Қазақша рефераттар

Өткізгіште электр тогының бар болуы үшін қажетті шарттар

ШҚО, Катонқарағай ауданы • Берел орта мектебі

Физика пәні мұғалімі: Абенева Гульдариға

Пән: Физика және астрономия

Сынып: 10

Тақырыбы: Толық тізбек үшін Ом заңы

Сабақ типі: Жаңа сабақ

Сабақ түрі: Өз бетімен білім алу

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

Оқушыларға толық тізбек үшін Ом заңын меңгерту, оны тізбек бөлігі үшін Ом заңынан ажырата алуына көмектесу және қорытынды жасай білу дағдысын қалыптастыру.

2) Тәрбиелік

Толық тізбек үшін Ом заңын түсіндіру арқылы ұқыптылыққа, техникалық қауіпсіздік ережелерін сақтауға және ойын анық жеткізе білуге тәрбиелеу.

3) Дамытушылық

Логикалық есептеу дағдыларын дамыту, сабаққа қызығушылықты арттыру, ой-өріс пен дүниетанымды кеңейту.

Әдістер, көрнекілік және пәнаралық байланыс

Сабақтың әдістері

  • Сұрақ–жауап
  • Көрнекілік, баяндау, әңгімелеу
  • Тәжірибе жасау
  • Сызба бойынша жұмыс
  • Деңгейлік тапсырма арқылы есеп шығару
  • Тақтамен жұмыс

Көрнекілігі

  • Ток көзі
  • Шам
  • Кедергі (резистор)
  • Сызбалар, кестелер, суреттер
  • Интерактивті тақта

Пәнаралық байланыс

  • Математика
  • Сызу
  • Дене шынықтыру

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

«Білімдіден сөз тыңдасаң, күш тасыр, Үйренгенді желге ұшырмай, іске асыр.»

— Махмұт Қашқари

Тапсырма:

Сурет салу және бір-біріне тілек айту.

Топ ережесі

  • Әркімнің ойы құнды.
  • Бір-бірімізді тыңдаймыз.
  • Әр мүше бүгінгі сабаққа белсенді қатысады.

II. Үй жұмысын тексеру (Зерттеушілер елі)

Оқушылар өткізгіштерді параллель жалғау бойынша тізбек құрастырады, формулаларын жазады және тәжірибе нәтижесіне сүйеніп есеп шығарады.

Ой қозғау: «Қайталау – оқу анасы»

Сұрақ–жауап арқылы негізгі ұғымдар еске түсіріледі:

  • Электр тогы дегеніміз не?
  • Өткізгіште токтың пайда болуы үшін қандай шарттар қажет?
  • Қандай құрылғыларды ток көздері деп атайды? Ток көздеріне нелер жатады?
  • Электр қозғаушы күш (ЭҚК) дегеніміз не? Өлшем бірлігі қандай?
  • Ток күші деген не? Өлшем бірлігі қандай?
  • Тізбектің бөлігі үшін Ом заңын тұжырымда.
  • Өткізгіштің кедергісі неге және қалай тәуелді?
  • Токтың әсерлері қандай?
  • Өткізгіш тізбек берілген: тізбек неден тұрады? Қатесін анықта.

Жылдам есептер

  • U = 6 В, R = 2 Ом болса, I = ? (I = 3 А)
  • Q = 20 Кл заряд 10 с ішінде өтсе, I = ? (I = 2 А)

Жаңа сабақ (Зияткерлер елі)

Оқушылар топқа бөлінеді. Мұғалім тұйық тізбектегі процесті қарастырады: ЭҚК-і бар ток көзі, оның ішкі кедергісі r, сыртқы тұтынушының кедергісі R және K кілті бар.

Негізгі идея

Кілтті тұйықтағанда тізбекпен ток күші I өтеді. ЭҚК есебінен ток көзінде электр өрісі пайда болып, ол зарядты сыртқы және ішкі тізбек бойынша қозғалтады.

Энергияның сақталу заңы бойынша:

qε = UR·q + Ur·q

ε = UR + Ur

Демек, ЭҚК тізбектің сыртқы және ішкі бөліктеріндегі кернеу түсуінің қосындысына тең.

Толық тізбек үшін Ом заңы

UR = IR, Ur = Ir болғандықтан:

I = ε / (R + r)

Оқылуы: тұйық тізбектегі ток күші ток көзінің ЭҚК шамасына тура пропорционал, ал тізбектің толық кедергісіне (R + r) кері пропорционал.

Екі шекті жағдай

1) R ≫ r болғанда

Сыртқы кедергі ішкі кедергіден әлдеқайда үлкен болса, онда:

I ≈ ε / R

ε ≈ IR

Яғни сыртқы тізбектегі кернеу шамамен ток көзінің ЭҚК-іне тең болады.

2) R = 0 (қысқа тұйықталу)

Сыртқы тізбектің кедергісі нөлге тең болса:

I = ε / r = Imax

Бұл құбылыс қысқа тұйықталу деп аталады: ток күші ең үлкен мәнге жетеді, ал сыртқы тізбектегі кернеу түсуі нөлге ұмтылады. Мұндай жағдайда ток көзінің істен шығу қаупі жоғары екенін есте сақтау қажет.

Бекіту сұрақтары

  • Қандай тізбек тұйық тізбек деп аталады?
  • Тұйық тізбектегі ток қандай заңға бағынады?
  • Толық тізбек үшін Ом заңы мен тізбек бөлігі үшін Ом заңының физикалық мәніндегі айырмашылық қандай?
  • Толық тізбек үшін Ом заңының екі шекті жағдайын ата.
  • Қысқа тұйықталу кезінде үйдегі шамдар неге сөніп қалады?

V. Есеп шығару (Зерделілер елі)

19-жаттығу, 2-есеп: бір оқушы тақтада орындайды, қалғандары өз бетімен жұмыс жасайды.

Ойын

«5 тік кімге бұйырады?» ойыны арқылы білім бекітіледі.

VIII. Бағалау (Зейінділер елі)

Оқушылардың белсенділігі, жауаптарының дәлдігі және есеп шығару барысы бойынша бағаланады.

VII. Үйге тапсырма

  • §9, 5-тармақ
  • 19-жаттығу – 3
  • №806, №807, №808 есептері

IX. Қорытынды және рефлексия

Оқушылар бүгінгі сабақта толық тізбек үшін Ом заңының мағынасын, формуласын және қысқа тұйықталудың физикалық мәнін қорытындылайды. Сабақ соңында қысқаша рефлексия жасалады.

Толық нұсқасын жүктеу Слайдын жүктеу

Ескерту: Сілтемелер үлгі ретінде берілген (href мәнін нақты файл сілтемелерімен ауыстыру қажет).