Сиыр
Сабақ туралы мәлімет
Сабақтың тақырыбы
Сиыр. Жуан дауысты дыбыстар.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Көрнекі құралдар
- Проектор
- Тірек сызба
- Суреттер, буклеттер
- Слайд материалдары
Мақсаты
- Мәтінді оқыту арқылы оқушылардың білімін қалыптастыру.
- Ауызша және жазбаша тілін, сөздік қорын, байланыстырып сөйлеу дағдысын дамыту.
- Шығармашылыққа баулу, ұқыптылыққа, жинақылыққа, сауатты әрі көркем жазуға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа назар аударту, сыныптың дайындығын тексеру, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.
II. Өткен материалды қайталау (білімді тексеру)
Оқушылардың төрт түлік туралы түсінігін және бұрынғы білімін сұрақ-жауап арқылы пысықтау.
Сұрақтар
- Біз қазір қандай тарауды оқып жатырмыз?
- Төрт түлікке қандай мал жатады?
- Олардың қайсысы туралы сабақта айттық?
- Буклеттегі суреттерге қарап, қандай ой айта аламыз?
- Осы жануарларға байланысты қандай өлең жолдарын білесіңдер?
- Түйе туралы не білесіңдер?
- Жылқының төлі қалай аталады? (Боз бие, құлыншақ)
- Қойдың төлі қалай аталады? (Қошақан)
- Төлдерін қалай атаймыз және оларды қалай шақырамыз?
III. Мақсат қою кезеңі
Оқушылармен бірге бүгінгі сабақтың бағытын анықтау: сиыр туралы мәтінмен жұмыс және жуан дауысты дыбыстарды қайталау.
IV. Жаңа сабақ
Жұмбақ арқылы тақырыпты ашу
Балалар бүгін бізге сабаққа қонақ келеді. Кім екенін жұмбақтың шешуінен табайық:
Екі айнасы бар,
Екі найзасы бар,
Сыртылдаған тұяғы бар,
Бір желпуіш сияқты бар.
Жауабы: сиыр.
Әңгімелеу: сиыр туралы түсінік
Сиыр — момақан мал. Қазақ халқы үшін ол көбіне тұрмысқа қажет азықтың көзі болған: ет, сүт, айран, қаймақ, май, құрт, ірімшік. Кейде көшке де, егіске де пайдаланылған.
Дәстүрлі танымда сиырды киімге жаратпаған, қонаққа сыйға тарта бермеген, ал түсінде көрсе ауыртпалық деп жорыған. Тілдік қолданыста да сиырға қатысты теңеулер кездеседі: епетейсіз, икемсіз әрі денелі адамды «сиырдай», сөйлемейтін адамды «аузын буған өгіздей» деп айту сияқты тіркестер бар.
Соған қарамастан сиыр — үйдің берекесі, айран-сүттің көзі, бала-шағаның асыраушысы ретінде қадірлі мал саналған. «Сиыры жоқ үй — асы жұтаң үй» деген ұғым да болған.
Жасына қарай атаулары
Сиыр түлігі жасына қарай былай аталады:
Тіл білімі бөлімі: жуан дауысты дыбыстар
Алфавитте 42 әріп бар.
Әріптер 3 топқа бөлінеді: дауысты, дауыссыз, белгілер.
Дауысты дыбыстар жуан және жіңішке болып бөлінеді.
Жуан дауысты дыбыстар: а о ұ ы
Оқулықпен жұмыс: өлеңді мәнерлеп оқу
Өлеңді оқып, мағынасын талқылау және сиыр туралы ой қорыту.
Әукім, әукім сиырым,
Мүйізінің сүйірін.
Шүйгін жерге келгелі
Шығып кетті бүйірің.
Талқылау сұрағы
Өлеңде не туралы айтылған?
V. Жаңа материалды пысықтау және VII. Бекіту
Деңгейлік тапсырмалар үшін қызыл, жасыл, көк түстермен белгіленген карточкалар таратылады. Тапсырмалар мақал-мәтелдермен және түсіндірмелі жұмыс арқылы орындалады.
Мақал 1
Сиырдың сүті — тілінде.
Мақал 2
Малды бақсаң, сиыр бақ — сүт кетпейді шарадан.
Мақал 3
Сиырды теппейді — сүтті төкпейді.
Сабақты қорытындылау
Негізгі сұрақ
Сиырдың адамға қандай пайдасы бар?
- Азық береді: сүт және сүт өнімдері, ет.
- Тұрмыста қажет болғанда жұмыс күші ретінде де пайдаланылған.
- Үйдің берекесі, күнкөрістің бір тірегі саналған.
Төрт түлікке қатысты таным
Бабаларымыз төрт түлікке ерекше мән берген. Ол — ас-ауқаттың, көліктің, тұрмыстық қажет пен байлықтың көзі. Сондықтан қазақ халқы амандасқанда «мал-жан аман ба?» деп сұрасқан. Малдың қасиетін, бабын, күтімін ұрпақтан ұрпаққа үйретіп отырған.
Кері байланыс және ынталандыру
Оқушылардың белсенділігі атап өтіледі. Сабақ соңында сыйлық ретінде Milky Way шоколады мен бояуға арналған суреттер таратылады.
Рефлексия
- Сабақ толық түсінікті болса, бөтелкенің сыртқы қағазын көк түске бояу.
- Түсінбеген жерлері болса, қызыл түске бояу.
Үй тапсырмасы және бағалау
- Үй тапсырмасы: мұғалімнің нұсқауы бойынша.
- Бағалау: сабақтағы жауап, оқу мәнері және тапсырма орындауына қарай.