Мәтіннің түрлерімен таныстыру, сол арқылы оқушылардың байланыстырып сөйлеу дағдыларын қалыптастыру
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Оқушыларды мәтіннің түрлерімен таныстыру, соның негізінде байланыстырып сөйлеу дағдыларын қалыптастыру. Мәтін түрлерін бір-бірінен ажыратып, оларды табуға және құрастыруға машықтандыру.
Тәрбиелік
Тазалыққа, ұқыптылыққа, білімге құштарлыққа, өзара достық пен қамқорлыққа тәрбиелеу; табиғатты аялауға баулу.
Дамытушылық
Сөздік қорын молайту, ауызекі және жазба тілін жетілдіру; логикалық ойлау мен шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал ету.
Сабақ барысы
Бұл сабақ жоспарында ұйымдастыру кезеңінен бастап, үй тапсырмасын тексеру, жаңа тақырыпты ойын арқылы ашу, мәтін құрастыру, сергіту сәті және қорытынды бағалауға дейінгі қадамдар бірізді берілген.
Алғашқы ұйымдастыру
Оқушылардың қатысуын және оқу құралдарын тексеру. Сыныпты сабаққа жұмылдыру үшін қысқа психологиялық дайындық өткізіледі.
Мынау менің жүрегім, бәрі осыдан басталған.
Мынау басым ақылды, бәрін осы басқарған.
Мынау менің оң қолым, мынау менің сол қолым — барлық істі атқарған.
Одан кейін үй тапсырмасының орындалуына назар аудару ұсынылады.
Үй тапсырмасын тексеру
Дидактикалық карточкадағы тапсырманы оқушылар кезекпен шығып ауызша айтып береді. Жұмыстар бағаланып, белсенділік мадақталады.
Жаңа сабақ
1) Өткенді еске түсіру: «Құрастыр» ойыны
Тақырыпқа кіріспе ретінде жұмбақ шешіледі және дүниетану пәнімен байланыс жасалады.
Жұмбақ
Қалпағы бар дөңгелек,
Сары гүлмен қоршалған.
Қарай-қарай күнге ерек,
Мойны талып шаршаған.
Жауабы: Күнбағыс
Оқушылар күнбағыс туралы білетіндерін айтады: ол шөптекті өсімдік; әдемі сары гүлі, ортасында қара дәндері, жасыл сабағы мен жапырағы бар. Дәні пайдалы, одан тағам және май алынады. Күнге қарай бұрылып тұратындықтан «күнбағыс» деп аталады.
Күнбағыс бөліктерінің артындағы сұрақтар
- Мәтін дегеніміз не?
- Қандай сөйлемдер мәтін құрайды?
- Мәтіннің қандай бөліктері болады?
- Мәтіннің бөліктері қалай жазылады?
Балалар сұрақтарға жауап бере отырып, тақтада күнбағыс суретін толық құрастырады. Бұл кейінгі тапсырмаларға тірек болады.
2) Мәтін құрастыру: бөліктерді реттеу
Қима қағаздардағы мәтін бөліктерін дұрыс ретімен орналастырып, тұтас мәтін құрастыру тапсырмасы орындалады. Алдымен бір оқушы компьютердегі бөліктерді орналастырады, кейін басқа оқушылар тақтада қима қағаздармен құрастырады. Қате болса, оқушыларға өздері түзетуге мүмкіндік беріледі.
Мен 2-сыныпта оқимын. Бізге Айман апай сабақ береді. Біздің оқитын сыныбымыз кең, жарық. Төбесі биік, қабырғалары аппақ. Біз сыныпты таза ұстаймыз. Өйткені ол біздің екінші үйіміз. Мұны балалардың бәрі жақсы түсінеді.
Осыдан кейін тірек-сызба арқылы мәтін түрлерінің анықтамасы беріледі (слайд көмегімен). Оқушылар анықтаманы өздері айтып, есте сақтайды. 199-жаттығудан пайымдау мәтіні көшіріліп жазылады (өз бетінше жұмыс).
3) Көркем жазу
Жазу дағдысын бекітуге арналған қысқа көркем жазу жұмысы орындалады.
4) Сергіту сәті
Би билейміз қимылды ән.
Иілеміз оңға бір, иілеміз солға бір.
Бір анда, бір мұнда — өзіңді өзің айнала.
Бас, аяқты топ-топ-топ,
Шапалақта хоп-хоп-хоп.
Бір анда, бір мұнда — өзіңді өзің айнала.
Басымызды иеміз, би билейміз, күлеміз,
Бір анда, бір мұнда — өзіңді өзің айнала.
5) Өлеңмен жұмыс: М. Жұмабаев
Сергіту сәтінен кейін «адамның қай шағында уайымсыз ойнап, шаттанып жүретіні» туралы ой қозғап, 200-жаттығуға дайындық жасалады. Өлең оқылып, автордың портреті көрсетіледі. М. Жұмабаев туралы бұрынғы білім еске түсіріліп, мәтіннің негізгі ойы анықталады.
Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайраты,
Қырандай күшті қанатты,
Мен жастарға сенемін.
200-жаттығудың соңғы екі жолы жатқа жазылады.
6) Әңгіме құрастыру: «Күнбағыс»
Сабақ басында құрастырылған күнбағыс тірек ретінде қайта қолданылады. 201-жаттығудағы тірек сөздерді пайдаланып, оқушылар әңгіме құрастырады (өзіндік жұмыс). Бір оқушы тақтада мәтінді құрастырып жазады.
Қорытынды және бекіту
Сабақ сұрақ-жауап арқылы қорытындыланып, негізгі ұғымдар бекітіледі.
- Бүгін сабақта немен таныстық?
- Мәтіннің қандай түрлері болады?
- Мәтіннің бөліктері қалай жазылады?
- 201-жаттығудағы «Күнбағыс» мәтіні қай түрге жатады?
Соңында оқушыларды достыққа, мейірімге шақырып, белсенді қатысқандар мадақталады, барлығы бағаланады. Естелік ретінде күнбағыс бейнесі сыйға тартылады.
Үй тапсырмасы
- Ережені есте сақтап, жаттау.
- 202-жаттығуды орындау.
Негізгі акцент
Мәтінді тану, бөліктерін анықтау және түрлерін ажырату.
Ойын арқылы үйрену
Күнбағыс құрастыру тапсырмалары сұраққа жауап беруге ынталандырады.
Шығармашылық жұмыс
Тірек сөздермен әңгіме құрастыру — байланыстырып сөйлеуді дамытады.