Азамат соғысы болған жылдар
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға ЖЭС-ке көшудің қажеттілігін, оның табыстары мен қиындықтарын түсіндіру.
Дамытушылық
Топпен жұмыс істеу, пікір білдіру, өзгенің пікірін тыңдау дағдыларын қалыптастыру; қосымша ізденіске бағыт беру және ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелілік
Ел экономикасының дамуына үлес қосуға ұмтылдыру, жауапкершілік пен адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу.
- Сабаққа дайындығын тексеру, назарын сабаққа аудару.
- Топқа бөлу.
II. Үй тапсырмасын сұрау: «Әскери коммунизм»
«Зымыран сұрақтар»: маңызды жеті сұрақ
-
1) Азамат соғысы болған жылдар?
1918–1920 жылдар.
-
2) Азық-түлік салғырты енгізілген жыл?
1919 жыл, қаңтар.
-
3) 1919 жылы «Төңкеріс және қазақтар» мақаласын жазған кім?
А. Байтұрсынов.
-
4) Әскери коммунизм кезеңіндегі шаралардың бірі?
Еңбек армияларын құру.
-
5) Азамат соғысы кезінде Қарағандыда көмір өндіру қанша есеге қысқарды?
5 есеге.
-
6) Азамат соғысының басталуында үлкен рөл атқарған бүлік?
Чехословак корпусының бүлігі.
-
7) Мемлекетке 6 млн пұтқа жуық астық тапсырған облыстар?
Қостанай, Ақмола, Семей.
III. Жаңа сабақ
Жоспар
- Ауыл шаруашылығындағы жағдай және халықтың әлеуметтік тұрмысы.
- ЖЭС-ке көшу қажеттігі, оның ерекшеліктері мен қиындықтары.
- ЖЭС-тің нәтижелері.
- Шаруаларды жаппай ұжымдастыру және отырықшыландыру.
Ауыл шаруашылығының ахуалы (1920-жылдардың басы)
Егіс көлемі айтарлықтай қысқарды.
Түсім күрт төмендеді.
1916 жылмен салыстырғанда кеміді.
1920-жылдардың басында ауыл шаруашылығы ауыр дағдарысты бастан кешірді: егіс көлемі 20%-ға қысқарып, астық өнімділігі үш есеге азайды. Ауыл шаруашылық құрал-саймандары әбден тозды.
1916 жылмен салыстырғанда республика бойынша мал басы 35%-ға дейін кеміді. Мұның бәрі қазақ шаруаларының күйзеліске ұшырауына әкелді.
Елде азық-түлік пен тұтыну тауарлары сияқты күнделікті тұрмысқа қажетті бұйымдар жетіспеді. Осыған байланысты РК(б)П-ның X съезінен кейін азық-түлік салығын іске асыру тетіктері біртіндеп жетілдіріле бастады.
Тарихи диктант
- 1916 жылмен салыстырғанда 1920-жылдардың бас кезінде республика бойынша мал басы 35%-ға дейін кеміді.
- 1928 жылы шамамен 45 млн мал болса, ол он есеге азайып, 4,5 млн-ға дейін кеміді.
- 1931–1933 жылдары аштық болып, қуаңшылық күшейді. Ашаршылық жылдары Қазақстандағы қазақ халқының тең жартысына дейін жуығы, шамамен 2 млн адам қырылды.