Жетім әңгімесін түсіндіру
Сабақ туралы мәлімет
- Өңірі
- Атырау облысы, Индер ауданы, Жарсуат ауылы
- Мектебі
- Махамбет атындағы орта мектеп
- Мұғалім
- Сұлтанғалиева Үміткен Байтұрсынқызы (бастауыш сынып)
- Сабақ тақырыбы
- Мұхтар Әуезов — «Жетім»
- Сабақ түрі
- Жаңа сабақ
- Оқыту әдісі
- Дамыта оқыту
Көрнекіліктер
- М. Әуезовтің портреті
- Бүктемелер мен суреттер
- Интерактивті тақта
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларды қазақтың ұлы жазушысы, әдебиет зерттеушісі, драматург және қоғам қайраткері Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылығымен таныстыру; «Жетім» әңгімесінің мазмұнын ашу.
Дамытушылық
Әдеби шығармаға қызығушылықты арттыру, жазушыға деген құрмет сезімін қалыптастыру; оқушылардың жан-жақты ойлау, болжау және пікір айту дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Адамгершілікке, мейірімділікке тәрбиелеу; қатігездік пен немқұрайдылықтан аулақ болуға бағыттау.
Сабақтың құрылымы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
- Психологиялық дайындық жүргізу.
II. Үй тапсырмасын тексеру
Тақырып: Әліби Жангелдин мен Амангелді Иманов туралы естелік. Сынып үш қатарға бөлініп, әр қатарға жеке сұрақ қойылады.
1-қатар
Әліби Жангелдин туралы не білесіңдер?
2-қатар
Амангелді Имановқа мінездеме беріңдер.
3-қатар
Амангелдінің батыр болуына қандай жағдайлар әсер етті деп ойлайсыңдар?
Қысқаша анықтама: Әліби Жангелдин (1884–1953)
Қазіргі Қостанай облысы аумағында дүниеге келген. Қазақтың белгілі қоғам қайраткері. Кеңес үкіметі орнағаннан кейін мемлекеттік деңгейде түрлі басшылық қызметтер атқарған.
Мінездеме: Амангелді Иманов
Өте ширақ, сергек, ортада ақжарқын болуға ұмтылған. Салт атпен жүруді ұнатқан. Аса мерген аңшы болған. Қайратты, қайсар мінезді. Ән-күйді, өлең-жырды қадірлеген.
Талқылау: Батырлыққа әсер еткен себептер
Амангелдінің батыр болып қалыптасуына атасына еліктеуі, жігері мен еңбекқорлығы, намысшылдығы әсер еткен. Сонымен қатар патша өкіметінің халыққа жасаған зорлық-зомбылығы оның ерік-жігерін шыңдаған деп қорытынды жасауға болады.
III. Жаңа сабақ
1) Кіріспе сұрақтар
- Қандай қазақ ақын-жазушыларын білесіңдер?
- М. Әуезов туралы не білесіңдер?
- М. Әуезовтің қандай әңгіме-шығармаларымен таныстыңдар?
2) Автор туралы қысқаша мәлімет
Интерактивті тақта арқылы жазушының суреті көрсетіліп, өмірі туралы қысқаша мәлімет беріледі.
Мұхтар Әуезов (1897–1961) — қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданында дүниеге келген. Қазақтың ұлы жазушысы, әдебиет зерттеушісі, драматург және қоғам қайраткері. Абайтану ғылымының негізін қалауға үлес қосып, қазақ әдебиеті тарихына өлшеусіз қызмет етті. Әлемге әйгілі «Абай жолы» роман-эпопеясы — ұлт руханиятының асыл мұрасы.
Балаларға арналған шығармалары
«Көксерек», «Жетім», «Қорғансыздың күні» және т.б.
3) Тақырыпқа ой қозғау
- «Жетім» деген сөзді естігенде көз алдарыңа не елестейді?
- Бұл сөздің мағынасын қалай түсінесіңдер?
Осы талқылаудан кейін мұғалім «Жетім» әңгімесінің негізгі мазмұны мен идеясына кіріспе жасайды.
4) Оқулықпен жұмыс
а) Әңгімені бес бөлікке бөліп оқу: әр бөлімнен кейін оқушылар оқиғаның ары қарай қалай өрбитінін болжап, өз нұсқаларын ұсынады.
ә) Өз бетінше оқуды ұйымдастыру.
б) Сөздікпен жұмыс (түсініксіз сөздер мен тіркестердің мағынасын ашу).
5) Сұрақ-жауап арқылы қорытындылау
- М. Әуезов кім?
- Әңгімедегі Қасымның тағдыры неліктен қиын болды?
- «Жетім» атауынан басқа қандай ат қояр едіңдер?
- Мәтіннен Қасымның әжесінен айырылған тұсын тауып, оқыңдар.
- Исаға қандай мінездеме бересіңдер?
Тәрбиелік түйін:
Қатігездік пен мейірімсіздіктен аулақ болу, адамға жанашырлықпен қарау.
6) «Бес жол» өлең құрастыру
1) Зат есім (1 сөз)
Қасым.
2) Сын есім (2 сөз)
Қайғылы, мұңлы.
3) Етістік (3 сөз)
Жылайды, қайғырады, сағынады.
4) Түйін (4 сөз)
Жетім деген — ауыр сөз.
5) Синоним
Тұлдыр.
Қосымша ой: «Жетімнің күйін ешкімге бермесін» деген тілек арқылы оқушылар мейірім мен жанашырлық құндылықтарын бекітеді.
7) Сабақты қорытындылау (ой жинақтау)
Мектептегі «Шапағат» қоры, елімізде балаларға көрсетіліп жатқан қамқорлық және әлі де қолдауды қажет ететін жандар туралы әңгіме өрбітіледі. Оқушылар өз ой-пікірлерін айтып, нақты мысалдар келтіреді.
IV. Бағалау
Оқушылардың оқу белсенділігі, сұрақтарға жауап беруі, болжам айтуы және шығармашылық тапсырмадағы жұмысы негізінде бағаланады.
V. Үй тапсырмасы
Мұхтар Әуезовтің «Жетім» әңгімесін оқып, мазмұнын айтып келу.