Досыңа қалай көмектесесің
Мақал-мәтел және сабақтың бағыты
Дәйексөз: «Дос — бәрінен де қымбат»
Мақсаты
Достықтың құндылығы туралы түсінікті тереңдету, балалардың бір-біріне жылы қарым-қатынас жасауына жағдай жасау.
Міндеттері
- Достар арасындағы сыйластық, достық, сүйіспеншілік туралы түсініктерін кеңейту.
- Өзара құрметке негізделген қарым-қатынасты дамыту.
- Бір-бірімен тату болып, дос болуға тәрбиелеу.
Шаттық шеңбері: ән арқылы жақындасу
Сабақты көтеріңкі көңіл күймен бастау және балалардың бір-біріне деген сүйіспеншілік сезімін ояту үшін педагог «Дос болайық бәріміз» әнін тыңдауды ұсынады.
«Дос болайық бәріміз»
Әрқашан дос, біргеміз, Ажырамас іргеміз. Ілгері жүріңдер, Достық жырын біліңдер. Ту ғып ұстап бірлікті, Еңбекті сүйіңдер.
Қайырмасы
Дос болайық бәріміз, Жарасып тұр әніміз. Тыныштықты сақтаймыз, Атсын күліп таңымыз.
Ән мазмұны балаларға бірлікті, еңбекті сүюді және тыныштықты сақтауды нәзік түрде жеткізеді.
Әңгімелесу: «Дос» және «достық» ұғымы
Педагог балалармен «дос», «достық» туралы ой бөлісіп, өткен сабақтағы отбасы тақырыбымен байланыстырады: отбасы мүшелері арасындағы сүйіспеншілік, сыйластық, қамқорлық секілді қасиеттер достықта да маңызды екенін атап өтеді.
Талқылауға арналған сұрақтар
- «Дос» және «достық» деген сөздерді қалай түсінесіңдер?
- Жақсы дос деп кімді айта аламыз?
Педагогтің қорытынды ойы
Достар — бір-біріне әрдайым көмекке келетін, қолындағысымен бөлісетін, тату, мейірімді, бірін-бірі сыйлайтын жандар.
Ертегі: «Досты қалай табуға болады?»
Төмендегі ертегі балаларға достықтың «жүрекпен тыңдау», «өзгені түсіну», «қамқор болу» секілді қарапайым, бірақ терең қағидалардан басталатынын көрсетеді.
Ертегінің мазмұны
Ертеде бір ерке бала болыпты. Ата-анасы оның айтқанын бұлжытпай орындайды екен. Балада бәрі бар сияқты көрінгенімен, бірге ойнайтын досы болмайды. Өйткені ол айналасындағы балалармен тіл табыса алмай, өз дегенімен ғана жүретін. Ешкімнің сөзіне құлақ аспайтын балаға «бұл дұрыс емес» деп ескерткен жан да табылмапты.
Бір күні ол ренжіп үйіне келіп: «Барлық балалар менен теріс айналды. Ешкім менімен дос болғысы келмейді. Менің енді ешқашан досым болмайтын шығар», — деп ойлайды.
Сол сәтте бір дауыс естіледі: «Ендеше, мен сенің досың болайын». Бала артына бұрылса, кереуеттің үстінде отырған кішкентай, өзгеше кейіптегі жанды көреді. Ол сарғыш түсті, мөлдірлеу, бірақ тұла бойынан мейірім сезіліп тұрады.
Бала: «Сен қай елден келдің?» — деп сұрайды. Кішкентай жан өзін Мейірім деп таныстырып, басқа елден келгенін айтады: ол жақта бәрі ұша алады, бәрі бақытты. Ол Жердегі адамдарға көмектескісі келетінін, бірақ әзірге тек бір балаға ғана жәрдем бере алатынын жеткізеді.
Бала мұңын айтып: «Неге менің досым жоқ? Неге бәрі менен теріс айналады? Көмектесші», — дейді. Сонда Мейірім: «Бұл өте оңай. Айналаңдағы адамдарды жүрегіңмен тыңдауды үйрен. Қасыңдағы адамдарды жақсы көр. Айтқандары саған қызық болмаса да, сөзіне құлақ ас. Сондықтан тек өзің үшін емес, басқалар үшін де өмір сүре біл», — дейді.
