Қазақша рефераттар

Әлкей зерек бала

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Автор және мектеп

Орал қаласы, Қаратөбе ауданы, Төлен негізгі орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі — Марден Үміт Айшуаққызы.

Тақырып

«Менің атым Қожа» — Бердібек Соқпақбаев.

Мақсаты мен күтілетін нәтижелер

Сабақтың мақсаты

  • Бердібек Соқпақбаевтың шығармашылығымен таныстыру.

Пәндік нәтиже

  • Мәтіннің мазмұны мен идеясы арқылы баланың шындыққа көзқарасын қалыптастыру.
  • Сыни ойлау дағдысын дамыту.

Жүйелі іс-әрекет нәтижесі

  • Мәтін бойынша талдау жасап, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Тұлғалық нәтиже

  1. Мәтіннің көңіл күйін және автор көзқарасын танып білу қабілетін жетілдіру.
  2. Көркем сөйлеу тілін, ойды жеткізу мәдениетін және шығармашылық қиялды дамыту.
  3. Қоршаған ортаға мейірімділікпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Түрі мен әдістері

  • Сабақ түрі: пікірсайыс.
  • Әдісі: жүйелеу, талдау.

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта.
  • Б. Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» кітабы.
  • Мәтін желісі бойынша салынған сюжетті суреттер.
  • Абдолла Қарсақбаев түсірген фильмнен үзінді және автордың фотосуреті.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық тренинг

— Балалар, бүгінгі көңіл күйлерің қандай?

— Тамаша!

— Біз қандай баламыз?

Жабырқауды білмейміз,

Жалқаулықты сүймейміз.

Біз — талапты жас ұлан,

Үлгі аламыз жақсыдан.

Топқа бөлу

  • I топ — Әдептілік
  • II топ — Ұқыптылық
  • III топ — Алғыр
  • IV топ — Тапқыр

Бұл атаулар «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» тақырыбындағы бөліммен сабақтас және оқушылардың бойындағы жақсы қасиеттерді айқындауға бағытталған.

Топ ережелері және бағалау

  • Тәртіп
  • Тыныштық
  • Талап
  • Бір-бірімізді тыңдау

Бағалау тәсілдері: түрлі стакандар арқылы және «2 жұлдыз, 1 ұсыныс».

Бүгінгі сабақта тапсырмалар суреттерден мозайка құрастыру арқылы орындалады: әр бөлікте тапсырма бар, ал сабақ соңында толық нәтиже көрінеді.

2) Үй тапсырмасын тексеру және сұрақтарға жауап

Үй тапсырмасын айту (4 оқушы)

  • 1 топ: «Әлкей — зерек бала»
  • 2 топ: «Ауыл балаларының серуені»
  • 3 топ: «Кешкісін үй сыртындағы ақсақалдардың демалысы»
  • 4 топ: «Оқымысты бала атануы»

Топтарға сұрақтар

1 топ

— Әлкейдің сүйікті ісі қандай?

Қорытынды: Әлкей кітап оқуды сүйікті ісіне айналдырған.

2 топ

— Адам 4–5 жасынан бастап кітап оқи алады дегенге сенесіңдер ме?

Талдау және байланыс

3 топ

— Әлкейдің бойындағы қандай жақсы қасиеттерді байқадыңдар?

Қорытынды: зерек, ертегіні ұнатады, ұйып тыңдайды, жырды әндетеді, кітапты жақсы көреді.

4 топ

— Біздің сыныптағы кітапқұмар бала кім деп ойлайсыңдар?

Жауаптар тыңдалған соң, мозайканың бірінші бөлігі ілінеді.

3) Жаңа сабақ

I. Қызығушылықты ояту (ой қозғау)

2-тапсырма: бейнетаспаны тамашалау және сұрақтарға жауап беру.

  • Бұл қандай фильм?
  • Фильм кім туралы?
  • Қожа қандай бала?
  • Одан жақсы адам шығады деп ойлайсыңдар ма?

II. Мағынаны тану

Көптеген фильмдер белгілі бір жазушының шығармасы негізінде түсіріледі. Бүгінгі қаралған фильм — Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» шығармасы бойынша түсірілген. Фильм режиссері — Абдолла Қарсақбаев.

Оқушыларға үйден автор туралы мәлімет жинақтап келу тапсырылған.

Бердібек Соқпақбаев туралы (оқушы дерегі)

Бердібек Соқпақбаев (1924–1991) — 15 қазанда Алматы облысы Нарынқол ауылында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын, кейін Мәскеуде Жоғары әдеби курсты тәмамдаған. Бірнеше жыл ауыл мектебінде мұғалім болған.

«Қазақ әдебиеті» газетінде, «Балдырған» журналында, Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында қызмет атқарған. Қазақстан Жазушылар одағында балалар әдебиеті бойынша әдеби кеңесші болған.

