Қазақстанның ХҮІІІ ғасырдағы ғылымы мен білімі және мәдениетіСабақтың мақсаты
Сабақ тақырыбы
Қазақстанның XVIII ғасырдағы ғылымы мен білімі және мәдениеті
Сабақ түрі
Оқушылардың бастамашылдығына негізделген аралас сабақ.
Сабақ әдістері
- СТО технологияларының стратегиялары
- Топтық және интерактивті жұмыс
- Баяндау, сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
Суреттер мен сызбалар.
Пәнаралық байланыс
Қазақ әдебиеті, география.
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
XVIII ғасырдағы Қазақстандағы ғылымның, ағарту ісінің және мәдениеттің даму ерекшеліктері туралы түсінік қалыптастыру. Орыс және шетел ғалымдарының зерттеулері негізінде білім мен мәдениеттің адам өміріндегі рөлін көрсету.
2) Дамытушылық
Оқушылардың танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту; жауапкершілікке баулу; өз бетінше ізденуге және шешім қабылдауға үйрету.
3) Тәрбиелік
Білімді үздіксіз жетілдіруге, мақсат қойып соған ұмтылуға, әлеуметтік қарым-қатынасты мәдени түрде құруға тәрбиелеу.
Негізгі түсініктер
Бұл сабақта төмендегі ұғымдар тереңдетіліп қарастырылады: мәдениет, ғылым, ағарту ісі, патша әкімшілігінің қазақ халқын ағарту саласындағы мақсаттары, халықтың ағарту ісіне көзқарасы, шетел зерттеушілері, Қазақстанның табиғи байлығын зерттеудің маңызы, сондай-ақ экономиканың және мәдениеттің өзара ықпалы.
Кілт идея
XVIII ғасырдағы ғылыми-зерттеулер мен ағарту ісі қоғамның дүниетанымына әсер етіп, мәдени дамудың жаңа бағыттарын қалыптастырды.
Нені байқаймыз?
Ғылым, білім және мәдениет бір-бірін толықтырып, қоғамның дамуына ортақ негіз болады.
Нені түсіндіреміз?
Зерттеулер табиғи ресурстарды тануға ғана емес, экономикалық бағыттарды айқындауға да ықпал етті.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Топқа бөлу:
- 1-топ: Ғалымдар
- 2-топ: Ақындар
- 3-топ: Тарихшылар
- 4-топ: Сазгерлер
II. Ой қозғау
Тақырыпқа кіріспе сұрақтар арқылы оқушылардың бастапқы білімін белсендіру.
III. Үй тапсырмасы
«Тарихи сынақ хат» тапсырмасы арқылы білімді тексеру және нақтылау.
«Тарихи сынақ хат» (1-топ — Ғалымдар)
Қазақстанды ___ ғасырда зерттеудің алғашқы әрекеттері _______ есімімен байланысты. Ол өлке аумағын зерттейтін _____________ ұйымдастырудың және оның _____________ жасаудың бастамашысы болды. Қазақстанға жіберілген __________ экспедициялардың бірін академик ______________, зерттеуші ____________ басқарды. Оның __________ атты ____ бөлімнен тұратын еңбегі жарық көрді.
Кілт сөздер жинағы (2-топ — Ақындар)
- XVIII ғасыр
- Ауыз әдебиеті
- Ақындар мен жыраулар
- Бұқар жырау
- Замандас
- Қанжығалы Бөгенбай
Толықтыр (3-топ — Тарихшылар)
Қазақстанда кеңінен таралған ______________ әдебиет болмағандықтан, _______________ әдебиетінің __________________ деген жанры күшті дамыды. Оларда әдетте көпке белгілі ___________ адамдар туралы _________________ айтылатын. Қазақ қоғамында олар ерекше, зор __________________ бөленген. Әр рудың өз _________________ болған. Дәстүрлі __________________ өз тыңдаушыларын __________________ таныстыратын.
Кілт сөздер жинағы (4-топ — Сазгерлер)
- XVIII ғасыр
- Музыка өнері
- 20-дан астам
- Шертер, жетіген
- 13 жас
- Айтыс
- Жар-жар
- Жыр-дастандар
IV. Оқулықпен жұмыс
«XVIII ғасырдың соңында ашылған мектептер» тақырыбы бойынша мәтінмен жұмыс: негізгі ойды табу, деректерді іріктеу, қорытынды жасау.
Негізгі назар: мектептердің ашылу себептері, ағарту ісінің бағыттары және қоғамға ықпалы.
V. «Жорға» ойыны (сергіту сәті)
Қимыл-қозғалыс арқылы қысқа сергіту: назарды қайта шоғырландыру және жұмыс қарқынын сақтау.
VI. Сәйкестендір
Ұғымдар мен деректерді сәйкестендіру арқылы тақырыпты бекіту.
VII. Постер жасау
Топтар негізгі идеяларды визуалды түрде жинақтап, дәлелдер мен мысалдарды постерге түсіреді.
- Ғылым: зерттеу бағыттары, экспедициялар
- Ағарту: мектептер, білімнің таралуы
- Мәдениет: ауыз әдебиеті мен музыка
VIII. Кері байланыс
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған негізгі тұжырымдарын қысқаша айтады: «Мен білдім…», «Мен үшін маңызды болды…», «Келесіде білгім келеді…».
IX–X. Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
«Мектеп — білім бастауы» тақырыбында эссе жазып келу.
Бағалау
Топтық жұмысқа қатысуы, жауаптарының дәлдігі, постердің мазмұны мен ұсынылымы ескеріледі.