Қазақша рефераттар

Қан қысымы өте қауіпті ауру

Қан қысымының көтерілуі: мәні және неге қауіпті?

Қан қысымы — қанның қан тамырларының (күре тамырлар мен көктамырлардың) қабырғаларына түсіретін күші. Ол адамның жасына, өмір салтына және жалпы денсаулығына байланысты өзгеріп тұрады әрі тамырлардың барлық бөлігінде бірдей болмайды.

Қысым ең жоғары қайда?

Қан қысымы артерияларда, әсіресе қолқада (аортада) ең жоғары болады. Қан жүректен алыстаған сайын қысым біртіндеп төмендейді.

Қысым ең төмен қайда?

Қысым капиллярларға жеткенше төмендейді, ал веналарда (әсіресе, жоғары және төменгі қуысты веналарда) ең төмен деңгейде болады.

Қан қысымының жоғарылауы — ең жиі кездесетін дерттердің бірі. Бұрын көбіне алпыстан асқан адамдарда жиі байқалса, қазір қырық жастағылардың өзінде кездеседі. Кей деректер бойынша, елімізде әрбір оныншы адамда бұл мәселе бар.

Неге назардан тыс қалдырмау керек?

Қан қысымының жоғарылауы жүрек пен қан тамырларын зақымдайды. Бұл «үйреншікті жағдай» деп жүре беретін мәселе емес: асқынуы ауыр әрі өмірге қауіп төндіруі мүмкін.

Қалыпты көрсеткіш және қауіпті деңгейлер

Қалыпты

Тонометр бойынша шамамен 120/80.

Көтерілу белгілері

140/90, 150/100 — тұрақты байқалса, бақылауды күшейту қажет.

2–3 саты (қауіпті)

160/110, 170/120, 180/130 — әсіресе үшінші сатысы өте қауіпті саналады.

Қан қысымы көбіне қан айналымының бұзылуынан, тамырлардың тарылуынан және қанның қоюлануынан жоғарылайды. Бұл әсіресе аз қимылдайтын адамдарда жиірек байқалады.

Негізгі себептер және жиі байқалатын белгілер

Аз қимыл және қанның қоюлануы

Бір орында ұзақ отыру немесе күні бойы қозғалыссыз жату ағзадағы қан айналымын баяулатып, қанның қоюлануына әсер етеді. Мұндайда бастың ауыруы, самай тұсындағы тамырлардың солқылдап соғуы байқалуы мүмкін.

Қан қоюланбауы үшін күнделікті қозғалысты көбейткен дұрыс.

Артық тамақ және салмақтың өсуі

Тағам мөлшерінің артуы және салмақ қосу қан қысымының жоғарылауына әкеледі. Салмақ артқанда жүрекке түсетін жүктеме өсіп, ол күштірек жұмыс істеуге мәжбүр болады.

Ал қозғалыс көбейген сайын ішкі қуат артып, қан айналымы жақсарады.

Тамақтану тәртібі және шайға қатысты ескерту

Зерттеулер гипертониясы бар адамдардың жиі жіберетін қателіктерінің бірі — дұрыс тамақтанбау екенін көрсетеді. Астың уақытылы қабылдануы және ас қорыту жүйесінің тұрақты жұмыс істеуі денсаулыққа тікелей әсер етеді.

Сонымен қатар, шайды шамадан тыс көп ішпеу ұсынылады. Кейбір дайын шай өнімдерінде бояғыштар болуы мүмкін; мұндай қоспалар ағзаға зиян келтіруі ықтимал.

Сондай-ақ қатты күйзеліс, ұзақ уайым немесе ашу кезінде де қысым күрт көтеріліп, тамырларға салмақ түсуі мүмкін.

Алдын алу үшін 4 қарапайым қадам

  • 1) Салмақты азайту

    Артық салмақ жүрекке түсетін жүктемені арттырады.

  • 2) Алкоголь мен темекіден бас тарту

    Тамыр тонусына теріс әсер ететін факторларды азайтады.

  • 3) Шай мен кофені шектеу

    Көп ішудің орнына мөлшерін бақылаған дұрыс.

  • 4) Жаттығу және көп жүру

    Қан айналымын жақсартып, жалпы төзімділікті арттырады.

Маңызды ой

Әлемде миллиондаған адам қан қысымын төмендету үшін дәріні ұзақ әрі тұрақты қабылдайды және соған қарамастан белсенді өмір салтын сақтай алады. Ең дұрысы — ауырғаннан кейін ем іздегенше, алдын алуға басымдық беру.

Қан қысымы көтерілгенде пайдалы 10 тағам

  1. 1) Майсыздандырылған ірімшік

    Тамырлардың серпімділігіне қолдау көрсетіп, жүрек жұмысына пайдалы әсер етеді. Кальций, магний, калийдің көзі. Күніне шамамен 100 г қолдануға болады.

  2. 2) Қызыл болгар бұрышы

    С дәруменіне бай. Күніне 2 дана жеу С дәрумені қажеттілігін толықтыруға көмектеседі.

  3. 3) Албырт (лосось)

    Омега-май қышқылдарының көзі. Аптасына 3 рет, әр жолы 100–150 г тұтынуға болады.

  4. 4) Сұлы ботқасы

    Таңғы асқа ыңғайлы. Кей деректер бойынша, ағзадағы селен қорын толықтыруға көмектеседі.

  5. 5) Асқабақ шемішкесі

    Мырышқа бай. Күніне 20 г жеткілікті.

  6. 6) Какао

    Қан тамырларының жағдайына пайдалы әсері болуы мүмкін, бірақ калориясы жоғары. Аптасына 1–2 шыныаяқ жеткілікті.

  7. 7) Майсыздандырылған сүт

    Калий, кальций, магний және басқа дәрумендерге бай. Күніне 3 стақанға дейін ішуге болады.

  8. 8) Ащы шоколад

    Антиоксиданттарға бай, жүрек бұлшықетін қолдайды. Кей деректер бойынша қысымды 5–10 мм төмендетуге ықпал етуі мүмкін. Дегенмен мөлшерін асырудың қажеті жоқ.

  9. 9) Миндаль

    Мономайларға бай болғандықтан, холестерин деңгейін төмендетуге көмектеседі. Сонымен қатар Е дәрумені, калий, магний бар.

  10. 10) Көк шай

    Антиоксиданттарға бай. Кей мәліметтер бойынша, тұрақты тұтыну холестериндік түйіндердің азаюына ықпал етіп, ағзаның тозу үдерісін баяулатуға көмектеседі.

    Ескерту: шай мен кофе мөлшерін жеке сезімталдыққа және дәрігер кеңесіне сай реттеген дұрыс.