Осылайша олар бірден достасып кетеді. Кештерін бірге өткізіп, қызықты әңгіме айтады. Мейірім кішкентай болса да, көп нәрсе білетін, білгенін баламен бөлісетін. Бала да оған риза болып: «Рақмет, Мейірім! Сенің қасымда болғаның қандай жақсы. Сен менің нағыз досымсың!» — деп қуанады.
Уақыт өтеді. Бір күні бала қуанып келіп: «Мейірім, бүгін — мен үшін ең қуанышты күн. Ақыры мен өзіме дос таптым! Қасыңда әрдайым көмектесетін, сырың мен мұңыңды тыңдайтын адам болғаны қандай керемет!» — деп тоқтамай сөйлейді. Бірақ оны бұл жолы ешкім тыңдамайды.
Бала бір құпияны білмепті: осы уақыт ішінде Мейірім оған жақсы іс жасауды, дос болуды, дос табудың жолын үйреткен. Бала өзіне дос тапқан сәтте, Мейірім өз елiне қайтуы керек екен. Ол тапсырмасын орындап, баланың достықты түсінуіне көмектескен соң, өзінің ғажайып еліне оралыпты.
Бала Мейірімнің жоғалғанын көріп, қапаланады. Бірақ Мейірім оның жүрегінде мәңгі қалады. Енді бала қиындыққа тап болғанда, жүрегін тыңдап, Мейірімнің ақылын есіне түсіретін болыпты.
Талдауға арналған сұрақтар
- Бұл баланың неге достары болмады?
- Дос табу үшін не істеу керек?
- Достар қандай болуы керек?
Негізгі қорытынды
Достық — адамдар арасындағы сыйластыққа негізделген қарым-қатынас. Достарыңды отбасы мүшелеріндей жақсы көріп, сыйлап, әрдайым көмектесуге дайын болған жөн. Нағыз достар өтірік айтпайды, жанжалдаспауға тырысады, бір-біріне тірек болады.
Ойын: «Менің досым»
Балалар шеңбер бойымен тұрады. Педагог допты лақтырып, кезекпен сұрақ қояды. Сұрақтар алдын ала дайындалады — мақсат: әр баланың досына қатысты жылы ой айтуына, сыйластықты сөзбен білдіруіне мүмкіндік беру.
Ойынға арналған сұрақтар
Сергіту сәті: қимыл-қозғалыс арқылы бірлік
Өлең мазмұнына сәйкес балалар қимыл-қозғалыс жасайды.
Достар бірге жүреміз, (қол ұстасып, айнала жүру) Бірге ойнаймыз, күлеміз. (бір-біріне қарап, күлу) Бірге балық аулаймыз, (қолдарын алға созу) Міне, біздер қандаймыз! (қолдарын жоғары созу) Бөлінбейді іргеміз, Әрқашанда біргеміз.
Дәптермен жұмыс: достықты сыйлық арқылы бейнелеу
Тапсырма: досыңа сыйлайтын сыйлығыңның суретін сал және сол сыйлық туралы қысқаша әңгімелеп бер.
Талқылау бағыттары
- Неліктен дәл осы сыйлықты таңдадың?
- Бұл сыйлық досыңа қандай қуаныш сыйлайды?
- Сыйлық беру арқылы қандай жылы сезімді білдіргің келеді?
Қорытынды: достықтың қадірін түсіну
Бүгін біз достықтың қалай қалыптасатынын және оны сақтаудың қаншалықты маңызды екенін талқыладық. Достар әрдайым бір-біріне қол ұшын беріп, қуаныш пен ренішті бірге бөліседі. «Дос» және «достық» ұғымдарын тереңірек түсініп, адамдар үшін достықтың қаншалықты қымбат екенін сезіндік.
«Жүректен жүрекке»
Балалар үнтаспадан «Дос болайық бәріміз» әнін тыңдап, қосылып айтады. Мектепке дейінгі мекемелерде бұл тәсіл (шаттық шеңбері, «жүректен жүрекке») өлеңдерді жиі қайталап, өткен материалды еске түсіруге көмектеседі. Бұл балалардың психологиялық ерекшеліктеріне сай келеді.