Қазақша рефераттар

Сұрақ қоюшы топ

Сабақтың тақырыбы

Жүйке жүйесінің бөлімдері. Жұлынның құрылысы мен қызметі.

Білімділік

Жүйке жүйесінің бөлімдерін таныстыру. Жұлынның маңызы, құрылысы мен қызметі, сондай-ақ шартсыз рефлекстің рөлі туралы оқушылардың білімін қалыптастыру.

Дамытушылық

Логикалық ойлауды талап ететін тапсырмалар арқылы интеллектуалдық қабілеттерін дамыту; ой-өрісін кеңейту, танымдық белсенділігін арттыру, өз бетінше білім алу, саралау және қорытынды жасау дағдыларын жетілдіру.

Тәрбиелік

Салауатты өмір салтын ұстануға, денсаулықты күтуге және спортпен тұрақты шұғылдануға тәрбиелеу.

Сабақтың негізгі идеясы

  • Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.
  • Оқыту мен оқуда жаңа тәсілдерді қолдану.
  • Оқыту үшін бағалауды пайдалану.
  • Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.
  • Талантты және дарынды оқушылармен жұмысты жүйелеу.
  • АКТ құралдарын тиімді қолдану.

Құрал-жабдықтар және формат

Құрал-жабдықтар

  • Жүйке жасушалары мен ұлпаларына қатысты көрнекіліктер.
  • Жүйке жүйесінің бөлімдері мен жұлынның құрылысы көрсетілген кестелер.
  • Интерактивті тақта.

Сабақ типі және іс-әрекет түрлері

Сабақ типі: аралас.

  • Жеке жұмыс және топтық жұмыс.
  • Диалогтік әңгімелесу.
  • Оқулықтағы суреттер мен кестелер негізінде жұмыс дәптеріне тірек-сызбанұсқа құрастыру.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Топқа бөлу: оқушыларды 1, 2, 3, 4 сандары бойынша 4 топқа бөлу.

Тренинг: «Өзіңді және басқаларды тану»

«Бағалайтын қолшатыр»: ашылған қолшатырдың суретін салыңыз. Әр сымына көршіңізді сипаттайтын бір сөз жазыңыз (сым саны қанша болса, сөз саны да сонша болуы керек).

II. Үй тапсырмасы және қызығушылықты ояту

Ой шақыру

  1. Жаңа сөздерді еске түсіріп, дәптерге теріп жазыңдар. Әр сөз — 1 ұпай.
  2. Жазған сөздеріңе анықтама беріңдер. Әр жауап — 1 ұпай.

Негізгі ұғымдар (15 термин)

  • 1. Нейрон — жүйке жасушасы.
  • 2. Аксон — нейронның ұзын өсіндісі.
  • 3. Дендрит — нейронның қысқа өсіндісі.
  • 4. Рецепторлар — сезімтал жүйке ұштары (тітіркендіргішті қабылдайтын құрылымдар).
  • 5. Сұр зат — нейрон денелері мен қысқа өсінділердің (негізінен дендриттердің) шоғырлануы; ми мен жұлындағы сұр затты құрайды.
  • 6. Ақ зат — май қабығымен қапталған ұзын өсінділер (көбіне аксондар) жиынтығы.
  • 7. Сезімтал нейрондар — орталыққа тепкіш (афферентті) нейрондар.
  • 8. Қимыл-қозғалыс нейрондар — орталықтан тепкіш (эфферентті) нейрондар.
  • 9. Аралық нейрондар — өткізгіш, байланыстырушы нейрондар.
  • 10. Синапс — нейрондардың (немесе нейрон мен бұлшықет талшығының) түйісу аймағы.
  • 11. Медиатор — жүйке импульсін синапс арқылы жеткізетін химиялық зат.
  • 12. Биоэлектрлік ток — жүйке талшықтары бойымен таралатын жүйке импульстері (шамамен 0,5–120 м/с жылдамдықпен).
  • 13. Рефлекс — орталық жүйке жүйесі арқылы іске асатын және басқарылатын, сыртқы немесе ішкі тітіркендіргіштерге жауап реакциясы.
  • 14. Рефлекс доғасы — жүйке импульсі өтетін жол.
  • 15. Тізе рефлексі — ең қарапайым рефлекстердің бірі.
Барлығы: 15 × 3 = 30 ұпай

Биологиялық диктант (ұжымдық жұмыс)

Тапсырма интерактивті тақтада орындалады.

  1. Нейрон денелері мен қысқа өсінділердің топтасуы ми мен жұлынның сұр затын құрайды.
  2. Май қабығымен қапталған ұзын өсінділер — аксондар — ақ затты түзеді.
  3. Нейронның ұзын өсінділерінің тармақталуы жүйке ұштарын — рецепторларды — құрайды.
  4. Нейрондар сезімтал, қозғалтқыш, аралық болып бөлінеді.
  5. Жүйке жасушалары денеден, өсінділерден және жүйке ұштарынан тұрады.

Тексеру сұрақтары

  • Нейрон дегеніміз не?
  • Қандай жүйке жасушасын сезімтал нейрон деп атайды?
  • Қозғалтқыш нейрондардың қызметі қандай?
  • Аралық нейрондар жүйке импульсін өткізуде қандай рөл атқарады?
  • Жүйке импульсі бір жасушадан екіншісіне қалай беріледі?
  • Рефлекс дегеніміз не?
  • Рефлекс доғасы дегеніміз не?

III. Жаңа сабақ

Мұғалімнің кіріспе түсіндірмесі: жүйке жүйесінің бөлімдері

Орталық жүйке жүйесі

  • Ми
  • Жұлын

Шеткі жүйке жүйесі

  • Соматикалық
  • Вегетативтік: симпатикалық, парасимпатикалық

Мағынаны тану

Тақырыпты жақсы меңгерген топқа 10 ұпай беріледі.

Жоспар

  • Сыныпты топқа бөлу (мозайка арқылы).
  • Ой ашар.
  • Өздігінен меңгеру және диалог арқылы оқыту.

Топқа бөлу тәсілі

Барлық оқушыға мозайка бөліктері таратылады. Сәйкес бөліктерді табу арқылы топтар құрылады.

IV. Жаңа тақырыпты меңгерту (топтық тапсырмалар)

I топ — «Сілтеме табушылар»

Жұлынның құрылысы мен қызметі: мәтінді оқып, жаңа ұғымдарды анықтаңдар.

II топ — «Баяндаушылар»

Жұлынның қызметі: оқулық мәтінін оқып, топпен талқылаңдар. Әр оқушы ойын айтып, флипчарт арқылы қорғаңдар.

III топ — «Ізденушілер»

Жұлынның құрылысы: оқулықтағы 26–27-суреттерді талдаңдар, қосымша мәліметтермен жұмыс істеңдер.

IV топ — «Сұрақ қоюшылар»

Жұлынның құрылысы мен қызметі: мәтінді оқып, мазмұнын ашатын сұрақтар құрастырыңдар.

Талантты оқушылармен жұмыс

Әдіс: жеке ойлану → жұпта бөлісу → топта жинақтау → ұжымда ұсыну.

Ойлануға арналған сұрақтар

  • Жұлынның артқы түбірлері зақымданса, адам өзін қалай сезінеді?
  • Алдыңғы түбірлері зақымданса ше?
  • Жұлын жарақатының салдары қандай болуы мүмкін?

VI. Қорытындылау

Ұжымдық жұмыс: кестені толтыру арқылы негізгі ұғымдарды жинақтау және қорытынды жасау.