Қазақша рефераттар

Программа синтаксисі

Тақырып

Программалау — алгоритмді формальді түрде орындаудың тәсілі.

Қарастырылатын ұғымдар: тілдің алфавиті, программа синтаксисі, арифметикалық амалдардың жазылу ережелері.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға Паскаль құрылымы бойынша білімді меңгерту.

Дамытушылық

Оқушылардың ақпараттық-технологиялық ойлау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік

Оқушыларды программалық сауаттылыққа тәрбиелеу.

Сабақ туралы мәлімет

Сабақтың түрі

Аралас сабақ.

Сабақтың әдістері

  • Баяндау
  • Сұрақ-жауап
  • Практикалық жұмыс
  • Бейнеәдіс
  • Ойын элементтері

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта, компьютерлер, электронды оқулық.

Сабақтың барысы

I

Ұйымдастыру бөлімі

Сынып оқушыларын түгендеп, орындарына отырғызып, сабақты бастау.

II

Үй тапсырмасын тексеру

Жұмыс дәптері (үлгілік сұрақтар)

  • ... дегеніміз — берілген ... пайдаланып, қажетті ... жүзеге асыратын ... орындау ережесі.
  • Алгоритм қасиеттері: 1) ... 2) ... 3) ... 4) ...
  • Алгоритмдік тіл — орындалатын ..., амалдарды ... және ... арналған, өз ... кейбір ... пайдаланатын ... мен ... жүйесі.
  • Алгоритмдік тіл элементтері: 1) ... 2) ... 3) ... 4) ... 5) ... 6) ...
III

Жаңа сабақ

Программалау тілі ұғымы

Алгоритмдерді және алгоритмдік тілде құрылған амалдар тізбегін компьютерге түсінікті командалар мәтіні түрінде жазуға арналған жасанды тілдерді программалау тілдері деп атайды.

Паскаль программасының құрылымы

Turbo Pascal бағдарламасында тақырыпты (program ...) жазбай кетуге болады. Дегенмен Паскаль тіліндегі кез келген программа әдетте үш негізгі бөліктен тұрады: тақырып, сипаттау бөлімі және begin мен end сөздерімен қоршалған операторлар бөлімі.

Сипаттау бөлімі толық болғанда 7 бөлімнен тұрады:

  1. Кітапханалық модульдер тізімі (uses)
  2. Белгілерді сипаттау (label)
  3. Тұрақтыларды сипаттау (const)
  4. Мәліметтер типін сипаттау (type)
  5. Айнымалыларды сипаттау (var)
  6. Процедураларды сипаттау (procedure)
  7. Функцияларды сипаттау (function)

Синтаксис кілтсөздері

  • program — программаның аты
  • label — белгілер бөлімі
  • const — константалар бөлімі
  • type — типтер бөлімі
  • var — айнымалылар бөлімі
  • procedure, function — ішкі программалар
  • begin — операторлар бөлімі
  • end — аяқталуы

Тілдің алфавиті

Программа элементтерін құруға болатын символдар жиыны: әріптер, цифрлар және арнайы белгілер.

  • Атаулар (идентификаторлар)
  • Цифрлар
  • Айыру белгілері
  • Арнайы символдар

Арифметикалық және логикалық амалдар

Арифметикалық амалдар

  • Қосу (+)
  • Азайту (-)
  • Көбейту (*)
  • Бөлу (/)
  • DIV — бөлудің бүтін бөлігі
  • MOD — бөлуден қалған қалдық

Логикалық амалдар

  • AND — және
  • OR — немесе
  • NOT — емес
  • XOR — арифметикалық немесе
  • SHL — биттер тізбегін солға ығыстыру
  • SHR — биттер тізбегін оңға ығыстыру

DIV және MOD мысалдары

11 DIV 5 = 2
123 DIV 4 = 30
10 DIV 3 = 3
17 DIV 5 = 3
10 MOD 5 = 0
11 MOD 5 = 1
31 MOD 16 = 15

Мысал: үш санның қосындысын табу

Төмендегі кодта үш бүтін сан енгізіліп, олардың қосындысы есептеледі.

program Sum;
var
  a, b, c: integer;
  n: integer;
begin
  readln(a, b, c);
  n := a + b + c;
  writeln(n);
end.
IV

Есептер шығару

DIV / MOD бойынша тапсырмалар

  • 20 div 10 = 2
  • 10 div 2 = 5
  • 18 div 3 * 5 = 1
  • 185 div 90 = 2
  • (45 + 5) mod 42 = 0
  • 35 div 12 + 45 mod 11 = 3
  • (17 + 5) div 11 + 57 mod 24 = 11
  • (28 + 12) div 124 - 142 mod 3

Ескерту: бастапқы мәтінде кейбір өрнектердің бөлгіш/көбейткіштері түсіп қалған. Мұнда берілгендері мәтінге барынша жақын етіп түзетілді.

Өрнектерді программалау тілінде жазу

1) 10a + 12b

10 * a + 12 * b

2) 22a² + 18ab³

22 * a * a + 18 * a * b * b * b

3) Күрделі өрнектер (үлгі)

(3 * x * x + 4 * x * x * x * x)

(10 * a * a + 5 * a * a)

(x * x + x * x * x)

(18 * a * a - 15 * a * a)

Программалау тапсырмалары

  1. Ньютонның екінші заңын программалау.
  2. Бүтін A санының квадрат түбірін табу.
  3. Нақты A және B сандарының квадраттарының қосындысын табу.
  4. Радиусы R-ге тең дөңгелектің ауданын табу.
V

Электронды оқулықпен жұмыс

Электронды оқулықтағы тапсырмаларды орындау.

VI

Тест тапсырмалары

Тақырып бойынша қысқа тест орындау.

VII

Сабақты бекіту (сұрақтар)

  1. Паскаль тілінде программа неше бөліктен тұрады?
  2. DIV және MOD не үшін қолданылады?
  3. var бөлімінің қызметі қандай?
  4. const бөлімінің қызметі қандай?
  5. read операторының қызметі қандай?
  6. write/writeln операторының қызметі қандай?
VIII

Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау: сабақтағы белсенділік пен тапсырмаларды орындау нәтижесіне қарай.

Үйге тапсырма: тақырыпты оқу және аралас программа құрып келу.