Қазақша рефераттар

Исаак Дунаевскийдің Летите, голуби

Сабақтың тақырыбы

Негізгі тақырып

Көгершін — бейбітшілік құсы

Жаңа ән

«Ақ көгершін»

Негізгі ой

Бейбітшілік, татулық, табиғатты сүю және қорғау.

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

  • Оқушыларға бейбітшілік құсы туралы мағлұмат беру.
  • Көгершін түрлерімен таныстыру.
  • Интернет арқылы бейнелі сюжеттер көрсету.

2) Дамытушылық

  • Музыкалық ырғақты сезіне білуге үйрету.
  • Музыка тыңдау арқылы музыкалық сауаттылықты арттыру.
  • Өнерге баулу.

3) Тәрбиелік

  • Туған ел табиғатын сүюге, қорғауға тәрбиелеу.
  • Достық пен ізгі тілектің құндылығын түсіндіру.

Қажетті құрал-жабдықтар

Баян аспабы Оқулық Дәптер Тақырыптық суреттер Үнтаспа Интернет Интерактивті тақта Қағаздан қиылған ақ көгершін

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру

  • Сәлемдесу.
  • Оқушыларды түгендеу.
  • Сабаққа назар аударту.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Өткен сабақта қазақтың халық музыкасының орыс композиторлары шығармаларындағы орны туралы таныстық. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңдер:

  • Орыс композиторларының қазақ тақырыптарына жазған шығармаларының маңызы қандай?
  • А. В. Затаевич қай жылы, қай жерде дүниеге келген? Ол кім?
  • Затаевичтің қандай еңбектері мен жинақтарын білесіңдер?
  • С. В. Рахманинов қай жылы, қай жерде дүниеге келген? Ол қай халықтың композиторы?
  • Қандай шығармаларын білесіңдер?
  • Өткен сабақта композитордың қай шығармасын тыңдадық?
  • «Дана әжем» әнінің авторларын атаңдар.

Практика: «Дана әжем» әнін бірге орындаймыз. Ән айту ережелерін сақтаймыз.

3) Жаңа сабақ: Көгершін — бейбітшілік құсы

Қысқаша сипаттама

Көгершіндер — көбіне орманды, кейде таулы өңірлерде тіршілік ететін, адам мекеніне бейім құстар. Денесі тығыз, тұмсығы қысқа, тұмсық түбінде балауыз тәрізді бөлігі болады. Танау тесіктері терілі қапшықпен бүркелген. Әдетте жұбын жазбайтын (моногамды) құс.

Таралуы мен түрлері

Көгершіндер жер жүзінің көп бөлігіне таралған. Ерекше көп кездесетін аймақтар — Малай архипелагы мен Австралия (картадан көрсету). Жалпы алғанда, шамамен 300-ге жуық түрі белгілі.

Бұрынғы деректерде (КСРО аумағында) 11 түрі кездесетіні айтылған. Мысалы, клинтух (Columba oenas) және вяхирь (Columba palumbus) сияқты түрлер белгілі.

Ұя салуы мен қорегі

  • Ұясын ағаш қуысына, бұтақ үстіне немесе жартас қуысына шөптесін материалдардан салады.
  • Көбіне 1–2 жұмыртқа табады; аталығы мен аналығы кезектесіп басады.
  • Балапаны шамамен 14–30 күнде шығады.
  • Негізгі қорегі: мәдени және жабайы өсімдіктердің дәні, жемісі, тұқымы.
  • Кейде құрттар мен дернәсілдерді де жейді.

Кептер және көгершін: атаулар мен таралым

Кептер — кептертәрізділер отрядына жататын құстар тобы. Жер шарында кең таралған (тек полюстік аймақтарда кездеспейді). Қазақстанда 2 туыс кездеседі: кептер (6 түрі) және түркептер (4 түрі).

Кептердің қолға үйретілген түрін халық арасында көбіне көгершін деп атайды.

