Әдемі екен, ата
Өмірдің мәні неде?
Бағзы заманда бір адам өмірдің мақсатын білмекке ынтығып, көп ойға шомады. Олай ойлайды, бұлай ойлайды — бірақ санасын торлаған сауалға нақты жауап таба алмайды.
Содан ол бұл сұрақты көрген-білген жандарынан сұрай бастайды. Алайда ешкімнен тұщымды жауап шықпайды. Ауылдарды аралап, көрші қалаларды кезіп: «Маған өмірдің мақсатын айтып беріңдерші», — деп қайта-қайта сұрастырады. Жауаптар қанша жақсы болса да, бірде-бірі көңілін толық қанағаттандырмайды.
Ақыры «Е-е, мұның жауабы жоқ шығар» деп, күдерін үзе бастаған шақта бір кісі оған: «Сонау таудың арғы жағында көп жасаған бір қария бар. Бұл сұрақтың жауабын біреу білсе, сол кісі біледі. Соған барып көр» — деп жөн сілтейді.
Қарияның сынағы
Жолаушы айтылған жерге жетіп, ақсақалға арнайы келген себебін айтады. Қария сабырмен: «Шырағым, жауабыңды беремін. Бірақ алдымен сені кішкентай бір сынақтан өткізейін. Көнесің бе?» — дейді.
Әлгі адам: «Әрине көнемін. Сол үшін ел кезіп, жер кезіп жүрмін ғой. Айтыңыз, сынағыңыз қандай?» — деп жауап береді.
Сонда қария оның қолына бір қасық ұстатады да, ернеуіне дейін зәйтүн майын толтырып құяды: «Енді осы қасықты ұстап, мына бақшаны бір айналып кел. Бірақ абай бол: бір тамшы май төгілсе, сынақтан құладың» — деп ескертеді.
Бір тамшы төгілмеген май — бірақ көрінбеген көркемдік
Жолаушы келіскен күйі бақшаны айналып шығады. Біраз уақыттан соң қайтып келеді. Қария: «Қалай, майды төгіп алған жоқсың ба?» — деп сұрайды.
«Жоқ, бір тамшысы да төгілген жоқ» — дейді жолаушы.
Қария тағы сұрайды: «Ендеше айтшы, бақшаның гүлдері әдемі ме екен?»
Жолаушы дағдарып: «Ата-ау, оны қайдан білейін? Бар ойым қасықта болды ғой» — дейді.
Сонда қария: «Онда бақшаны тағы бір айналып шық. Бұл жолы маған оның көркемдігін айтып кел» — деп жібереді.
Көркемдікті көрген сәт — бірақ төгілген май
Жолаушы бақшаны қайта айналып келеді де: «Әдемі екен, ата. Өте әдемі екен» — деп тамсанады.
Данышпан қарт сәл ғана жымиып: «Ал қасықтағы майың не болды?» — дейді.
Қараса — қасықта бір тамшы май да қалмапты.
Өмірлік сабақ
Қария сөзін түйіндеп: «Қарағым, жақсылап тыңдап ал. Бұл өмірдің мәні сенің оған қалай қарайтыныңа байланысты өзгеріп отырады» — дейді.
- Кейде өмір бойы бір ғана нәрсеге қадалып, өзіңнің қартайып қалғаныңды да байқамай қалуың мүмкін.
- Ал кейде бұл дүниенің барлық ғажайыбына таңырқап, Жаратушының шеберлігіне сүйсініп жүріп, уақыттың қалай өтіп жатқанын елемей қалуың мүмкін.
«Біле білсең, өмірдің мәні — сенің көзқарасыңда», — дейді данагөй қария.
Асылбек Әуезханұлы • Дереккөз: islam.kz