Өмірлерің алда
Атырау қаласы • №23 орта мектеп
Орыс тілі пәнінің мұғалімі: Бозжигитова Ляззат Қонақбаевна
Бала Сұлтаннан бастау алған тұлға
Мақсаты
- Қазақстанның тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың өмір жолы, туған-өскен, оқып білім алған және қызмет еткен жерлері туралы мәлімет беру.
- Елбасының өмір жолын үлгі ете отырып, Отанын сүюге, азаматтық ұстанымға, ержүректілікке және патриоттық сезімге тәрбиелеу.
- Оқушы жүрегінде Елбасына деген құрмет пен сүйіспеншілік сезімін ояту.
Көрнекілігі
Материалдар
Слайдтар, үнтаспа, шарлар, суреттер, буклеттер
Фильм
«Балалық шағымның аспаны» (2011)
Жүргізілу барысы
Мұғалім сөзі
Біздің Президентіміз — Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев. Мемлекетті басқару — машақаты көп, бірақ мәртебелі міндет. Көшбасшы басқарған елдің еңсесі биік, халқының ынтымағы берік болады.
Тәуелсіздігімізді алғаннан кейін халықтың басын біріктіріп, Н.Ә. Назарбаев тұңғыш Елбасы болды. Елбасының бастамаларымен Қазақстан әлемге танылды: еліміз елдігін көрсетті, ерлігін танытты.
Егемендікке қол жеткізген тұста «өз алдымызға дербес мемлекет бола аламыз ба?» деп күмәнданғандар да болған. Алайда ар-намысты ту еткен Елбасымыз бен ел үшін еңбек еткен азаматтардың табандылығы бізді бүгінгі бейбіт күнге жеткізді.
Ендеше, бүгінгі кездесуде Нұрсұлтан Әбішұлының балалық және жастық шағына дейінгі өміріне тоқталамыз. Өйткені сіздер қазір мектеп қабырғасындасыздар: алда — үлкен өмір, мақсат пен таңдау. Ел мақтанышына айналған тұлғаның өмір жолы — баршамызға үлгі.
Есімнің мәні мен балалыққа қатысты аңыз
Нұрсұлтан Әбішұлының дүниеге келуі туралы халық арасында ерекше әңгіме айтылады: ата-анасы көптен бала көтермей, әулие басына түнеп, Алладан сәби тілеген екен. Сол түні анасы түсінде теңіздің түбінен күміс мылтық тауып алғанын көреді. Бұл — баланың болашағы жарқын, үлкен жетістікке жететінінің нышаны ретінде қабылданған.
Айтуларынша, сәби дүниеге келген күні нөсер жаңбыр жауған. «Нұр жауды» деп ырымдап, есімін Нұрсұлтан қойған.
Фильм туралы қысқаша
«Балалық шағымның аспаны» — режиссёр Рүстем Әбдірашев түсірген, Нұрсұлтан Назарбаевтың балалық және жастық шағын қамтитын көркем фильм. Бұл — көпсериялы «Көшбасшы жолы» киноэпопеясының алғашқы бөлімі.
2011 жылғы 7 сәуірде фильмнің тұсаукесері Астана қаласындағы Қазақстан орталық концерт залында өтті.
Бала кезінде «Сұлтан» атанған Нұрсұлтан Әбішұлы ұшқыш болуды армандаған. Мектепті бітірер тұста Киевтегі азаматтық авиация институтына түсуге мүмкіндік болғанымен, тағдыр оны басқа бағытқа жетелейді.
Топтық жұмыс форматы
Оқушыларға мәтін таратылады. Әр топ мәтінді мұқият оқып, негізгі ойларды бөліп алып, басқа топтарға түсіндіріп береді. Осылайша барлығы Қазақстанның тұңғыш Президентінің балалық, жасөспірім және жастық шағы туралы жүйелі түрде танысады.
