Өлеңнен сын есімдерді тап
Сабақтың мақсаты мен мазмұны
Бұл жоспар сын есім тақырыбын тапсырмалар мен ойын элементтері арқылы меңгертуге бағытталған. Мәтін редакцияланып, сөйлем құрылысы мен тыныс белгілері реттелді.
Тақырыбы
Сын есім. 1–6-жаттығулар
Түрі
Жаңа білім беру
Әдістері
Сұрақ-жауап, түсіндіру
Көрнекілігі
Кесте, суреттер, сөзжұмбақ, слайдтар
Мақсаттары
- Сын есім тақырыбын тірек-сызба арқылы меңгерту, өздігінен жұмыс істету арқылы білімді толықтыру.
- Дамыта оқыту әдістері арқылы шығармашылық қабілетті және ғылыми ойлау жүйесін дамыту.
- Ізденімпаздыққа, ұқыптылыққа, жауапкершілікті түсіне білуге тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, жұмысқа дайындау.
II. Үй тапсырмасын сұрау
«Сен маған, мен саған» ойыны арқылы өткен сөз таптарын бекіту.
Ойын шарты
- 1-парта оқушылары 2-партаға сұрақ қояды.
- 2-парта оқушылары 3-партаға сұрақ қояды.
- Сұрақтар өтілген сөз таптарына байланысты құрастырылады, жауап ауызша беріледі.
III. Қызығушылықты ояту
Сөзжұмбақ шешу: жұмбақтардың жауабын тауып, торкөздерге орналастыру.
1
Аузы бейне шалғы орақ, шөп емес, бірақ мал орады.
Жауабы: Қасқыр
2
Қанаты бар, ұшпайды; су астында қыстайды.
Жауабы: Балық
3
Жерде туып, көкте өледі.
Жауабы: Түтін
4
Қанаты жоқ ұшады, аяғы жоқ қашады.
Жауабы: Жел
5
Жылт-жылт еткен, жырадан өткен.
Жауабы: Су
6
Дегендей ешкім тимесін, алыпты қадап инесін.
Жауабы: Кірпі
7
Өзі жап-жас, мұрты бар; ет пен сүтке ұмтылар.
Жауабы: Мысық
Қарамен жазылған торкөздерден қандай сөз шықты? Сын есім
IV. Жаңа сабақ
Тірек-сызбамен жұмыс
Бүгін сын есім туралы білімімізді тапсырмалар орындау арқылы толықтырамыз. Ережені еске түсіреміз.
Шытырман сызық арқылы сын есімді өзіне қатысты зат есіммен тіркестіріп айту: ақ қоян, биік үй.
Оқулықпен жұмыс — 1-жаттығу
- Өлеңді мәнерлеп оқы.
- Өлеңнен сын есімдерді тап. Негізгі және туынды сын есімдерді ажырат.
- «Туынды сын есім» дегеніміз не?
I қатар
Берілген зат есімдерге жұрнақ жалғап, сын есім құрастыр: тау, қала, сән, гүл, айна.
II қатар
Берілген етістіктерге жұрнақ жалғап, сын есім құрастыр: біл, айт, сөйле, тап, көр.
III қатар
Берілген жұрнақтарға түбір сөз жалғап, сын есім құрастыр: -дай, -тау, -ғылт, -шыл, -шіл.
2-жаттығу
Жұмбақты оқып, жатқа жаз. Шешуін тап.
Сырты жасыл, қап-қатты,
Іші қызыл, тәп-тәтті.
Жауабы: Қарбыз
- Сын есімдерді тауып, олардың заттың қай белгісін білдіріп тұрғанын айт.
- Жұмбақтың шешуін табуға қандай сөздер көмектесті?
- Жұмбақталған зат туралы тағы қандай жұмбақ білесің?
Өз бетінше жұмыс (үнтаспадан)
Тапсырма: жұмбақты мұқият тыңдап, шешуін тап және ішінен сын есімдерді белгіле.
Қабат-қабат тоны бар,
Кішкене ғана бойы бар.
Жауабы: Қой
Қар үстінде қара тас,
Жанғанда бетті қаратпас.
Жауабы: Көмір
3-жаттығу
- Мәтінді алдымен толық, кейін сын есімдерсіз оқы. Мазмұнда қандай өзгеріс болғанын айт.
- Мәтінді көшіріп жаз. Сын есімдердің астын сыз, негізгі және туындысын ажырат.
Мәтін: «Тау жолы»
Тар соқпақпен адамдар ақырын жүріп келеді. Арқаларында ауыр сөмке, қолдарында ұзын сапты балғалары бар. Бұлар — геологтар. Олар тау-тасты кезіп, пайдалы қазбалар іздейді. Күн шуағын шашады.
Ойын: «Күннің шуағы»
Күн сәулесінен шашылған әріптерден сын есім құрап жазу.
Сергіту сәті
Әр оқушы өз атына бір сын есім қосып айтады. Мысалы: мейірімді Мөлдір.
4-жаттығу
Берілген сын есімдерге сәйкес келетін затты тап. Неліктен сол затты таңдағаныңды дәлелде.
5-жаттығу
Түсіп қалған сөздерді төменнен тауып, өз орнына қой.
__________ бала — сүйініш, __________ бала жанында
Төбең бір көкке жетеді.
Ұрыс пен __________, айқай-шу.
Тәртіпсіз __________ — күйініш, __________ бала маңынан
Төмендеп басың кетеді.
__________ қылық байқайсың.
Ой толғаныс
Берілген сызбаға сүйеніп сөйлем құраңдар. Мысалы: Апамнан қызық кітап алдым.
V. Сабақты қорытындылау
Ойын: «Сиқырлы сандықша»
Сандықша ішінде сөздер жазылған карточкалар болады. Оқушы сұрақты дауыстап оқып, жауап береді. Сөздерді құрамына және мағынасына қарай топтастырады.
Қайталау сұрағы
Орындалған тапсырмаларға сүйене отырып, сын есімнің ережесін толық әрі нақты кім айтып бере алады?
Оқушылардың жауаптары тыңдалады.
Бағалау және үй тапсырмасы
- Оқушыларды бағалау: белсенділік пен тапсырманы орындау сапасына қарай.
- Үйге тапсырма: мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі.