Қазақша рефераттар

Сөйлем құрастыру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Тақырып

Қарама-қарсы мәндес сөздер

Сабақтың түрі

Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілдер

  • Сын тұрғысынан ойлау
  • Ойын
  • Әңгімелеу
  • Сұрақ-жауап

Көрнекіліктер

  • Кесте
  • Нұсқа түрлі суреттер

Мақсат-міндеттер

Білімділік

Қарама-қарсы мәндес сөздерді ажырата білуге ықпал ету, сөз және оның мағынасы туралы түсінікті кеңейту.

Дамытушылық

Ойды тұжырымдап еркін айтуға, сөздік қорды байытып, байланыстырып сөйлеуге дағдыландыру; шығармашылыққа жетелеу.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа, адалдыққа баулу; эстетикалық талғамды арттыру.

Сабақтың барысы

Бұл жоспар оқушылардың қарама-қарсы мәндес сөздерді (антонимдерді) тануын, қолдануын және сөйлеу мәдениетін дамытуға бағытталған.

1) Психологиялық дайындық

Ынтымақтастық атмосферасы

Оқушылар шеңбер құрып, бір-біріне жылы лебіз, жақсы тілектер айтады.

2) Үй тапсырмасын қорытындылау

Ойын арқылы қайталау

Ойын: «Көршім қайда?» (синонимдерді табу)

Ас — ?

Бала — ?

Қария — ?

Ержүрек — ?

Мейман — ?

Ескерту: оқушылар әр сөзге мағыналас сөзді тауып, неге солай таңдағанын қысқаша дәлелдейді.

3) Ой ашар

Мақал-мәтелдер арқылы тақырыпқа шығу
Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
Батыр бір рет өледі, қорқақ мың рет өледі.
Балаң жақсы болса, жердің үсті жақсы. Балаң жаман болса, жердің асты жақсы.

Қорытынды сұрақ

Мақал-мәтелдерде қандай сөздер бір-біріне қарсы мағына береді? Осы арқылы бүгінгі тақырып ашылады: қарама-қарсы мәндес сөздер.

4) Кестемен жұмыс

Талдау және салыстыру
Сөз (мағынасына қарай) Мәндес сөздер Қарсы мәндес сөздер Көп мағыналы сөздер
Мысалдар арқылы анықтау Синоним Антоним Полисемия

Сұрақ: өткен сабақта сөз мағынасының қай түрімен таныстық? Оқушылар ережені айтып, мысалмен талдап, талқылайды.

5) Топқа бөлу

Қарама-қарсы ұғымдар бойынша

Мақал ішінен қарама-қарсы ұғымды білдіретін сөздерді таңдап, сол негізде топтарға бөлінеді:

1-топ

«Достық» тобы

2-топ

«Батырлар» тобы

3-топ

«Жақсылар» тобы

6) Оқулықпен жұмыс

61-бет, 1-жаттығу

Жазылған сөздер оқытылады, мағынасы түсіндіріледі, қарама-қарсы мәндес жұптары анықталады.

7) Ойын: «Телефон»

Жылдамдық және дәлдік

Оқушылар бір-біріне қарама-қарсы мәндес сөздерді айтады. Кейін сол сөздермен сөйлем құрастырады.

8) Сергіту сәті

Қимыл-қозғалыс арқылы бекіту

Қолымызды созамыз,

Алға-артқа бәріміз.

Оң аяқ пен сол аяқ

Секіреді жылдам-ақ.

Негізгі қарсы мәндес тіркестер: алға — артқа, оң — сол.

9) Топпен жұмыс

Фразеологизмдер және мағына

Ортақ мақсат

  1. Фразеологиялық тіркестерді табу.
  2. Сөздердің мағыналық түрін ажырату.
  3. Мағынасын түсіндіру.
  4. Сөйлем құрастыру.
  5. Қорытынды жасау.

1-топ

Бала Мұхтар далаға шығуға жүрексінді. «Осы шіркінді қайтемін?» — деп бас десе, құлақ дейді.

2-топ

Бүгін Жамал кәрі ата-әжесінің қолын жылы суға салып отыр. Кенен Әзірбаев қолы қысқа болғандықтан «Бозторғай» әнін шығарған.

3-топ

Заттарым жоғалып, қолым кесіліп отыр. Ол бір тәулік нәр татпай, әбден ашыққан соң, жүрек жалғаудың жолын іздеді.

10) Шығармашылық жұмыс

Тіл дамыту

Берілген сөз тіркестерінен мағыналы, сауатты сөйлемдер құрастыру.

11) Ойын: «Жақсы — жаман»

Сипаттау және дәлелдеу

Оқушылар түрлі түсті суреттерді немесе таныс заттарды таңдап, олардың жақсы және жаман қасиеттерін сипаттап айтады. Жауаптар бір-бірін қайталамауы керек.

Назар аударатын ұғым

Қарама-қарсы мән: жақсы — жаман.

12) Ой қорыту

Жүйелеу

Тақырыпты жинақтау үшін Венн диаграммасы толтырылады.

13) Үй тапсырмасы

Бекіту

Үй тапсырмасы сынып деңгейіне сай беріліп, келесі сабақта тексеріледі.

14) Бағалау

Өзін-өзі бағалау

Оқушылар өз жұмыстарын семантикалық карта арқылы бағалайды.

Негізгі ұғым

Қарама-қарсы мәндес сөздер — мағыналары бір-біріне қарсы келетін сөздер. Мысалы: жақсы — жаман, алға — артқа, оң — сол.