Экожүйенің маңызын қарастыру
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл материал Генерал С. Қ. Нұрмағамбетов атындағы Жас ұлан республикалық мектебінің 9-сыныбына арналған биология сабағының жоспарын сипаттайды. Сабақтың авторы — биология пәнінің мұғалімі Байтуова Тұрсынай Төлегетайқызы.
Тақырып: Энергия ағымы және қоректік тізбектер. Экожүйелердің өнімдері мен қасиеттері. Өздігінен реттелу.
Сынып: 9
Оқу мақсаттары
-
Энергия ағымы және қоректік тізбектер ұғымын меңгеру.
-
Агроценоздар туралы толық түсінік қалыптастыру.
-
Экожүйелердің негізгі сипаттары мен ерекшеліктерін таныстыру.
Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық және тренинг
Сабақ сәлемдесуден басталып, ұландар ортаға шақырылады. Одан кейін қысқа тренинг өткізіледі: оқушылар екі адамнан жұптасып, құшақтасқан күйде бір-бірінің арқасына ақ парақты қойып сурет салады. Суретті салып жатқанын өзі көрмейді. Соңында жұптар салған суреттерін бір-біріне сыйға тартады.
Топқа бөлу
Оқушылар ұқсас суреттеріне қарай топтарға бөлінеді. Сынып құрамы бойынша (тоғыз ұлан) топтық жұмыс ұйымдастырылады.
Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен таныстыру
Мұғалім сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын нақтылап, күтілетін нәтижелерді түсіндіреді.
Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы сұралады, негізгі ұғымдар бойынша қысқаша қорытынды жасалады.
Жаңа сабақтың мазмұны
АКТ арқылы жұмыс
Мұғалім интерактивті тақта арқылы тапсырмаларды көрсетеді. Оқушылар мәтінді оқып, талдайды; топ ішінде бір-біріне түсіндіріп, өзара пікір алмасады. Тақырып оқулықпен байланыстырыла қарастырылады.
Оқулық бөлімі: 9-сынып биология оқулығы, 285–290-беттер
Диалогтік оқыту: сұрақтар мен талқылау
-
Блиц-турнир: «Биоценология ғылымы нені зерттейді?»
-
«Неліктен біртекті биоценоздардың қандай табиғат белдеулеріне тән екенін айта аласыз?»
Негізгі ұғымдар: сөздіктермен жұмыс
Оқушылар негізгі терминдерді анықтап, мағынасын нақтылайды және мысалдар келтіреді.
Бірлестік
Экожүйе
Биогеоценоз
Қоректік тізбек
Автотрофты
Гетеротрофты
Эдификатор
Фитофаг
Ой толғаныс және бекіту
Деңгейлік тапсырмалар (А, В, С)
Мәтін соңындағы А, В, С деңгейлік жаттығулар орындалады. Тапсырмалар оқушылардың түсіну деңгейін айқындап, талдау мен салыстыру дағдыларын дамытады.
Талқылау: биоценоз құрылымы
Түрлік құрылым
Түрлер саны, басым түрлер, әртүрлілік деңгейі бойынша сипаттау.
Кеңістіктік құрылым
Қабаттылық, таралу ерекшелігі, тіршілік орталарының айырмашылығын көрсету.
Сергіту сәті және бейнематериал
Қысқа сергіту жаттығуы орындалады. Одан кейін бейнероликтен үзінді көрсетіліп, көрген материал негізінде қысқаша пікір алмасу жүргізіледі.
Ю. Одум көзқарасын талдау
Эколог Ю. Одумның экожүйе туралы тұжырымдары талданып, экожүйенің тұрақтылығы мен өздігінен реттелуі ұғымдары нақты мысалдармен байланыстырылып қарастырылады.
Топтық жұмыс және бағалау
Кластер құрастыру
Топтар «Экожүйе» ұғымына кластер құрастырады: негізгі құрамдас бөліктерін, байланыстарын, энергия мен зат айналымын сызба арқылы көрсетеді. Сызба-суреттер негізінде топтар өз жұмыстарын ауызша қорғайды.
Бағалау: «Бағдаршам» әдісі
Сабақ барысында оқушылар өз түсіну деңгейін «Бағдаршам» әдісі арқылы көрсетеді: толық түсіндім, жартылай түсіндім немесе қосымша түсіндіру қажет.
Қорытынды
Сабақ соңында экожүйенің маңызы жинақталып, энергия ағымы мен қоректік тізбектердің табиғи жүйелердің тұрақтылығына әсері қорытындыланады. Оқушылардың шығармашылық қабілеті мен ойлау дағдылары тапсырмалар арқылы бағаланады.