі аяз өте шебер бейнеленсе, келесі бөлімде оқушылар «Олақ қыз» мәтінімен танысады. Салыстыру арқылы еңбекқорлық пен салақтықтың айырмашылығын түсінеді.
Талдау сұрақтары
«Олақ қыз» бойынша
- Қыздың анасы туралы не айтар едіңдер?
- Анасы неге намыстанды?
«Ісмер қыз» өлеңі бойынша
- Кейіпкер қандай? Мінезін сипатта.
- Оған қандай тілек не сұрақ айтар едің?
Кейіпкерлерді салыстыру
Аяз
Табиғаттың шебері, әсем өрнек салушы бейне.
Олақ қыз
Ұқыпсыздықтың салдарын көрсететін кейіпкер.
Айжан
Өзіне үлгі болатын ісмер, еңбекқор образ.
Ойтолғау және бекіту
Оқушылар үш кейіпкердің ішінен қайсысы қызығырақ әрі ұнамдырақ бейнеленгенін айтып, пікірін дәлелдейді. Бұл бөлімде тіл дамыту, сыни ойлау және өзіндік ұстаным қалыптастыру дағдылары күшейтіледі.
Сергіту сәті: «Мен неге өйттім?»
Шаршадым: «Уһ!» дедім
Ренжідім: «Туһ!» дедім
Қорықтым: «Ой!» дедім
Өкіндім: «Ах!» дедім
Шарасыз: «Ех!» дедім
Таңырқап: «О!» дедім
Кейідім: «И!» дедім
Біліп ап: «Е!» дедім
Дәптермен жұмыс
- Олақтықтың адамға қандай зияны бар екенін жаз.
- Мәтіндегі оқиғалардың ретін көрсет.
Оқиға желісін реттеу (нұсқа)
- Олақтық
- Байдың қызы
- Ана тәрбиесі
Шығармашылық тапсырмалар
Ойлан
Ісмерлікке қалай үйренуге болады?
Себеп-салдар
Олақтық қалай пайда болады?
Құрастыру
Мозаикадан өз сән үлгіңді құрастыр.
Мақал-мәтелдердің жалғасын тап
1. Еңбек түбі — …
2. Жақсы болсаң — озарсың, жаман болсаң — …
3. Өнер алды — …
4. Еңбек етсең ерінбей, тояды …
5. Бірлік болмай, …
6. Жалқаудың жаны тәтті, еңбектің …
Қорытындылау
Сабақ соңында оқушылар «Еңбекқорлар еліне саяхат» форматында қорытынды жасайды. «Не үйрендік? Не білдік?» сұрақтарына жауап беру арқылы әр оқушы сыныптың ортақ жұмысын суреттермен безендіруге үлес қосады.
«Жүректен — жүрекке»
Жұма күніне тән ізгі дәстүрді жалғастырып, оқушылар кішкентай жүрекшелерге жылы сөз жазып, бір-біріне тілек білдіреді.
Бауыржан: Еңбегің жемісті болсын!
Мерей: «Еңбек етсең — емерсің» дегенді есіңде сақта.
Фарида: Сүйіп істеген іс шаршатпайды. Өзіңе ұнайтын істерің көп болсын.
«Еңбек — қуаныш, жалқаулық — айырылмас азап», — деп Абай айтқандай, ешқашан жалқау болмайық.
Үй тапсырмасы
- 136–137-беттерді оқу.
- Мерекелік киім үлгісін салу.
Бағалау
Оқушылар өзін-өзі бағалау арқылы сабақтағы белсенділігін, тыңдай білуін, тапсырмаларды орындауын және мәнерлеп оқу деңгейін саралайды.