Математика және физика журналдары

Электронды көбейту кестесі және оның тиімділігі

Үстіміздегі ғасыр — жеке тұлғаны қалыптастыру, ізгілендіру және дамыту ғасыры. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру жүйесінің басты міндеті ретінде ұлттық құндылықтарды негізге ала отырып, жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алуға қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру және халықаралық ғаламдық желілерге шығу атап көрсетілген.

Бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін мектеп ұстаздары күнделікті ізденіс арқылы жаңалықтар мен өзгерістерді тиімді қабылдап, әртүрлі әдіс-тәсілдерді орнымен қолдана білуі қажет. Оқытудың заманауи технологиялары, ең алдымен, оқушылардың өз бетінше білім алу дағдыларын қалыптастыруға бағытталады. Мұғалім ақпараттық және техникалық құралдарды сауатты пайдалану арқылы оқушының терең білім алуына жағдай жасайды.

Негізгі бағыт

Оқушының өз бетінше білім алуын қолдау және оқу әрекетін белсенді ету.

Тәсіл

Компьютерлік қолдаумен дәстүрлі әдістемені толықтыру және дербес жұмысты ұйымдастыру.

Нәтиже

Қызығушылықтың артуы, есте сақтаудың күшеюі және өздігінен бақылауға үйрену.

Мәселенің өзектілігі: математика мен ақпараттық технологияның тоғысуы

Қазіргі кезеңдегі ақпараттық технологиялар әрбір оқушының оқу үдерісінде шығармашылық қабілетін дамытуға нақты мүмкіндік береді. Әсіресе математиканы оқытуды компьютерлендіру — оқу үдерісін ұйымдастырудағы маңызды бағыттардың бірі. Математиканы оқыту әдістемесі оқушының тұлғалық қалыптасуына ықпал етіп, дүниетанымы мен интеллектін дамытуға қажетті білім мен іскерлікті қалыптастыруға бағытталады.

Дәстүрлі әдістемені компьютерлік қолдаумен толықтыру жақсы нәтиже беретіні тәжірибеде дәлелденіп келеді. Зерттеушілер пікіріне сүйенсек, компьютерлік технология оқушылардың өз бетінше дербес жұмыстарын ұйымдастыруға қолайлы жағдай туғызады. Ақпараттық технологияны педагогикалық тұрғыдан дұрыс қолдану оқушының жадына, эмоциясына, ынтасына, қызығушылығына әсер етіп, интеллектуалдық мүмкіндіктерін күшейтеді.

Жоба идеясы

3-сынып оқушылары үшін көбейту кестесін «құрғақ жаттау» тәсілінен гөрі, белсенді әрекет арқылы есте сақтауға көмектесетін электрондық құрал дайындап, оны қолдану нәтижесін баяндау.

Электрондық құралдың мақсаты

Әрбір баланың өз бетінше жұмыс жасап, нәтижеге ұмтылуын қалыптастыру.
Математика пәніне қызығушылықты арттыру.
Мұғалім мен ата-анаға көмекші құрал ұсыну.

Құрылымы және жұмыс логикасы

Электрондық құрал көбейту кестесіндегі кез келген санды таңдап, оған қатысты қайталау, білімді бекіту және пысықтау әрекеттерін орындауға мүмкіндік береді. Тапсырмалар стандартқа сай міндетті деңгейде меңгеруге бағытталған.

Басты мәзір

«Автор», «Жұмыс жасау алгоритмі», «Бастау» батырмалары берілген. «Бастау» арқылы 2–9 сандарының бірін таңдап, сәйкес жұмыс алаңына өтеді.

Жұмыс формасы

Таңдалған санға байланысты «Қайталаймын», «Білемін», «Көмек», «Тазала», «Шығу» батырмалары ұсынылады.

Ерекшеліктері (оқушыға ыңғайлы мүмкіндіктер)

Интерактивті байланыс және жедел кері байланыс

Жауап енгізу арқылы жұмыс қарқынды жүргізіледі. Қате кеткен жағдайда оны тез түзетуге болады.

Ақпаратты жылдам алу

Көбейтінді қосылғыштар арқылы түсіндіріліп, көрнекі суреттермен безендіріледі.

Өзіндік және автоматты бақылау

Нәтиже бойынша өзін-өзі бақылауға және қажет түзетулер енгізуге мүмкіндік береді.

«Қайталаймын», «Білемін», «Көмек» мүмкіндіктері

Қайталаймын

Таңдалған санға қатысты мәні көрсетілмеген көбейтінділер беріледі. Оқушы ұяшықты шерту арқылы дұрыс мәнін көріп, қайталау жасайды.