Жасөспірім шағы
Нұрсұлтан мектепте тек өз сыныбының ғана емес, бүкіл мектептің үздік оқушыларының бірі болды. Сабақты зор ынта-ықыласпен оқып, туған-туыстары әкелген кітаптарды түгел оқуға ұмтылды. Әсіресе, көне аңыздар мен ата-бабалардың наным-сенімдері туралы үлкендердің әңгімесін сүйіп тыңдайтын.
Қаскелеңдегі мектептің оқу ісі меңгерушісі Сейітхан Исаев оның білімге құштарлығын, зеректігі мен алғырлығын ерте байқайды: ол сабақты ұйып тыңдап, оқу бағдарламасынан тыс сұрақтар қойып, мұғалімнің әр сөзіне мән беретін.
Негізгі ерекшелігі
Дербестік және жетекшілікке тұрақты ұмтылыс
Қарым-қатынасы
Ортамен тез тіл табысып, ұйытқы бола білу
Қос қыры
Әзілқой, ән айтуға бейім, әрі прагматикалық ойлау
Мектепті тәмамдап, 18 жасқа таяған шағында Нұрсұлтан қатарластарының арасында терең білімімен, ой-өрісінің кеңдігімен көзге түсті. Тынымсыз еңбек пен спортпен жүйелі айналысу оны шыңдап, жинақы да жігерлі тұлға ретінде қалыптастырды.
Теміртаудағы металлургия комбинаты құрылысына комсомол жастарды жинап жатқанын естіген соң, ол металлург болуға бел буды. Отбасындағы үлкен ұл ретінде ата-анасына материалдық тұрғыдан көмектесуді мақсат етті.
Теміртауға келгеннен кейін ол Украинадағы Днепродзержинск қаласында, Днепр металлургия комбинаты жанындағы кәсіптік-техникалық училищеге жіберілді. Нұрсұлтан домнашылар тобына қабылданып, спортта да өзін дәлелдеді: 1959 жылы ВЦСПС ұйымдастырған жарыста жеңімпаз атанып, училищені аяқтағанда металлург мамандығын игерумен қатар, Украинаның спорт шебері дәрежесіне жетті.
Табандылығының арқасында барлық пәнді үздік меңгеріп, біліктілік емтихандарынан жоғары баға алып, домна пешінің сегізінші разрядты екінші горновойы куәлігін иеленді.
Жастық шағы
Теміртауға қайта оралған соң Нұрсұлтан Назарбаев өмірбаянының жалынды кезеңі басталды. 1960 жылы 3 шілдеде Қазақстан мен Орталық Азиядағы алғашқы домна пеші іске қосылды. Бұл күн Қазақстан Магниткасы атанған Қарағанды металлургия зауытының (Қармет) құрылған күні ретінде тарихта қалды.
Жас металлург тәжірибелі шеберлермен бірге алғашқы шойын қорытуды бастан өткерді. Ол құю машинасының шойыншысы, домна пешінің горновойы, домна цехының диспетчері, газшысы секілді бірнеше тектес мамандықты игерді.
Еңбектің шынайы сынағы
Жұмыс өте ауыр еді: аптап ыстық пен қиындыққа шыдамай, кейбір жастардың есінен танып қалатын кездері болған. Көпшілігі төзе алмай кетсе, ол бәріне шыдауға бекінді және сол сөзінде тұрды.
Жиырма жасында жалақысының жартысын әкесіне жіберіп, жас балалардың қажеттілігіне жұмсауын өтініп отырғаны оның жауапкершілігін аңғартады. Алдыңғы қатарлы жұмысшы, комсомол мүшесі ретінде ол жиі іссапарларға жіберіліп, өндіріс үздігі ретінде таныла бастады.
Партия қатарына өткеннен кейін цех парторгы болып сайланды. Зауыттың жолдамасымен Қарағанды политехникалық институтына түсіп, кейін Теміртаудағы зауыт-вузда білімін жалғастырып, инженер-металлург дипломын алды. Жұбайы Сара Алпысқызы Назарбаева да 1967 жылы осы оқу орнын бітіріп, экономист мамандығын иеленді.