Шығармашылық жолын өлеңмен бастап, 1950 жылы «Бұлақ» атты жыр жинағын шығарған. Кейін балалар мен жасөспірімдерге арналған 20-дан астам әңгіме, повесть, роман жазды. Танымал туындылары: «Менің атым Қожа», «Балалық шаққа саяхат», «Бозтөбеде бір қыз бар», «Өлгендер қайтып келмейді», «Қайдасың, Гауһар». Көптеген шығармалары әртүрлі тілдерге аударылып, сахнаға және экранға бейімделген.

1967 жылы Францияның Канн қаласында өткен балалар мен жасөспірімдерге арналған фильмдер фестивалінде «Менің атым Қожа» фильмі (сценарийі — Б. Соқпақбаев) арнаулы жүлдеге ие болған.

Абдолла Қарсақбаев туралы

Режиссер — фильмнің түсірілу барысын ұйымдастырып, көркемдік шешімін жасайтын негізгі тұлға.

Абдолла Қарсақбаев (1926–1983) — кинорежиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1978). Мәскеудегі Бүкілодақтық кинематография институтын (ВГИК) 1956 жылы бітірген.

1947–1983 жылдары «Қазақфильм» студиясында жұмыс істеп, «Ана мен бала», «Егер біздің бәріміз де...», «Қанатты сыйлық», «Менің атым Қожа», «Балалық шаққа саяхат» және бірқатар деректі фильмдерді қойған.

«Менің атым Қожа» фильмі 1964 жылы аймақтық байқауда және 1967 жылы Каннда өткен халықаралық фестивальде дипломға ие болған.

III. Дәптермен жұмыс

  • Күннің жадын жазу.
  • Тақырып: «Менің атым Қожа». Автор: Бердібек Соқпақбаев.
  • Көркем мәтіндегі жанрлық белгілер: диалог пен монолог.

Диалог

Екі немесе бірнеше адамның сөйлесуі.

Монолог

Кейіпкердің өз-өзіне қарата айтылатын ішкі ойы; қуаныш, реніш, күдік сияқты сезімдерін білдіретін толғаныс.

Монологты тереңірек түсіну үшін келесі тапсырмалар орындалады.

IV. Мәтінмен жұмыс

Мәтін төрт бөлікке бөлініп, іштей оқылады:

  1. Әр топ өз бөлігін оқып, талқылайды.
  2. Әр топ өз бөлімін басқа топтарға түсіндіреді.

V. Сөздікпен жұмыс

Қаулы
Жиналыстың шешімі.
Қия басу
Ешқайда бармаймын (бас тарту, қашқақтау мағынасында).

VI. Сергіту сәті

Фильмнің қызықты сәттерін тамашалау.

4) Шығармашылық тапсырмалар

I топ

Қожаға мінездеме беру.

II топ

Венн диаграммасы (Қожа және Сұлтан).

Қожа

Сенгіш, еліктегіш, алғыр.

Ұқсастығы

Екеуі де ұл бала.

Сұлтан

Темекі шегеді, айлакер, ұрлыққа бейім, тентек, сабақ оқымайды, жаман қылықтарға жақын.

III топ

Кеңестің қаулысы бойынша Қожаның бойындағы басты кемшіліктер:

  1. Тәртіпсіздік.
  2. Ұрыншақтық.
  3. Сабақ үстінде тыныш отырмау.
  4. Тас лақтыру.
  5. Сабақтан қалу және үнемі кешігу.

IV топ

Көрініс көрсету: мәтіннен диалогтерді тауып, рөлге бөліп сахналау.

Бағалау: «2 жұлдыз, 1 ұсыныс» әдісі.

Топтық жұмысты қорытындылау сұрақтары

  1. Қожаның жақсы адам боларына сенесіңдер ме?
  2. Қожаның орнында болсаң, өзің не істер едің?
  3. Араларыңда «Мен Қожаға ұқсаймын» дейтіндер бар ма?
  4. Адамның өзін-өзі сынауы оңай ма?

5) Қорытынды, рефлексия, бағалау және үй тапсырмасы

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Балалар, кейде іс-әрекеттерің Қожаға ұқсап кетсе де, өскенде әрқайсыңнан үлкен азамат шығады деп сенемін. Бірің Бердібек атаң сияқты жазушы, бірің ғұлама ғалым болып, ел үмітін ақтайтын Қазақстанның азаматтары атанасыңдар.

Рефлексия сұрақтары

  • Бердібек Соқпақбаев туралы не білдік?
  • Негізгі кейіпкер кім?
  • Монолог деген не?

Тапсырмаларды орындау барысында мозайка толық құрастырылып, нәтижесінде «Менің атым Қожа» кітабының алғашқы мұқабасы шығады. Шығарманы тереңірек тану үшін кітапханадан алып оқуға болады.

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар мадақталып, бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді түсініп оқу. Мәтіннен Қожаны қорғау сөздерін жазып келу.
  • 2008 жылы жарық көрген «Менің де атым Қожа» отбасылық комедиясы туралы қосымша мәлімет жинақтап келу.