Жеңіс келді далама
«Әлия – рух!» — бұл тәрбие сағатының өзегі: оқушыларды Отанын, елін, туған жерін сүюге және қорғауға баулу, ерлікке тәрбиелеу, Әлия Молдағұлованың батырлығын тереңірек танып-білу.
Мақсаты
- Оқушыларды Отанды, елді, туған жерді сүюге және қорғауға баулу.
- Ерлікке, табандылыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу.
- Әлияның ерлігін оқып-үйрену, тану және ой түю.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта.
- Әлияның фотосуреттері.
- Өмір жолы туралы альбом.
- «Әлия» әні.
- Ерлік туралы мақал-мәтелдер.
Өту барысы (сахналық шешім)
- Ұйымдастыру кезеңі: музыка, тыныштық, құстар үні, өзен сылдыры.
- Кенеттен: соғыстың басталғаны туралы хабар, майдан дыбыстары.
- «Майданға» әні орындалады.
Кіріспе: соғыс шындығы және халық ерлігі
1941 жылғы 22 маусымда елдің ер азаматтары асығыс майданға аттанды. Қасиетті жеріміз, бейбіт жатқан еліміз құлақ естіп, көз көрмеген қасіретке ұшырады. Жауынгерлер соңғы қаны қалғанша шайқасты.
Жеңіс — майдан даласындағы ерлік пен әскери шеберліктің, батырлық пен бірліктің нәтижесі. Ұлы Отан соғысы 1418 күн мен түнге созылды.
Қазақстаннан майданға
1 366 000
адам аттанды
Оның ішінде
5 183
қыз-келіншек болды
Кеңес Армиясында
330 000+
әйел жауынгер қызмет етті
Майданға құрылған әскери бөлімдер
- 12 атқыштар дивизиясы
- 7 атқыштар бригадасы
- 4 атты әскер дивизиясы
- 2 артиллериялық полк
- 4 минометтік полк
- 3 авиациялық полк
- 14 жеке батальон
Қазақтың батыр қыздары: есімдер мен өнеге
Ерлік — тек ер-азаматқа тән ұғым емес. Соғыс жылдары қазақ қыздарының да қайсарлығы ел жадында қалды. Батыр қыздарымызды мақтан ету — ұрпаққа аманат.
Есімдер шоғырынан
Әлия Молдағұлова: өмір жолы және майдандағы ерлік
Өмірбаяны (қысқаша)
- 1924 жылы Қобда ауданы, Көкбұлақ өңірінде дүниеге келді.
- Екі жасында жетім қалып, ағасы Әубәкірдің тәрбиесінде болды.
- Кейін ағасымен бірге Ленинградқа көшіп, сонда оқыды.
- Отбасы жағдайына байланысты балалар үйінде тәрбиеленді.
- Ұстамды, зерек болып өсті; ел үшін өз еркімен майданға сұранды.
Жауынгерлік жолы
- Соғыс басталғанда жасы небәрі 17-де еді.
- 1942 жылдың соңында өзі сұранып атқыштар мектебіне түсті.
- Мектепті үздік бітіріп, майданға аттанды.
- 1944 жылы Ленинград маңындағы ұрыстарда асқан ерлік көрсетті.
Шабуылға бұйрық берілген сәтте алдыңғы шепте жүрген жас қазақ қызы: «Отан үшін алға!» деп ұмтылды. Жау оғынан тайсалмай, қыстаққа кіріп, қарсылас күшті тойтарды. Қыстақ біздің әскердің қолына өтті.
Поэзиядағы Әлия (үзінді)
Шаттансаң қыз тудым деп қазақ шаттан,
Әлия — Отанына болған мақтан.Беженица маңында тұлғасы тұр,
Дегендей: «Ерлікке аттан, еңбекке аттан!»Сол жерді жаудан сақтап қаламын деп,
Қазақтың Әлия қызы қанын төккен.Казачиха дөңінде тұлғасы тұр,
Дегендей: «Ерлікке аттан, жеңіске аттан!»
Көрініс: штабтағы диалог (сценарий)
Мұңды әуен ойнайды. Сахнада штаб көрінісі: шекпен мен автомат ілулі, үстелде май шам, карта, қарындаш. Командир ойланып отырады. Есік қағылып, ішке солдат кіреді.
Солдат: Кіруге бола ма, жолдас командир?
Командир: Кіріңіз.
Солдат: Шақыртуыңызбен ефрейтор Молдағұлова келіп тұр.
Командир: Сіз жауынгерлік тапсырманы орындауға тым нәзік сияқтысыз. Майданға қалай келдіңіз? Жасыңыз нешеде?
Әлия: Мен Әлия Молдағұловамын, қазақстандықпын. Жасым 17-де. Майданға өз еркіммен келдім. Қандай тапсырма болса да орындауға дайынмын.
Осы тұста «Әлия» әні орындалады. Экранда Әлия ескерткіштерінің слайдтары көрсетіліп, қысқаша мәлімет беріледі.
Тарихи дерек және тағзым
Марапатталған батырлар
Кеңестік шығыс әйелдері арасында алғашқылардың бірі болып «Ленин ордені» және «Алтын жұлдыз» медалімен марапатталған қазақ қыздары:
- 100-атқыштар бригадасының пулеметшісі — Мәншүк Маметова
- 54-атқыштар бригадасының мергені — Әлия Молдағұлова
Әлияның соңғы ерлігі
Әлия Казачиха деревнясы үшін болған ұрыста асқан батылдық көрсетті. Жараланғанына қарамастан «Алға!» деп жауға қарсы шықты. Осы ұрыста ол оққа ұшты. Ол кезде Әлия 19 жасқа да толмаған еді.
Әлияның денесі осы елді мекендегі батыр жауынгерлер зиратына жерленді, ескерткіш орнатылды. Кейін оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Өзі оқыған мектепте Әлияға арналған арнайы бөлме бар.
Соғыстың құны (оқушы оқылымы)
Соғыстың құны — кесілген білек,
Соғыстың құны — тесілген жүрек,
Соғыстың құны — лаулаған орман,
Соғыстың құны — уланған арман,
Соғыстың құны — өртенген аспан,
Соғыстың құны — төгілген жас қан…
Ерлік туралы жолдар
Ару қыздар, алаулап от кешкендер,
Сыздап тұр-ау әлі күн оқ тескен жер.
Қаласыңдар мәңгілік ел есінде,
Ару қыздар, алаулап от кешкендер.
Біріктіріп үміті мен тілегін,
Біріктіріп барлық күшін, жігерін.
Ана үшін, бала үшін, жер үшін,
Жасқанбастан тосты оққа жүрегін.
Жеңіс күні: жад, құрмет, жауапкершілік
Жеңіс күні — адамзат аңсап күткен күн. 1418 тәулікке созылған азаттық күрестің айбынды нәтижесі. Бұл жеңіс оңай келген жоқ: соғысқа 35 миллионнан астам адам қатысып, 20 миллионнан астамы қаза тапты.
Оқушы оқылымы
Жеңіс келді қалама,
Жеңіс келді далама.
Жеңіс келді әке болып,
Жеңіс келді ән болып,
Келді ауылға сән-көрік.
Жеңіс келді, алақай,
Тоя жейтін нан болып!
Бұл тәрбие сағатының түйіні — ерлікті дәріптеу ғана емес, бейбіт өмірдің қадірін ұғындыру, елдік пен бірлікке адал болуға үндеу.