Ата - аналар жиналысын тартымды өткізу жолдары
Ата-аналар жиналысын тартымды өткізу жолдары
Сынып жетекшісі — бір жағынан жаңа, бір жағынан дәстүрлі мамандық. Көп жағдайда мұғалімдер қажетті тәжірибені өздері жинақтайды, бірақ психологиялық тұрғыдан қолдау да маңызды. Әсіресе ата-аналармен дұрыс қарым-қатынас орнату, кездесуді нәтижелі жүргізу және кедергілердің алдын алу — кәсіби міндеттің бір бөлігі.
Негізгі сұрақтар
- Неліктен ата-аналар жиналысында кедергілер пайда болады?
- Сынып жетекшісі жиналыста қандай рөлде болуы керек?
- Ақпарат беруді тыңдаушыларды жалықтырмай қалай ұйымдастыруға болады?
Кедергілер неге туындайды?
Жиналыс кезінде сынып жетекшісі белгілі бір ақпаратпен жұмыс істейді және өзін сол ақпаратты жеткізуші рөлінде ұстайды. Бұл педагог үшін қалыпты жағдай. Алайда ақпаратты тек «лекция» түрінде беру тыңдаушыларды тез жалықтыруы мүмкін. Нәтиже түсініксіз немесе күтілім айқын болмаса, ата-аналар тарапынан қарсылық, салқындық немесе сұрақтардың көбейіп кетуі сияқты кедергілер пайда болады.
Осы орайда психологиялық әдебиеттерде тренер жұмысына, тренинг жүргізушіге арналған көптеген пайдалы әдістемелер бар. Олардың ішіндегі маңыздысы — кездесуді «ақпарат тарату» емес, «бірлескен талқылау және шешім табу» ретінде ұйымдастыру.
Педагог — фасилитатор рөлінде
Ата-аналар жиналысын жүргізудегі тиімді рөлдердің бірі — фасилитатор. Фасилитатор — екі немесе одан да көп адамның қарым-қатынасын жеңілдететін, пікірталастың мазмұнын талдауға көмектесетін, зейінді шоғырландыруға және кездесуді жүйелі жүргізуге жауап беретін адам.
Маңызды қағида: фасилитатор рөліндегі педагог топтық үдеріске өз пікірін тықпаламайды. Ол ата-аналармен қарым-қатынасты ұйымдастырып, қойылған сұрақтардың шешімін бірге табуға жағдай жасайды.
Кездесудің басын қалай құру керек?
Кез келген баяндамашының негізгі мақсаты — тыңдаушының назарын өзіне аудару. Мұны шешетін ең маңызды бөлік — әңгіменің басы. Ол қысқа, нақты және мазмұнға бағытталған болуы керек.
Дайындық
Бір парақ қағазға жиналысты ашатын алғашқы 2–3 сөйлемді алдын ала жазып қойыңыз. Толқысаңыз да, сөйлемдер өзара байланысқан болуы маңызды.
Таныстыру
Алғашқы кездесу болса, қысқа әрі нық танысыңыз. Ата-аналар алдында беделіңізді көрсетудің ең дұрыс жолы — рөліңізді айқын, байсалды түрде жеткізу.
Кешірім туралы
Егер басталу уақыты созылып кетсе, жиналысты кешірім сұраудан бастамаңыз. Оның орнына жоспардың аздап өзгергенін ғана нақтылап өтіңіз.
Назарды жинау
Әңгімені бастамас бұрын аудиторияны тыныштандырып, назарды өзіңізге аударыңыз. Тәсіліңіз сабақтағы қалыпты сценарийге ұқсамағаны дұрыс.
Құрылымды бірден айтыңыз
Кездесудің кезеңдерін алдын ала белгілеңіз: «Алдымен біз…», «Содан кейін…», «Соңында…». Сондай-ақ сұрақ қою тәртібін нақтылап алған пайдалы: сұрақтарды ақпарат беру барысында қоюға бола ма, әлде алдымен тыңдап алып, соңында сұрақ жинайсыз ба — осыны бірден келісіңіз.
Жылы бастама үшін шағын тәсілдер
- Мектеп немесе сынып өмірінен жақында болған бір қысқа оқиғаны айтыңыз.
- Балалардың қызықты немесе күлкілі әрекетін мысал етіңіз — атмосфера жеңілдейді.
- Ата-аналар бір-бірімен таныс болмаса, қысқаша таныстыру ұйымдастырыңыз.
Ақпаратты беру: қалай және қайда тұру керек?
- Егер сынып шағын немесе қатысушылар аз болса, ортақ шеңбер құрып отыруға немесе үстелді қырындап орналастыруға болады.
- Үстелдің артында «бекініп» отырмаңыз: бұл педагог пен тыңдаушы арасында қатаң стереотиптерді күшейтеді.
- Егер сынып үлкен болса, тақта жақта тұрған дұрыс: ол аудитория назарын басқаруға көмектеседі.
- Өте маңызды ой айтқанда, қатарлардан сәл алға шығып сөйлеңіз; қорытындыда тыңдаушыларға ойлануға мүмкіндік беру үшін қайтадан тақта маңында тұрыңыз.
Дауыс, кідіріс және аудиториямен жұмыс
Ақпаратты дауыспен «қатарластырып» отырыңыз: маңызды сөздерді қайталау, интонацияны өзгерту және орынды кідірістер тыңдауды жеңілдетеді. Ең бастысы — сіз белсенді балалармен емес, ересектермен сөйлесіп тұрғаныңызды ұмытпаңыз: оларға ойлануға уақыт керек, ал кідіріс сол уақытты береді.
Вербалды емес белгілер
Ым-ишараны, дене қалпын, мимиканы бақылаңыз. Толқыған кезде мимиканы басқару қиындауы мүмкін, бірақ ол айтылып жатқан мазмұнға сәйкес өзгеріп отырғаны дұрыс. Қимылды «көп» емес, «орынды» қолданыңыз.
Тақырыптан ауытқымаңыз
Әңгіме барысында басқа жаққа кетіп қалмауға тырысыңыз: тақырыпты нақты анықтап, сол бағыттан шықпаңыз. Қызықтыру үшін қысқа «ілмек» тіркестерді пайдалануға болады: «Бұл сұрақ бойынша сіздерге айтарым бар…», «Біз бұған да тоқталамыз…». Бұл келесі кездесуге деген қызығушылықты да арттырады.