1969 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев Теміртаудағы партиялық және комсомолдық жұмысқа ауысуға келісіп, ұйымдастырушылық қабілетін жаңа қырынан көрсетті. Оны жақыннан танығандар оның адамдарды ұмытпайтын, түпкі мәніне үңілетін, сұхбаттасушыны мұқият тыңдап, түсінуге тырысатын қасиетін жиі атап өтеді.
Болашақты бастап берген бала шақ
Нұрсұлтан Назарбаевтың туған жері, кіндік қаны тамған кіші Отаны — Алматы іргесіндегі Қаскелең өңірі, оған жалғас Шамалған ауылы және Үшқоңырдың тауы мен жайлауы. Болашақ Президенттің балалық шағы осы мекендерде өтті.
Туған жер, балалық шақ, бала күнгі достар — әрдайым адамның жүрегіндегі ең қымбат ұғымдар. Нұрсұлтан Әбішұлы да туған ауылына мүмкіндігінше жиі барып, сыныптас-жолдастарымен байланысын үзбегені айтылады.
Сыныптасының естелігі: Нүсіпхан Нұрмағанбетұлы
Зейнеткер • Шамалған ауылы
Нүсіпхан Нұрмағанбетұлының айтуынша, Нұрсұлтан сабақты өте жақсы оқыған, зейінді әрі зерек болған. Балалар ойнап кетсе, Сұлтан қолынан кітап түсірмей, үнемі оқуға ден қойған.
Ол салмақты, ұстамды, қақ-соққа араласпайтын бала ретінде сипатталады. Тіпті бала болса да, үлкендер тарапынан сый-құрметке ие болғаны айтылады.
Қатал мінезді мұғалім Қарасаев Жылқыбай сыныпқа шулап кірген балаларды ұрса отырып, Нұрсұлтанның сабырмен партада отырғанын ерекше атап өткен екен.
Естелік: Шара Қатубаева
Зейнеткер • Шамалған ауылы
Шара Қатубаева Үшқоңырда мектеп болмағандықтан, 5–6 сыныптарды Шамалғанда Әбіш ағалардың қолында оқығанын айтады. Үй ішінде Нұрсұлтанды «Сұлтан» деп атаған.
Оның айтуынша, Сұлтан еңбекқор болған: қар күреу, отын жару, бақша жұмыстары сияқты шаруаның ауырын мойнына алып, сонымен қатар үздік оқуға да үлгерген. Қарапайым, кішіпейіл, мейірімді, қайсар мінезі ерте байқалған.
Сабақты бірге дайындағанда есептің жауабын көшіртіп бермей, шешу жолын түсіндіріп отырғаны — оның ұстаздыққа тән сабырын, білімді жүйелеуге қабілетін көрсетеді. Көп оқыған: қазақ және орыс әдебиетіне бірдей қызыққан.
Пікірлесу (талқылау сұрақтары)
Сұрақтар
- Президенттің өмірінен қандай деректер білдіңдер?
- Қандай тұстары ерекше әсер қалдырды?
- Өз бойыңнан ұқсас қасиеттерді байқайсың ба?
- Қандай жеке қасиеттерін үлгі еткің келеді?
- Бала кезінен көрінген қасиеттерін атап, талқылаңдар.
Тақтаға жазылатын негізгі қасиеттер
Қорытынды бөлім
«Балалық шағымның аспаны» көркем фильмінен үзінді көрсетіледі. Сонымен бірге балалық, жасөспірім және жастық шағына қатысты фотосуреттер ұсынылады.
«Автор орындығы»
Әр оқушы орындыққа отырып, бүгінгі шарадан қандай ой түйгенін және өміріне нені үлгі ететінін ашық айтады.
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Біз — тәуелсіз еліміздің намысын қорғайтын, бүгінімізді ертеңімен жалғайтын, қазақ елінің болашағы үшін жауап беретін ұрпақ екенімізді сезінеміз.
Ән
«Елім менің» (сөзі: Н. Назарбаев, әні: Б. Тілеуханов)