Қайдан білесің сауданың жүріп тұрғанын - деп сұрапты сатушы
Қожанасыр туралы әзіл-әңгімелер — қысқа болса да, ойды дәл жеткізетін, адам мінезін әжуамен ашатын шағын хикаялар. Төменде сондай бірнеше оқиға берілді: әрқайсысы тапқыр жауап, өткір әзіл және өмірлік аңғарыммен есте қалады.
Айна алдында отырған шыбындар
Бір күні Қожанасыр шыбын ұрып өлтіріп, әйеліне: «Мен төрт шыбын өлтірдім: екеуі — еркек, екеуі — әйел» депті.
Әйелі таңданып: «Қайсысы еркек, қайсысы әйел екенін қайдан білдің?» деп сұрайды.
Қожа сабырмен: «Екеуі айна алдында отырды» деп жауап беріпті.
Ыстық сорпа және «екі түрлі жылау»
Бір күні Қожанасыр мен әйелі керісіп қалады. Ашулы әйелі өшін алмақ болып, сорпаны әдейі өте ыстық күйінде дастарханға қояды. Бірақ ыстық екенін ұмытып кетіп, өзі ішемін деп аузын күйдіріп алады. Аузы күйгені сонша, көзінен жас шығып кетеді. Сонда да тоқтамай, қасақана ішіп отыра береді.
Себеп іздеген сұрақ
Қожа: «Неге жылап отырсың?» деп сұрайды.
Әйелі: «Марқұм анам өлерінің алдында дәл осындай сорпа пісірген еді, соны есіме түсіріп жылап отырмын» дейді.
Қожа да сорпадан бір ұрттап жібергенде, аузы күйіп, шекесінен суық тер бұрқ етіп, көзінен жас шығып кетеді. Мұны көрген әйелі: «Қожа, сен де жылап отырсың ба?» деп сұрайды.
Қожа: «Иә. Сенің шешең өзі ғана кетпей, сені қоса алып кетпегеніне жылап отырмын» деген екен.
Базардағы зергер және «есектің басы»
Қожанасыр базар аралап жүріп, зергерлік бұйымдар сататын қатарға келеді. Сөреге қойылған қымбат тастармен көмкерілген әшекейлер қатты ұнап, қызыға қарап тұрады.
Мұны көрген сатушы Қожаны мазақтамақ болып: «Не қарап тұрсың?» дейді. Қожа: «Алтын мен бағалы тастарды қарап тұрмын» деп жауап береді.
Қожа: «Мына сөреде тек қымбат зергерлік бұйымдар тұрған сияқты» дейді.
Сатушы кекесінмен: «Жоқ. Көзің нашар көреді екен: бұлар әшекей емес, есектің басы. Бұл жерде есектің басы сатылады» дейді.
Қожаның тосын қорытындысы
Қожа саспай: «Көріп тұрмын, саудаң жүріп тұр екен» дейді.
Сатушы: «Қайдан білесің?» деп сұрайды.
Қожа: «Сөредегі есектің бастарының бәрі өтіп кетіпті, тек біреуі ғана қалыпты — міне, сол» деп, сатушының басын нұсқапты.
Гүлді таптаған бұқа
Бір күні Қожанасырдың ауласына бөтен бір бұқа кіріп кетіп, гүлдерінің бәрін таптап тастайды. Қожа таяғын ала жүгірсе де, қуып жете алмай қалады.
Бірнеше күннен соң әлгі бұқаның иесі оны арбаға жегіп алып, көшеден өтіп бара жатады. Қожа қолындағы таяғымен бұқаға бас салып сабайды.
Иесі ашуланып: «Ей, Қожа, мұның не? Есің дұрыс па? Бұқамды неге сабайсың?» дейді.
Сонда Қожа: «Тыныш тұр. Сенің бұқаң не үшін сабалып жатқанын өзі жақсы біледі. Көрдің бе, кінәсін сезгендей басын төмен салып тұр» деген екен.
Көк моншақтың құпиясы
Қожанасырдың екі әйелі болыпты. Қожа екеуіне де бірдей көк түсті моншақ сыйлайды. Әуелі бәйбішесіне: «Бұл — сені жақсы көретінімнің белгісі. Бірақ тоқалға көрсетпе» дейді.
Сосын тоқалына да дәл солай айтып, бәйбішесіне көрсетпеуді тапсырады.
Екі жаққа да жаға білетін жауап
Бір күні Қожа үйге кірсе, екі әйелі екі жағынан шығып: «Екеуміздің қайсымызды көбірек жақсы көресің?» деп сұрайды.
Сонда Қожа: «Кімнің көк моншағы бар, соны көбірек жақсы көремін» депті.
Осылайша Қожанасыр бәйбіше мен тоқалдың көңілін қатар тапқан екен.
Пікіріңіз бар ма?
Өзіңіз білетін Қожанасыр туралы әзіл-әңгімелер болса, пікір ретінде бөлісе аласыз.