Білемін

Оқушы көбейту кестесінің мәндерін пернетақтадан енгізеді. Дұрыс жауап көк түспен, қате жауап қызыл түспен белгіленеді.

Көмек

Қате жауапты түзету үшін түсіндірме береді: сәйкес ұяшықты таңдап, сурет және дыбыс арқылы түсіндіруі бар материалға өтеді (PowerPoint).

Психологиялық жайлылық қағидасы

Компьютерлік оқытуда қате жауап оқушыға кері әсер етпеуі тиіс. Сондықтан қате жауапқа түсініктеме беріліп, қателікті түзету жолдары («Көмек» және «Қайталаймын») ұсынылады.

«Тазала» және тапсырмалар бөлімі

Оқушының өзін-өзі жетілдіруге ұмтылысын қалыптастыру үшін «Тазала» батырмасы қарастырылған: енгізілген жауаптардың барлығы өшіріліп, қайтадан орындауға мүмкіндік туады.

«Тапсырма» батырмасы арқылы келесі формаға өтіп, үш түрлі есеп шығарылады. Егер бос ұяшыққа енгізілген сан дұрыс болса «Дұрыс», дұрыс болмаса «Дұрыс емес» деген белгі беріледі. Оқушы ұяшықты тазалап, жауабын қайта енгізе алады.

4 саны бойынша тапсырмаларға мысал

№1: 4 × □ = 32

№2: 4 × 7 = 4 × □ + □

№3: Салыстырыңдар: 4 × 4 □ 4 × 3

Тәжірибе нәтижесі

Әрине, мұғалім 3-сынып оқушыларына көбейту кестесін дәстүрлі технологиялар арқылы да толық меңгерте алады. Дегенмен электрондық құралды қолдану оқушының тез үйренуіне, өз бетінше жұмыс жасауына және қайталау арқылы берік есте сақтауына елеулі ықпал етеді. Құралды үй компьютерімен пайдаланып, ата-ананың бақылауымен жұмыс істеуге де болады. Бұл — мұғалім үшін де, ата-ана үшін де көмекші құрал.

Бақылау қорытындысы

Өткен оқу жылындағы эксперименттік бақылау бойынша оқушылардың қызығушылығы артқаны, тапсырмаларға тез бейімделгені, әрекетті қайталау барысында есте сақтау қабілеті күшейгені байқалды. Бастауыш сынып мұғалімдерінің пікірінше, оқушылардың 91%-ы өз бетінше жұмыс жасап, нәтижеге жылдам жеткен. Қалған 9%-ы мұғалімнің немесе ата-ананың көмегімен көбейту кестесін меңгерген.

Сапалық көрсеткіштер (бақылау негізінде)

Кесте мәтіндегі сипаттамаларды ықшамдап, түсінікті түрде ұсынады.

Көрсеткіш	Дәстүрлі үйрету	Электронды құрал
Оқушылардың қызығушылығы	Тұрақсыз болуы мүмкін	Жоғары, интерактив арқылы күшейеді
Уақытты тиімді пайдалану	Қайталауға көп уақыт кетеді	Жедел тексеру және түзету мүмкіндігі бар
Есте сақтау қабілеті	Жаттау басым	Көрнекілік, дыбыс, әрекет арқылы бекітіледі
Өз бетінше жұмыс жасауға бейімделуі	Мұғалім жетекшілігі жиі қажет	Өзіндік бақылау мен «Көмек» арқылы дербестік артады

Қорытынды

Оқытудың жаңа педагогикалық технологияларын жүзеге асыру оқушының шығармашылық әлеуетін дамытуға мүмкіндік береді: ол өз бетімен танымдық және эксперименттік-зерттеушілік қызметті меңгереді, оқу мәдениеті қалыптасады. Білім — қоғамды алға бастайтын негізгі күш. Қазақстанның өсіп-өркендеуі мен өркениетті дүниеде өзіндік орын алуы ұлттық білім жүйесінің деңгейі мен даму бағытына тікелей байланысты.

Ұсынылған электронды көбейту кестесі ақпараттық технологияны оқу үдерісіне белсенді енгізуге бағытталған тиімді құралдардың бірі бола алады деп санаймын.

Пайдаланылған әдебиеттер

Динисламов Ж. Visual Basic ортасында программалау. Қызылорда, 2004.
Информатика негіздері журналы: 2009 №5; 2009 №2; 2010 №2; 2011 №2.
Математика және физика журналдары.
Математика оқулығы (3-сынып).