Қазақстандағы таралу аймақтары

  • Оңтүстік өңірлерде: көк кептер (Columba livia).
  • Алтай, Тарбағатай, Сауыр, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Солтүстік және Батыс Тянь-Шань: құз кептер (Columba rupestris).
  • Жайық өзені аңғарында: дыр кептер (Columba palumbus).
  • Аралдан Алакөл қазаншұңқырына дейінгі шөлейтте: қоңыр кептер (Columba eversmanni).
  • Таулы аймақтардың жалпақ жапырақты орман белдеуінің етегінде: түркептер (Streptopelia turtur).
  • Шығыс және оңтүстіктің таулы-орманды, далалық жерлерінде: үлкен түркептер (Streptopelia orientalis).

Сыртқы белгілері мен тіршілігі

  • Қанатының ұзындығы: 180–250 мм.
  • Салмағы: 240–350 г (дыр кептер шамамен 600 г).
  • Басы кішкентай, тұмсығы түзу, сирағы қысқа.
  • Қауырсыны құлпырып тұратын алуан түсті болады.
  • Көбіне топтанып жүреді, жұбын жазбайды.
  • Жылына 2 рет, кейбірі 4–5 рет жұмыртқалайды.
  • Балапан шамамен 25 тәулік ұяда болады.
  • Қорегі: өсімдік тұқымы, астық тұқымдастарының дәні, шошқа жаңғақ.

Кейбір түрлері күзде топтасып, егістікке түсіп, астық дәндерін жеп, шаруашылыққа зиян келтіруі мүмкін. Көгершінді қолға үйрету бірнеше мың жыл бұрын басталған.

4) Музыка тыңдау

Мәскеу қаласында оқушылардан құрылған Большой хор бар. Сол хордың орындауында Исаак Дунаевскийдің «Летите, голуби!» әнін тыңдаймыз.

Сөзі
Михаил Матусовский
Әні
Исаак Дунаевский

Ән 1957 жылы Мәскеуде өткен жастар фестиваліне арнайы шығарылған.

Сонымен қатар «Ақ көгершін» әнін алғашқы орындаушылардың бірі — Күләш Байсейітова орындауындағы нұсқадан тыңдап, екі әннің мағынасы мен әуенін салыстырамыз.

5) Оқулықпен жұмыс

Оқулыққа назар аударамыз: тақырыпты мәнерлеп оқимыз, негізгі ойды табамыз, жаңа сөздерді талқылаймыз.

6) Жаңа ән үйрену: «Ақ көгершін»

Сөзі
Н. Баймұхамедов
Әні
А. Жұбанов

Әннің мазмұны бейбітшілік, бақыт және көктемнің шуақты күнін бейнелейді.

Ойын: «Ақ көгершінге тілек жазу»

Өткізу тәртібі

  1. Әр оқушыға қағаздан қиылған ақ көгершін беріледі.
  2. Көгершіннің артқы бетіне қасыңда отырған досыңа жүректен шыққан жақсы тілегіңді жазасың.
  3. Тілекті бір-біріңе сыйға тартып, жылы сөздің мәнін түсіндіресіңдер.

Сабақты бекіту: сұрақтар

  • Көгершін қандай құс?
  • Көгершіннің әлемде шамамен қанша түрі бар?
  • Қазақстанда кептер мен түркептердің қанша түрі кездеседі?
  • Исаак Дунаевскийдің «Летите, голуби!» әні қандай оқиғаға арнап жазылған?
  • Әр халықта «бақыт құсы» немесе бейбітшілік белгісі ретінде қандай құстар аталады?
  • «Ақ көгершін» әнінің негізгі мағынасы қандай?
  • Екі әннің әуені мен мазмұнында қандай ұқсастық пен айырмашылық байқадыңдар?
  • Көгершінді қорғау және табиғатты аялау үшін қандай іс-әрекет жасауға болады?

Қорытынды және үй тапсырмасы

Оқу

«Көгершін — бейбітшілік құсы» тақырыбын оқып келу.

Жаттау

«Ақ көгершін» әнін жаттау.

Шығармашылық

Дәптерге көгершіннің суретін салып келу.

Қорытынды ой: Көгершін — бейбіт өмірдің, мейірім мен татулықтың белгісі. Табиғатты қорғау — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.

Сабақ соңында бағалау жүргізіліп, үй тапсырмасы нақтыланады.