Азамат соғысы болған жылдар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға ЖЭС-ке көшудің қажеттілігін, оның табыстары мен қиындықтарын түсіндіру.

Дамытушылық

Топпен жұмыс істеу, пікір білдіру, өзгенің пікірін тыңдау дағдыларын қалыптастыру; қосымша ізденіске бағыт беру және ой-өрісті дамыту.

Тәрбиелілік

Ел экономикасының дамуына үлес қосуға ұмтылдыру, жауапкершілік пен адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу.
  • Сабаққа дайындығын тексеру, назарын сабаққа аудару.
  • Топқа бөлу.

II. Үй тапсырмасын сұрау: «Әскери коммунизм»

«Зымыран сұрақтар»: маңызды жеті сұрақ

  1. 1) Азамат соғысы болған жылдар?
    1918–1920 жылдар.
  2. 2) Азық-түлік салғырты енгізілген жыл?
    1919 жыл, қаңтар.
  3. 3) 1919 жылы «Төңкеріс және қазақтар» мақаласын жазған кім?
    А. Байтұрсынов.
  4. 4) Әскери коммунизм кезеңіндегі шаралардың бірі?
    Еңбек армияларын құру.
  5. 5) Азамат соғысы кезінде Қарағандыда көмір өндіру қанша есеге қысқарды?
    5 есеге.
  6. 6) Азамат соғысының басталуында үлкен рөл атқарған бүлік?
    Чехословак корпусының бүлігі.
  7. 7) Мемлекетке 6 млн пұтқа жуық астық тапсырған облыстар?
    Қостанай, Ақмола, Семей.

III. Жаңа сабақ

Жоспар

  1. Ауыл шаруашылығындағы жағдай және халықтың әлеуметтік тұрмысы.
  2. ЖЭС-ке көшу қажеттігі, оның ерекшеліктері мен қиындықтары.
  3. ЖЭС-тің нәтижелері.
  4. Шаруаларды жаппай ұжымдастыру және отырықшыландыру.

Ауыл шаруашылығының ахуалы (1920-жылдардың басы)

Егіс көлемі
−20%

Егіс көлемі айтарлықтай қысқарды.

Астық өнімі
3 есе азайды

Түсім күрт төмендеді.

Мал басы
−35%

1916 жылмен салыстырғанда кеміді.

1920-жылдардың басында ауыл шаруашылығы ауыр дағдарысты бастан кешірді: егіс көлемі 20%-ға қысқарып, астық өнімділігі үш есеге азайды. Ауыл шаруашылық құрал-саймандары әбден тозды.

1916 жылмен салыстырғанда республика бойынша мал басы 35%-ға дейін кеміді. Мұның бәрі қазақ шаруаларының күйзеліске ұшырауына әкелді.

Елде азық-түлік пен тұтыну тауарлары сияқты күнделікті тұрмысқа қажетті бұйымдар жетіспеді. Осыған байланысты РК(б)П-ның X съезінен кейін азық-түлік салығын іске асыру тетіктері біртіндеп жетілдіріле бастады.

Тарихи диктант

  1. 1916 жылмен салыстырғанда 1920-жылдардың бас кезінде республика бойынша мал басы 35%-ға дейін кеміді.
  2. 1928 жылы шамамен 45 млн мал болса, ол он есеге азайып, 4,5 млн-ға дейін кеміді.
  3. 1931–1933 жылдары аштық болып, қуаңшылық күшейді. Ашаршылық жылдары Қазақстандағы қазақ халқының тең жартысына дейін жуығы, шамамен 2 млн адам қырылды.