Бәйтеректің жұмыс уақыты
Сабақтың тақырыбы: «Бәйтерек – өмір ағашы»
Оқу мақсаты
1.3.5.3 — Қазақстан астанасы туралы шығармашылық жұмыстарды таныстыру.
Тілдік мақсат
Оқушылар түркі аңыздарын біледі және Бәйтерек ескерткіші туралы білімдерін толықтырады; сипаттау, ой айту және сұрақ қою дағдыларын дамытады.
Барлық оқушылар
- Сабақтың тірек сөздерін есте сақтайды.
- Бәйтерек туралы аңызбен танысады.
Көпшілік оқушылар
- Бақылау жазбаларын жасау дағдыларын жетілдіреді.
- Сұрақтарға жауап табады.
- Аңызды мазмұндайды.
Кейбір оқушылар
- Сабақта алған білімін қолданады.
- Тірек сөздерді үш тілде де есте сақтайды.
- Бәйтерек монументін сипаттайды.
Негізгі идея
Сабақтың өзегі — оқушыларға ежелгі адамдардың дүниетанымы қандай болғанын және сол түсініктің қазіргі заман мәдениетіне қалай кіріккенін түсіндіру. Бәйтерек ескерткішін сипаттау арқылы оқушылар қарым-қатынас тілін дамытып, алған ақпарат негізінде өз ойын жеткізуді және сұрақ қоюды үйренеді.
Тірек сөздер мен терминдер
Талқылауға арналған сұрақтар
- Бәйтерек деген не?
- Қазақстандықтардың өмірінде Бәйтеректің қандай маңызы бар?
Жазуға арналған сөздер
Бәйтерек, монумент.
Алдыңғы білім
Оқушыларда аңыз, әңгіме, миф, ертегі және мақал-мәтелдер туралы бастапқы түсінік бар. Сондай-ақ Астана және Бәйтерек монументі туралы біледі.
Сабақтың құрылымы
- 0–5 мин Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру, топқа бөлу, тақырыпты анықтау.
- 11–20 мин Мәтінмен жұмыс, аңыз мазмұнын талдау, топтық тапсырмалар.
- 35–40 мин Рефлексия және кері байланыс.
Сабақтың басы: жағымды көңіл күй және тақырыпқа шығу
Психологиялық ахуал
Дөңгеленіп тұрайық,
Шеңберді біз құрайық.
Қол ұстасып бәріміз,
Ақ тілекті жолдайық.
Әлемде нұр — тыныштық,
Әрбір бейбіт күн ыстық.
Қайырлы таң, мектебім,
Қайырлы күн, достарым.
Достарымды көргенде,
Қуана қарсы аламын:
Сәлем, сәлем, сәлем!
Топқа бөлу және тақырыпты табу
Оқушылар геометриялық фигуралар арқылы топтасады. Тақырыпты анықтау үшін «Таңғажайыптар алаңы» ойыны ойнатылады:
- Б — Ежелгі адамдардың баспанасы (үңгір).
- Ә — Атақты сақ ханшайымы (Томирис).
- Й — Аңыздардың басты кейіпкері (батырлар).
- Т — Қазақстан туының түсі (көгілдір).
- Е — Ертедегі ақпарат беру тәсілдерінің бірі (сурет).
- Р — «Алтын адам» монетасының оң жағында не бейнеленген? (қанатты аттар).
- Е — Аңыз бойынша «Алтын адамды» қалай атаған? (Алтын Айдар).
- К — «Алтын адам» қай облыстан табылған? (Алматы облысы).
Қорытынды: бүгінгі тақырып — «Бәйтерек – өмір ағашы».
Сабақтың ортасы: аңыз, мағына және қазіргі символ
«Көне жазбалар сыр шертеді» әдісі
Оқушыларға берілген фигуралардың екінші бөлігінде көне таңбалар жазылған. Сол таңбалар арқылы топ атауларын құрастырып, атауларын үш тілде айтады:
- 1-топ: Тәуелсіздік — независимость — Independent
- 2-топ: Астана — столица — capital
- 3-топ: Бәйтерек — Байтерек — Baiterek
- 4-топ: Елбасы — президент — president
Оқулықпен жұмыс: Бәйтерек туралы аңыз
Ежелгі көшпенділердің танымында «әлемдер тоғысқан жерде» Әлем өзені ағып жатады. Оның жағасында аспанмен тірескен, тамыры тереңге жайылған Өмір ағашы — Бәйтерек өсіп тұрады. «Бәйтерек» сөзі «тірек, қорғаушы» деген мағынаны береді.
Аңыз бойынша, ағаштың тамырлары — жер асты әлемінде, діңі — жер бетінде, ал жапырақтары — аспан әлемінде орналасқан. Жыл сайын қасиетті Самұрық құс ағаштың ұшар басына жұмыртқа салады. Жұмыртқа — Күн, ал оны өмір ағашының түбінде мекендейтін айдаһар Айдархан жұтып қояды. Бұл жаз бен қыстың, күн мен түннің ауысуын, Жақсылық пен Жамандықтың күресін білдіреді.
Монумент: тарихы мен мәні
Бәйтерек — жас, мықты, өсіп келе жатқан ағаш ұғымын береді. Бұл тарихи түп-тамырын сақтай отырып, берік тірегі бар және болашақ өркендеуге ұмтылатын мемлекеттің символы.
Монумент 1997 жылы астананың Алматыдан Ақмолаға көшірілуінің нышаны ретінде, Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың қолдауымен бой көтерді.
Кешеннің авторы — сәулетші Норман Фостер. Монументтің биіктігі — 97 метр. Бәйтеректің шары күн сәулесіне қарай түсін құбылтып тұратын әйнектен жасалған.
Оқу үдерісінде «Бәйтерек туралы фильм» көрсетіледі, оқушылар монументтің ерекшеліктерін бақылап, байқағанын айтады.
Топтық жұмыс: шығармашылық, талдау, есеп
Тапсырмалар
1-топ «Аңызшылар»: аңыздың соңын болжайды.
2-топ «Суретшілер»: Бәйтеректің суретін салады.
3-топ «Есепшілер»: 97 және 22 сандары нені білдіретінін табады және есеп шығарады.
Бәйтеректің жұмыс уақыты: 10:00–22:00. Монумент неше сағат жұмыс істейді?
4-топ «Жыршылар»: фотолар арқылы Астананы жарнамалайтын постер құрастырады, қала туралы өлең шумақтарын айтады.
Бағалау, сергіту және талқылау
Бағалау: «Бағдаршам» әдісі арқылы өзара бағалау жүргізіледі.
Сергіту сәті
Бәйтерекке ұқсайық,
Қолды көкке созайық.
Самұрық болып ұшайық,
Ұямызға қонайық.
Талқылау сұрақтары
- Аңызда қандай кейіпкерлер кездесті?
- Қай кейіпкерлер мейірімді, қайсысы зұлым? Неліктен?
Жұптық және жеке жұмыс
«Көршіңе әңгімелеп бер» әдісі: оқушылар аңыз мазмұнын жұппен әңгімелейді, бір-бірінің ойына сұрақ қояды.
Дәптермен жұмыс: аңыз кейіпкерлерін бояу; қажетті сөздер ішінен Самұрық құс пен Айдаһарды сипаттайтын сөздерді таңдап, тиісті бағанға көшіру.
Құндылықтар: «Мәңгілік Ел» және ұрпақ бейнесі
Сабақта «Қазақстан – 2050» және «Мәңгілік Ел» туралы бейнематериал көрсетіледі. Халық өмірі келесі ұрпақпен жалғасады. Сондықтан халықтың мәңгілігі туралы арманнан биік арман жоқ. «Мәңгілік Ел» — ертеңгі күнге есік ашатын, болашаққа сенімді арттыратын идея, берік тұрақтылықтың символы.
Оқушылар «Мәңгілік Ел» құндылықтарының бірі — Қазақстанның тәуелсіздігі және Астанасы екенін нақтылайды. «Мәңгілік Ел» ұрпағы ретінде біз көпшілікке қалай таныламыз?
«Ғажайып сөздер» әдісі
Б — білімді
Ә — әдепті
Й — инабатты
Т — талапты
Е — ержүрек
Р — ризашыл
Е — еңбекқор
К — келешекпіз
Сабақтың соңы: рефлексия және кері байланыс
Рефлексия
«Ойлаудың алты қалпағы» әдісі арқылы оқушылар сабақта алған әсерін, түсінгенін және сұрағын жүйелейді.
Кері байланыс
Оқушылар өз жұмысына баға беріп, бүгін үйренген негізгі ойды бір-екі сөйлеммен қорытындылайды.
Автор туралы мәлімет
Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы.
Жезқазған қаласының білім бөлімінің №8 гимназиясы КММ.
Бастауыш сынып мұғалімі: Жанулова Гүлшат Мұхамбетрахимовна.
Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» сілтемесі бастапқы материалда көрсетілген, бірақ бұл үлгіде сілтеме берілмеді.